ABD, Rusya ve İsrail arasındaki krizin sona ermesini istiyor

Tel Aviv/Nezir Mecli

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Suriye’de Rus askeri uçağının düşmesinin ardından doğan krizi çözmek için Moskova’da görüşme yapma teklifini reddederken, ABD yönetiminden İsrail’e destek geldi. ABD Başkanı Donald Trump, dün öğleden sonra New York’ta Netanyahu ile yaptığı görüşmede, İsrail’in yanında olduklarını belirtirken, iki ülke arasındaki krizin biran önce sona ermesini istiyor.

Başkan seçilmesinden bu yana İsrail Başbakanı Netanyahu ile ABD topraklarında dördüncü kez bir araya gelen Trump, ticaret ve askeri savunma konularının da ele alındığı görüşmede, “İsrail’in güvenlik alanında yaptıklarını yüzde yüz destekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Başbakan Netanyahu’ya yakın bir kaynak yaptığı açıklamada, “ABD yönetimi bu olaya müdahale etmeyi tercih ederse Washington, Moskova ve İsrail arasında Suriye’ye gelişmiş Rus füzelerini verme kararının ertelenmesi de dahil olmak üzere geniş çaplı uzlaşılar karşılığında anlaşma yapma konusunda baskı kurabilir. Fakat bu, Başkan Trump ve ABD yönetiminin gündeminin yanı sıra Ortadoğu’daki sınırlı eylem kapasitesine bağlı” şeklinde konuştu.

Önemli konular masaya yatırıldı

İsrailli kaynağa göre, Netanyahu ve Trump, görüşmelerinde İsrail-Rusya ilişkilerinde yaşanan kriz ve Rusya’nın Suriye’de 15 askerin ölmesine neden olan Rus uçağının düşürülmesi olayından İsrail’i sorumlu tutması gibi bir dizi konuyu ele aldılar. Görüşmede ayrıca, İran’ın Suriye’deki varlığı, İran’a karşı yaptırımlar ve ABD’nin Filistinliler karşısında İsrail için attığı adımlar da masaya yatırıldı.

Putin görüşmeyi reddetti

Tel Aviv’deki siyasi çevreler, Başbakan Netanyahu’nun, dokuz gün önce Rus uçağının düşmesinden hemen sonra, Putin ile Moskova’da yüz yüze görüşme talebinde bulunduğunu, ancak bu talebin Putin tarafından reddedildiğini açıkladılar. Kaynaklar ayrıca İsrail Savunma Bakanı Avigdor Liberman’ın bir bakanlık heyetiyle Rusya’ya gitme önerisinin sunulduğu ve bu teklifin de reddedildiğini ifade ettiler. Rusya Devlet Başkanı Putin’in, bu olayın profesyonel düzeyde araştırma yapılması gereken bir mesele olduğunu söylediğini belirten kaynaklar, bunun üzerine Netanyahu’nun Ulusal Güvenlik Danışmanı Meir Ben Shabbat’ı göndermeyi teklif ettiğini, Putin’in ise olayın doğrudan sorumlusu olarak İsrail Hava Kuvvetleri Komutanı General Amikam Norkin’in gönderilmesini istediğini belirttiler. Böylece geçtiğimiz günlerde beraberindeki heyetle Moskova’ya giden General Norkin, Rus yetkililerle 10 saat süren bir toplantı gerçekleştirdi. Bu toplantı, işlerin yolunda olduğu ve sorunun çözüldüğü izlenimi verdi. Ancak İsrail Hava Kuvvetleri Komutanı henüz Tel Aviv Havalimanı’na inmeden, Rusya yaptığı açıklamada, uçağın düşmesinin sorumlusu olarak İsrail’i gösterdi.

Diğer yandan Tel Aviv’deki siyasi kaynaklar, Rus ‘İl-20’ model askeri uçağının düşürülmesiyle İsrail ile Rusya arasında patlak veren krizin hala çözümden uzak olduğunu kaydettiler. Rus araştırmacılar, İsrail ordusunun bu olaydaki performansının ‘profesyonelce’ olmadığını söylüyorlar.

İsrailli Haaretz gazetesinin askeri analisti Amos Harel konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Rusya’nın açıklamaları çeşitli soruları gündeme getirirken, Moskova’nın ‘profesyonellik’ arayışında çok fazla çaba göstermediği anlaşılıyor. Rusya, İsrail’in Suriye hava sahasını rahatça kullanmasından bıkmış ve İsrail Hava Kuvvetleri’nin Suriye’deki operasyonlara devam etme özgürlüğünü sınırlandırmayı amaçlıyor olabilir” ifadelerini kullandı. Bakanlar Kurulu’nun Suriye’deki operasyonların sürdürülmesine ilişkin açıklamasını değerlendiren Harel, “İran silahlarının Lübnan’a transferine karşı acil bir önlem alınması gerekiyorsa, İsrail riski göze alıp bunu yapacaktır” dedi.

İki ülke arasında çatışma olasılığı yüksek mi?

İsrail Güvenlik Kabinesi Üyesi Devlet Bakanı Tzachi Hanegbi yaptığı açıklamada, İsrail ile Rusya arasındaki ilişkilerin iyi ve samimi olduğunu, iki ülke arasında bir çatışma çıkma olasılığının uzak olduğunu belirtti. Dün sabah katıldığı bir radyo programında açıklamalarda bulunan Hanegbi, İsrail’in ‘Hizbullah’ gibi bir canavarın doğmadığından emin olmak için Suriye’de operasyonlar gerçekleştirdiğini söyledi. Her ne pahasına olursa olsun İsrail’in böyle bir yapının ortaya çıkmasını engelleyeceğini belirten İsrailli Bakan, Rusya’nın bunun tam olarak farkında olduğunu vurguladı. Rusların Suriye’yi savunmadıklarını, ancak onlara füze sistemleri sağladıklarını söyleyen Hanegbi, İsrail’in son üç yıldır Suriye’de yaptığı operasyonlar sırasında titizlikle davranması sebebiyle Rusya’nın askeri noktalarından hiçbirine zarar verilmediğinin altını çizdi.