Avrupa, ABD’nin tutumuna rağmen nükleer anlaşmaya sadık

Avrupalılar, İran’la nükleer anlaşmaya bağlılıklarını her fırsatta yinelerken, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun dün açıkladığı ‘Washington’ın Tahran yönetimine 12 şartlık yeni stratejisi’ tepki çekti. Avrupa ülkeleri, yeni bir nükleer anlaşma yapmanın zor olduğu konusunda hemfikir.

Avrupa Birliği (AB) Dışişleri ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, İran’la yapılan nükleer anlaşmaya ‘alternatif bir çözüm bulunmadığını’ vurguladı. Mogherini, yayınladığı bildiride, “Bakan Pompeo’nun konuşması nükleer anlaşmadan çekilerek, bölgeyi nükleer silahların yayılması tehdidine karşı nasıl daha güvenli veya daha iyi bir hale getireceğini ya da İran’ın anlaşma çerçevesi dışındaki alanlardaki davranışını nasıl etkileyeceğimizi ortaya koyamadı” ifadelerini kullandı.

İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson da dün yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile ‘makul bir zaman içerisinde kapsamlı, yeni bir anlaşmanın yapılmasının zor olacağını’ kaydetti.

İran’la iş yapmak isteyen şirketler kaygılı

Diğer taraftan ABD’nin, ‘tarihin en güçlü yaptırımları’ ile İran üzerindeki mali baskıyı artırma tehdidi, Tahran’la iş yapmayı umut eden şirketleri de engelliyor.

Fransız Haber Ajansı AFP’nın haberine göre, anlaşmanın dünyayı İran nükleer bombasından koruduğunu söyleyerek, mevcut nükleer anlaşmayı savunan İngiltere Dışişleri Bakanı, bununla birlikte anlaşmanın İranlılara bazı ekonomik faydalar sağladığının altını çizdi. Johnson, konunun, Buenos Aires’te bir araya gelecek G20 dışişleri bakanları tarafından ele alınacağını sözlerine ekledi.

İngiltere’nin, İran’la çalışan İngiliz şirketlerini ABD’nin yaptırımlarına maruz kalmasını önlemek için şimdiden tedbirler aldığını vurgulayan Johnson, “Elimizden gelen her şeyi yapacağız. Eninde sonunda sorunun çözüleceğine inanıyoruz” şeklinde konuştu.

ABD’nin iki hafta önce nükleer anlaşmadan çekilmesi, bu çekilmeye defalarca kez itiraz etmeye çalışan Avrupalı müttefikleri ile ilişkilerinde bir kırılmaya sebep oldu. ABD’nin yaptırımlarını yeniden uygulamaya koyma kararı, Avrupalılarla arasındaki gerginliği artırdı. Çünkü Avrupalı ülkelerin İran’la iş yapan şirketleri, ABD pazarına girmek istedikleri takdirde yaptırımlar gereği İran pazarını terk etmek zorunda kalacaklar.

Netanyahu: Diğer ülkeler de ABD’yi örnek almalı

Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Dışişleri Bakanı Pompeo’nun açıklamalarını, güçlü bir şekilde desteklediğini duyurdu. Netanyahu, diğer ülkelerin de Washington’ın yaklaşımını örnek alması çağrısında bulundu.

Paraguay’ın Tel Aviv Büyükelçiliği’ni Kudüs’e taşıması sebebiyle İsrail Dışişleri Bakanlığı’nda Paraguay Devlet Başkanı Horacio Cartes’ın katılımıyla gerçekleşen törende konuşan Başbakan Binyamin Netanyahu, “Başkan Trump, İran’a karşı sağlam ve iyi adımlar attı. Bu adımlar bugün ABD Dışişleri Bakanı Pompeo tarafından yinelendi. Tahran, bizim ortaya çıkardığımız gibi çeşitli yollarla nükleer silah elde etmeye çalışıyor. İran’ın uranyum üretimini sonlandırması, Tahran’a sert yaptırımlar uygulamanması ve Suriye’den çıkmasını talep etmek, bölgede barışı sağlayabilecek tek doğru politika” ifadelerini kullandı.

Tahran’ın Ortadoğu’da saldırgan bir tutum sergilediğini de söyleyen Netanyahu, “Uluslararası toplumu, ABD’nin tutumuna katılmaya çağırıyoruz. Güvenliği ve barışı sağlamak isteyen herkes İran’a karşı çıkmalı ve ABD’yi desteklemeli. İsrail’in yaptığı da bu” şeklinde konuştu.

Netanyahu: İran, en büyük güvenlik tehdididir

Netanyahu sözlerini “Orta Doğu’daki hükümet başkanı ve liderlerine, “Barışın önündeki en büyük engel hangisidir? En büyük güvenlik tehdidi nedir? diye sorsanız, çoğu size üç kelimeyle cevap verecek; İran, İran ve İran” cümlesiyle tamamladı.

Öte yandan İsrail Başbakanı, geçtiğimiz günlerde İran’ın nükleer silah geliştirmeye yönelik gizli projesini ortaya koyan kesin kanıt olarak nitelendirdiği bir sunum yapmıştı.