Astana’ya Soçi Konferansı hakimdi

Dün başlayan 8. Astana görüşmelerinin ilk gününde, siyasi uzlaşı ile ilgili sorunlar gündeme hakimdi. Katılımcılar, Astana görüşmelerinin ana başlıklarından olan tutuklular ve rehineler konusunda herhangi bir ilerleme kaydedemedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye Özel Temsilcisi ve Astana görüşmelerindeki Rus Heyeti Başkanı Alexander Lavrentiev, Rusya, Türkiye ve İran heyetlerinin, Rusya’nın Soçi’de yapılması planlanan Suriye Diyalog Konferansı için davet edileceklerin listesini görüştüğünü belirtti.

Ana gündem Soçi konferansı

Görüşmelerin ilk günü ardından açıklamalarda bulunan Lavrentiev, “Görüştüğümüz en önemli konulardan biri Rusya, Türkiye ve İran liderlerinin üzerinde çalıştığı Suriye Diyaloğu Konferansı’nın ele alınmasıydı. Heyetler, zamanlarının büyük kısmını, bu meseleye ayırdı. Soçi’deki Suriye Diyalog Konferansı, Cuma günü yapılacak 8. Astana görüşmelerinde konuşulan konuların başında olacak” ifadelerini kullandı.

Heyetler, Soçi’ye katılacakların listesine yoğunlaştı

Heyetler, başta katılımcıların listesi ve tarihi olmak üzere konferansla ilgili çeşitli konuları ele almıştı. Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Lavrentiev, “Garantör devletlerin heyetleri, katılımcı listesini iki ila üç hafta içinde tamamlayacaklar. Bu zaman zarfında Türkiye ve Arap taraflarından muhtemel katılacaklar konusunda da ittifak sağlanacak. Konferansın uluslararası topluluk himayesinde yürütülmesi önemli olduğu için umarım, Birleşmiş Milletler (BM) temsilcileri de katılım gösterecektir. Muhtemelen garantör ülkelerin Suriye Diyaloğu Konferansı öncesinde ek bir hazırlık toplantısı yapacaklardır” şeklinde konuştu.

Lavrentiev, garantör ülkelerin 8. Astana toplantısında, DEAŞ terör örgütünden arındırılan Suriye’nin mevcut durumunu da görüştüklerini belirterek, bu bağlamda özellikle rejim güçlerinin Suriye topraklarında hala aktif olan diğer terörist gruplarını tahliye edebilmesi için garantör ülkeler olarak yapılması gerekenler ve çatışan taraflar arasında güvenin arttırılması için alınacak önlemler gibi konularının ele alındığını söyledi.

Tutuklular ve esirler konusunda anlaşma sağlanamadı

Lavrentiev’in de açıklamasında değindiği gibi Astana sürecinin başından bu yana tutuklular ve esirler gibi önemli bir konuda anlaşmaya varılamadı. Bazı yerlerde tutsak ve tutuklu değişimlerinin devam ettiğini söyleyen Lavrentiev, İdlib, Doğu Guta, Hama ve hatta Suriye’nin güneybatısındaki gerginliği azaltma bölgesi gibi farklı yerlerde bu değişimlerin yapıldığını belirtti. Rusya’nın Suriye Özel Temsilcisi, “Astana aracılığıyla bu süreci daha geniş alanlara yaymanın yanı sıra tutuklularla ilgili her konuda bir çalışma grubu oluşturmak ve kayıp kişiler için aramalar başlatmak istiyoruz” ifadelerini kullandı. Lavrentiev, bu konuda ‘belirli teknik sorunların’ giderilemediğini ancak bir komite oluşturulması ile ilgili kararın yürürlüğe girdiğini söyledi.

Rusya muhalifleri suçladı

Lavrentiev, Cenevre 8’in başarısızlığından dolayı suçladığı Suriyeli muhalifleri de sert bir dille eleştirdi. Muhalif heyetinin Esed’in ayrılması konusunda bir dereceye kadar fikir birliğine vardığını söyleyen Lavrentiev, muhalifleri durumu küçümsemekle suçlayarak, Cenevre’deki son turdan müzakerelerin yapılmış olması dışında herhangi bir sonucun beklenemeyeceğini söyledi. Rusya heyeti Astana’daki görüşmelerde Türkiye ve İran heyetleri ile bu konuyu görüştü.

Muhalifler Esed’siz Suriye şartını yineledi

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova da Suriyeli Muhalif heyetine eleştirilerde bulundu.

Cenevre görüşmeleri için muhalif heyetinin yeniden yapılandırılmasına rağmen, heyetin Esed’in gitmesi şartına takılı kalarak görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasına sebep olduklarını söyledi. Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Temsilcisi Stefan De Mistura’yı da eleştiren Zakharova, De Mistura’yı Suriye rejim heyetini Cenevre görüşmelerindeki başarısızlığından sorumlu tuttu. Zakharova, “Uluslararası elçinin son tur müzakereleri sırasında rakiplerin kışkırtıcı ifadelerini doğru bir şekilde değerlendirmediğini üzülerek görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Barış görüşmelerini provoke ettiler

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, muhalif heyetine, Soçi’deki diyalog konferansına davet edilecekler konusunda sorun çıkararak barışa yönelik ilerlemenin engellenmesini ‘kasıtlı olarak provoke ettikleri’ suçlamasında bulundu.

Zakharova ayrıca Moskova’nın, Mistura’nın açıklamaları ve özellikle Suriye hükümeti heyetinin Rusya’yı Cenevre’deki sekizinci tur müzakerelerinin başarısızlığından sorumlu tutmasından dolayı hayal kırıklığına uğradığını söyledi.

Zakharova bu eleştirileri yaparken, Mistura, Moskova’da Dışişleri Bakanları Sergey Lavrov ve Savunma Bakanı Sergey Şoygu ile görüşmeler yapıyordu.

Cenevre görüşmeleri iyi geçmedi

Suriye Temsilcisi De Mistura, görüşmelerde Cenevre sürecine bağlılığını yineleyerek, Cenevre’deki son tur müzakerelerin ‘iyi geçmediğini’ belirtti. “Cenevre sürecini verimli kılmak için çalışmak zorundayız” diyen De Mistura, “Uluslararası toplum tarafından tanınan ve BM himayesinde olan bu sürecin başka bir alternatif yok” dedi.

Gelecek toplantının, Rusya dahil tüm ülkelerin yardımıyla başarılı olmasını umduğunu ifade eden De Mistura, Suriye’deki gerginliği azaltma bölgelerindeki ilerlemelerden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, “Astana’daki görüşmeler gerginliği azaltmaya yardımcı oldu. Bunu gözlerimizle gördük” ifadelerini kullandı. DEAŞ’ın kontrolü altındaki alanların azaldığına işaret eden Özel Temsilci, gerçek bir siyasi sürecin başlamasının tam zamanı olduğuna olan inancını dile getirdi.

“Son turun sonuçları yetersiz”

Rusya Dışişleri Bakanları Lavrov, Savunma Bakanı Şoygu ve De Mistura ile yaptığı görüşmelerin ardından Cenevre görüşmelerinin bir sonraki turunun verimli olacağını umduğunu dile getirdi. De Mistura ile bir sonraki turda daha olumlu gelişmelerin sağlanması ve Suriyeli iki heyet arasında doğrudan bir diyaloğun başlatılmasına katkıda bulunmak için atılacak adımları konuştuklarını belirten Lavrov, ancak, son turun sonuçlarının “yetersiz” olduğunu söyledi.

Cenevre görüşmelerini desteklemeyi amaçladıklarını belirten Lavrov, “Cenevre platformunda ve yılın son Astana toplantısında, gerilimi azaltma bölgelerinin kurulması, rejim ve muhaliflerin heyetleri arasındaki doğrudan müzakerelerin başlangıcı, ayrıca Türkiye ve İran’la birlikte Ulusal Diyalog Kongresi’ni düzenleme girişimi dahil olmak üzere Rusya’nın tüm eylemleri, Güvenlik Konseyi’nin kararlarının 2254 sayılı kararının uygulanmasını amaçlıyor. Rusya, çalışmaların BM çatısı altında, görüşmelerin başarılı bir şekilde yürütülmesi için maksimum olumlu şartları oluşturmayı amaçlıyor” ifadelerini kullandı. Lavrov ayrıca, ‘bazı kesimleri’ Cenevre sürecini zorlaştırmak için ‘pek çok faktörü’ kullanmakla suçladı.

Rusya Dışişleri Bakanı, kendisinin ve Savunma Bakanı Şoygu’nun Özel Temsilci De Mistura’ya, Soçi’deki Suriye Diyalog Konferansı’na ilişkin hazırlıkların nasıl yapılacağı anlattıklarını ve konferansın ‘kapsamlı bir ulusal konferans’ haline gelmesini umduklarını belirtti. Lavrov, bunu başarmak için Rusya, Türkiye ve İran’ın desteğiyle Suriye Diyalog Konferansı düzenleme fikrini ortaya attığını söyledi.

“Basit bir diyalog bile kurulamadı”

Öte yandan, Rusya Savunma Bakanı Şoygu, Mistura ile yapılan görüşmelerinde, Suriyeli heyetler arasındaki diyalogun başarısızlığına atıfta bulunarak, “Bugün çok sayıda muhalif gruplarımız var. Son zamanlarda onlardan biriyle Cenevre’de görüştünüz, biz de oradaydık. Riyad’da oluşturulan heyet ile Şam ve Kahire’den gelen gruplar arasında basit bir diyalog bile kurulamadı” ifadelerini kullandı.