ABD’den Mynamar’a Arakanlı Müslümanlar için çağrı

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nde Arakanlı Müslümanların maruz kaldığı soykırımın araştırılması için ‘bağımsız bir mekanizma’ kurulmasına yönelik önergenin kabul edilmesinden bir gün sonra ABD Dışişleri Mike Pompeo’dan Myanmar hükümetine konuya dair çağrı yapıldı. Pompeo, Myanmar yönetiminden Arakanlı Müslümanlara yönelik insan hakları ihlallerinin araştırılması için somut eylemlerde bulunulmasını ve her kim olursa olsun söz konusu ihlalleri gerçekleştirenlerin sorumlu tutulmasını istedi. Reuters’ın haberine göre ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada Mike Pompeo, perşembe günü BM Genel Kurulu toplantısı oturum aralarında Myanmar Devlet Başkanlığı Genel Sekreteri U Kyaw Tint Swe ile bir araya geldi. Pompeo görüşmede ABD’nin Myanmar’da tutuklu Reuters muhabirlerinin derhal serbest bırakılması çağrısını yineledi. Toplantı, geçen yıl 700 bin Arakanlı Müslümanın Bangladeş’e göç etmek zorunda kaldığı askeri operasyon sırasında uygulanan zulümlerle ilgili ABD ve BM’nin hazırladığı son iki raporun yayınlanmasının ardından gerçekleşti.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili perşembe günü yaptığı açıklamada ABD hükümetinin yayınladığı raporda Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı yürüttüğü kampanyada soykırım ve insan hakları ihlalleri işlenip işlenmediğini değil, bu suçların sorumlularının hesap verilebilirliğini belirlediğini kaydetti. Dışişleri Bakanlığı tarafından pazartesi günü yayınlanan raporda, Myanmar ordusunun Arakanlı Müslümanlara yönelik planlı ve koordineli bir toplu katliam, kitlesel tecavüz ve diğer bir takım suçlar işlendiği belirtildi. Bu hafta Reuters’a açıklamalarda bulunan yetkililer, ABD’nin söz konusu rapor sayesinde, Myanmarlı yetkililere yönelik yaptırımlarını artırabileceğini aktardı. Raporun hazırlık aşamasında Myanmar’ın komşusu Bangladeş’teki mülteci kamplarında kalan binden fazla Arakanlı ile de görüşmeler gerçekleştirildi.

BM İnsan Hakları Konseyi, soykırım olasılığını da araştırmak üzere bağımsız bir mekanizma kurulmasını kararlaştırdı. Mekanizma için sunulan önerge 100’den fazla ülkenin desteğini alırken Çin, Filipinler ve Burundi önergeye ret oyu kullandı. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi yaptığı açıklamada Arakan meselesinin karmaşıklaştırılmaması, genişletilmemesi veya uluslararası boyuta taşınmaması gerektiğini söyledi.

Geçtiğimiz yıl 700 binden fazla Arakanlı Müslüman, Budistlerin yoğun olduğu Myanmar’ın başlattığı askeri operasyondan komşu ülke Bangladeş’e kaçtı. BM Myanamar’ı ‘etnik temizlik’ yapmakla suçlarken, Myanmar suçlamaları reddetti.

Perşembe günü New York’ta Bangladeş Dışişleri Bakanı Abdül Hasan Mahmud Ali ve Myanmar Devlet Başkanlığı Genel Sekreteri U Kyaw Tint Swe ile bir araya gelen Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Arakan meselesinin ‘karmaşık ve tarihi’ bir konu olduğunu söyledi. Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından cuma günü yayınlanan açıklamada “Arakan meselesi esas olarak Myanmar ve Bangladeş arasındadır. Çin bu konunun karmaşıklaştırılması, genişletilmesi veya uluslararası boyuta taşınmasını onaylamıyor” ifadeleri kullanıldı. Açıklamada ayrıca Çin’in iki ülke arasındaki meselenin müzakereler yoluyla bir çözüme ulaşacağını umduğu ve yardım etmek istediği belirtildi. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, BM ile birlikte uluslararası toplumun bu konuda yapıcı bir rol üstlenebileceğini ifade etti.

Kanada parlamentosu, Myanmar lideri Aung San Suu Kyi’nin fahri vatandaşlığını oy birliği ile iptal etti. Parlamento bu adımı geçen hafta başlatılan Arakanlı Müslümanlara yönelik zulümlerin ‘soykırım eylemi’ olarak tanınması hareketine destek verilmesinin ardından attı. Alman Haber Ajansı’nın (DPA) haberine göre, Kanada Dışişleri Bakanı’nın parlamento sekreteri Liberal Parti milletvekili Andrew Leslie geçen hafta Arakan’da yaşananların ‘soykırım’ olarak tanınması için parlamentoya yasa tasarısı sunmuştu.

Kanada Nobel Barış Ödülü sahibi Aung San Suu Kyi’ye 2007 yılında demokrasiyi tesis etmeye yönelik çabalarından ötürü fahri vatandaşlık vermişti. Ancak insan hakları örgüleri ve aktivistleri Suu Kyi’nın Arakanlı Müslümanlara uygulanan tehcir, taciz, soykırım ve toplu ölümleri durdurmak için hiçbir şey yapmadığı gerekçesiyle Kanada’ya fahri vatandaşlığın iptal edilmesi çağrısında bulunan gösteriler yapmışlardı.

Dışişleri Bakanlığı Basın Sekreteri Adam Austen konuya dair yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Hükümetimiz bu talebe Aung San Suu Kyi’nin iktidarı birlikte paylaştığı ordunun işlediği soykırım karşısında susması sebebiyle olumlu yanıt verdi. Arakan halkına insani yardımda bulunmaya ve yanlarında olmaya devam edeceğiz.”

Kanada, Raoul Wallenberg, Nelson Mandela, Dalay Lama, Karim Aga Khan veMalala Yusufzay gibi isimlerin de yer aldığı bir dizi Uluslar arası figüre sınırlı sayıda fahri vatandaşlık vermişti. Ancak ilk kez Aung San Suu Kyi ile birlikte söz konusu fahri vatandaşlıklardan biri ilk kez olarak iptal edildi.

Kanada şubat ayında kabul edilen “Yabancı Yetkililerin Mağdur Ettikleri İçin Adalet” yasası uyarınca Myanmar ordusundan yüksek rütbeli bir subaya yaptırım uyguladı. Kanada Dışişleri Bakanı Chrystia Freeland yaptığı açıklamada General Maung Maung Soe’ye Arakan’da yaşanan zulümlerdeki rolü nedeniyle yaptırım uygulandığını söyledi.