11 Eylül saldırılarının zanlılarından Zammar yakalandı

2001 yılında ABD’ye düzenlenen 11 Eylül saldırılarının planlayıcılarından olarak bilinen ‘Suriye Ayısı’ lakaplı Muhammed Haydar Zammar, Suriye’de yakalandı. 11 Eylül 2001 saldırısını yapanların üçünün görevlendirilmesinden sorumlu Zammar, Hamburg hücresinin bir üyesiydi. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne göre Kürt güvenlik güçleri tarafından gözaltında tutulan Zammar ABD liderliğindeki DEAŞ karşıtı Uluslararası Koalisyon ülkelerinin güvenlik güçlerince sorgulanıyor.

Olağanüstü Hal Güvenlik Mahkemesi, 2007 yılının şubat ayında Zammar hakkında idam hükmü vermiş, daha sonra ise Alman vatandaşı olan Zammar’ın cezası Müslüman Kardeşler üyelerine yönelik uygulanan 49 sayılı kanuna göre 12 yıl hapse düşürülmüştü.

Zammar daha sonra Sednaya Cezaevi’nden Halep Hapishanesi’ne transfer edildi. Şarku’l Avsat’a konuşan Suriyeli bir muhalif, kendisiyle hapishanede karşılaştığını; pek konuşkan biri olmadığını ve DEAŞ’a katıldığı yönünde bilgisinin olduğunu’ söyledi.

2014 yılının Mart ayında, Zammar’ın Şam yönetimi ve İslamcı muhalif gruplar arasında yapılan ‘bir anlaşma’ sonucunda serbest bırakıldığı rapor edildi. Söz konusu anlaşma gereği Zammar ve 5 İslamcı, muhaliflerin elinde bulunan rejim subayları ile takas edildi.

Alman vatandaşlığı taşıdığı gerekçesiyle, Suriye makamlarıyla birlikte dosyanın takibini daha önce Berlin yapıyordu. Gözlemevi ve Kürtlerin dün ifade ettiğine göre, Ahrar Uş-Şam örgütünün bir üyesiydi.

150 kilo olmasından ve iri cüssesinden dolayı ‘Suriye Ayısı’ olarak bilinen Zammar, 11 Eylül saldırısının ana sorumlularından biri olarak kabul ediliyor. Zammar’ın 1994 yılında Halep şehrini defalarca ziyaret eden 11 Eylül saldırılarının bir diğer sorumlusu Muhammed Atta ile olan yakınlığı biliniyor.

11 Eylül’ün ardından, özellikle Atta’nın Halep’e girmesinden sonra Hamburg Üniversitesi’nde akademik araştırmalar yapmak için ülkeden çıktığı ve 1996 yılının başlarına kadar da radikal olmadığı tespit edildiği sırada Zammar hakkındaki eğilim yön değiştirdi.

Şarku’l Avsat’a göre Suriye, ABD ve Almanya istihbarat servisleri arasındaki işbirliği neticesinde Suriye asıllı iki Alman şahsa odaklanıldı. Yani Hamburg’ta yaşayan Zammar ve Memun Darkazanli’ye… Ancak yeterli delil bulunmadığından Alman makamları söz konusu isimleri yakalayamamıştı.

1961 Halep doğumlu olan Muhammed Haydar Zammar, 13 yaşında çalışmak için Almanya’ya gitti. 1980’lerin başında Hamburg’da Darkazanli’den eğitim aldı. Liderlik yetenekleri dolayısıyla bir süre sonra ondan üstün konuma yükseldi.

El Kaide örgütüne dair çalışmalar yürüten uzmanlara göre, Darkazanli, 80’li yılların başında Zammar’ın Ürdün’e gelmesini ve öncü birlikle görüşmesini kolaylaştırmıştı. Zammar, Müslüman Kardeşler ile rejim arasında çatışmalar sürerken Suriye’ye giriş yapamadı. Öncü Birlik ve El Kaidenin birleştiği sırada Almanya’ya döndü, akabinde Afganistan’a yoğunlaştı. 1991’de burada, 92 – 95 yılları arasında da Çeçenistan, Kosova ve Bosna Hersek’te savaşlara katıldı. Uzmanlar yaptığı açıklamalarda Zammar’ın patlayıcılar ve zehirler konusunda eğitildiği, Pakistan ve Afganistanla yapılan elektronik cihazların ticareti kapsamında hareket ettikleri kaydedildi.

Başlangıçta FBI, Zammar’ın 11 Eylül saldırılarıyla ilişkisinin ‘Hamburg hücresine’ lojistik malzeme sağlama ile suçlananlardan biri olan Alman Said Bahaji’nin düğünüyle sınırlı olduğuna ve Alman istihbarat soruşturmalarına katıldığına inanıyordu. Fakat sonradan Zammar’ın El Kaide’de intihar bombacılarının ve diğerlerinin lideri olan Atta’yı görevlendiren kişi olduğu ortaya çıktı.

Zammar, 1997 yılında Almanya’ya döndü. Kaynakların belirttiğine göre Alman yetkililer, 1998 yılında Memduh Muhammed Salem’in tutuklanmasının ardından Zammar’ın Hamburg’tan gerçekleştirdiği, Kudüs Mescidi’ndeki cihada çağırma faaliyetlerini izlemeye başladılar. Zammar, Hamburg camilerindeki gençlere yoğunlaştı. Operasyonu ‘tasarladığına’ ve operasyonu yürütmek için eğitimleri denetlediğine inanılan Halid Şeyh Remzi Yusuf gözetiminde uçuş eğitimi almaları için ABD’ye geçişe hazırlık olarak Zammar; Muhammed Atta, Ziyad el Cerrah ve Meravin eş Şıhhi’yi silahlandırarak 1998’de Afganistan’a gönderdi. Bombalamalardan 10 gün önce de Afganistan’a döndü. Bir aşırılık yanlısı hareketler uzmanına göre, ‘Zammar, Hamburg’daki ABD Konsolosluğu’na saldırmak için bir planörün kullanılmasını öneren ilk kişi idi. İkiz Kuleler’e yönelik saldırıyı doğuran fikir de buradan doğdu.’

CIA, FBI ve Alman İstihbarat Bürosu’na göre Amerikalılar, 11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında Berlin’den defalarca Zammar’ın kimliği ve ilişkide olduğu kişiler hakkında bilgi  istediler.

ABD ve Suriye istihbarat servisleri, 11 Eylül’den sonra hizmet ve güvenlik işbirliği anlaşmasını kabul etti. İşbirliği, 2005 yılı ortasına kadar sürdü. Verilen bilgiye göre işbirliği, Zammar’ın tuzağa düşmesine ve Fas’tan Suriye’ye transfer olmasına sebep oldu. Zammar, Faslı karısı ile boşanma işlemlerini gerçekleştirmek için 27 Ekim’de Fas’a gitmişti. Ancak ABD’den bilgi alan yetkililer, Kazablanka Havaalanı’nda onu yakaladı ve Şam’a teslim etti. Amerikalılara bilgi sağlamak için Filistin Şubesi tarafından araştırılmak üzere Şam’a iade edilmeden önce, üçüncü bir ülkeye nakledilmesi hakkında görüşüldü. Alman İstihbarat ajanları Kasım ayında Zammar’ı sorguladılar. Almanlar, 2014 başlarında Halep Hapishanesi’nden çıkana kadar onu takip etmeye devam etmişti.