Avrupa, Asya ile ilişkilerini güçlendiriyor

Brüksel/Şevki er-Reyyis

Brüksel, 18-19 Ekim tarihlerinde gerçekleşen Avrupa-Asya Zirvesi’ne (ASEM) ev sahipliği yaptı. Avrupa Birliği’nin (AB) toplantıya duyduğu büyük ilgi ve öncesinde yapılan geniş çaplı hazırlıklara rağmen İngiltere’nin AB’den çıkışı (BREXİT) meselesi dışında medyanın ilgisini çeken herhangi bir konu neredeyse olmadı.

Çin Başbakanı Li Kıçiang ve Japon mevkidaşı Şinzo Abe başta olmak üzere tüm Asyalı liderler, Avrupalıların BREXİT arifesinde AB’yi bir bütün, kompakt bir biçimde göstermeye ve uluslararası ittifaklara girmeye ne kadar istekli olduklarını kanıtlamaya çalıştıkları yıllık davete katıldılar.

Ancak Avrupalı liderler, Asya Kıtası’yla büyüyen ticaret ve stratejik ilişkinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetime gelmesinden bu yana kararları uluslararası düzeni baltalayan Washington’a karşı ortak bir cephe oluşturmayı amaçlamadığını vurguladı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, “Zirveleri kimseye karşı düzenlemiyoruz” ifadelerini kullandı.

Avrupa, Asya ülkeleriyle ticaret ve stratejik ilişkilerini pekiştirmeye ve geliştirmeye çalışırken bu hassas aşamada ABD’yi de üzmemeye de oldukça dikkat ediyor. Bununla birlikte Brüksel ve Washington, ABD’nin Avrupa’ya başta otomobil sektörü olmak üzere bir dizi gümrük vergisi uygulaması sebebiyle taraflar arasında bir ticaret savaşı başlamamasına da özen gösteriyorlar.

Avrupa Komisyonu tarafından Brüksel’deki zirvelerin en büyük ve en önemlisi olarak tanımlanan zirvede halihazırda ABD Başkanı Trump’ı rahatsız etmeden Asyalılarla ilişkileri güçlendirme çalışmaları oldukça zorken kamuoyuna yalnızca BREXİT meselesi ve İtalya’nın AB’deki ortaklarıyla yaşadığı bütçe tartışmaları yansıdı.

Almanya Başbakanı Angela Merkel’in perşembe günü tüm gün süren BREXİT ve bütçe tartışmalarının ardından tükenmiş vaziyette yaptığı açıklama Asya ülkeleri ile ortaklığa verdiği önemi yansıttı.

Merkel açıklamasında “Şimdi bir takım küçük sorunlarımızı tartışıyoruz. Fakat birkaç saat sonra Asyalılar ile önemli görüşmeler yapacağız” ifadelerini kullandı. Avrupa’nın bir numaralı ekonomik gücü olan Almanya’nın Başbakanı Merkel, AB ülkelerinin büyük güçlerin ağırlığının azalması ve ikili ilişkilere yeni dünya düzeninin empoze edilmesi sebebiyle büyük jeopolitik bir sarsıntıdan kaynaklanan ciddi bir tehlike ile karşı karşıya olduğunun farkında.

12’inci ASEM Zirvesi sonuç bildirisinde uluslararası etkinliklerin, uluslararası norm ve tüzüklere dayalı çok taraflı bir sistem için vazgeçilmez bir mekanizma olarak önemini pekiştirdiği vurgulandı.

Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) İcra Direktörü Arancha Gonzalez, Asya’nın yükselişini dünyanın çok kutupluluğa evrilmesinin temel nedenlerinden biri olarak nitelendirdi. Gonzalez, Avrupa ve Asya arasında çok taraflı sistemi pekiştirmek ve Çin ile ABD arasında yeni bir ikili ilişkiyi önlemek için daha yakın işbirliği gerektiğinin altını çizdi.

Geçtiğimiz yıllarda Singapur ile serbest ticaret anlaşması imzalayan AB’nin Japonya, Vietnam, Tayland ve Endonezya ile de yakın zamanda anlaşmalar yapması bekleniyor. Zirvenin ardından düzenlenen basın toplantısında açıklamalarda bulunan Almanya Başbakanı Merkel, “Asya ülkeleri dünya nüfusunun üçte ikisini oluşturuyor. Dünya ticaretinin ve küresel gayri safi yurt içi hasılanın üçte ikisine sahipler” dedi. Avrupa Komisyonu kaynaklarına göre Avrupa ihracatının yüzde 35’i Asya’ya yapılıyor. Bununla birlikte 2030 yılında dünyanın üçte ikisinin orta sınıftan oluşacağı görüşü hakim.

Diplomatik kaynaklar zirvede bazı sanayilere destek verilmesi, çelik ve benzeri bir dizi sektörün aşırı üretim kapasitesinin dengelenmesi ve Çin’deki resmi kurumların rolü gibi iki taraf arasında tartışmalı olan meselelerin ele alındığını aktardı. Avrupa Parlamentosu geçen ay Çin’in dünyadaki en önemli internet sitelerinden 25’ine erişimi engellemesini protesto eden insan hakları savunucuları, avukatlar, gazeteciler ve sivil toplum örgütlerine yönelik taciz, gözaltı ve haklarında açılan soruşturmaları kınama kararını kabul etmişti.

Ancak Asya ülkeleriyle ilişkilerinde pragmatik davranmayı tercih ediyor gibi görünen AB’nin içerideki eleştirilere rağmen zirveye Danimarka ve İsveç dışında en yüksek seviyede katılımda bulunması gerçek durumu gözler önüne seriyor.