Batı Makedonya’daki referandumdan memnun

Avrupa Birliği ve ABD, katılımı düşük olmasına rağmen Makedonya isminin değiştirilme kararı alındığı referandumu memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heather Noyert yaptığı açıklamada, “ABD, NATO ve AB’de önemli bir yer tutan Makedonya’nın; istikrar, güvenlik ve bölgesel refaha katkıda bulunan referandumun tam olarak uygulanmasını güçlü bir şekilde desteklemektedir” dedi.

Sözcü, Makedonya parlamentosu üyelerine şu çağrıda bulundu: “Parti siyasetinden vazgeçin ve ülkeye daha iyi bir gelecek vaadeden Batı kurumlarına tam katılım sağlayarak elinize geçen tarihi fırsatı değerlendirin.”

Batı, Balkanlar’ın iki ülkesi olan Yunanistan ve Makedonya arasındaki ihtilafı sona erdirme umuduyla yapılan referandumu memnuniyetle karşıladı.

Makedonya Devlet Seçim Komisyonu (DİK) tarafından açıklanan resmi olmayan ilk sonuçlara göre, Makedonya’nın adının “Kuzey Makedonya Cumhuriyeti” olarak değiştirilmesini öngören referandumda sandığa gidenlerin yüzde 91.4’ü “evet”, yüzde 5,6’sı ise “hayır” oyu kullandı.

Yüzde 5.7’lik bir dilimin ülkenin isminin değişmesini reddettiklerini ancak seçmenlerin üçte birinin seçimlere katılmadığı görülüyor. Bu düşük katılımın nedeni, Başbakan Zoran Zayev’in referandum konusundaki tutumuna bağlanıyor.,

Makedon makamları ve muhalefet, referandum sonucunu farklı şekilde okudu. Referandumda “evet” oyunu destekleyenler katılımcıların yüzde 90’ınından fazlasının onayına dikkat çekti. Muhalifler ise katılım oranının düşüklüğüne vurgu yaptılar.

Makedonya’nın adının “Kuzey Makedonya Cumhuriyeti” olarak değiştirilmesini öngören anayasa değişikliğinin referandumun ardından parlamentonun önüne gelmesi planlanıyor. Parlamentoda yapılacak oylamada Başbakan Zaev’in koalisyon hükümetinin muhalefet sıralarından da destek alması gerekiyor. Fransız basınına konuşan Zaev: “Seçmenlerin yüzde 90’ından fazlası Yunanistan ile yapılan bu anlaşma lehine oy kullandı. Meclis, çoğunluğun iradesini yerine getirmelidir” dedi.

Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras, iki ülke arasındaki anlaşmayı uygulayan Başbakan Zoran Zaev’e destek verdiğini dile getirdi. Telefon görüşmesi sırasında Çipras, Başbakan Zaev’in bu konudaki cesaret ve kararlılığını övdü.

Öte yandan AB, bütün partileri referandumun sonuçlarına saygı göstermeye çağırdı. AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komisyon Üyesi Johannes Han, “Bütün siyasi liderlerin bu karara saygı göstermesini ve sorumlulukların bilincinde, birlik içinde davranmalarını bekliyorum.” dedi.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg,de konuyla ilgili “Referandum’daki ‘evet’ oyunu memnuniyetle karşılıyorum. Tüm siyasi lider ve partilere bu tarihi fırsatı değerlendirerek yapıcı ve sorumlu bir şekilde davranmaları için çağrıda bulunuyorum” dedi.

Referandumu boykot eden yaklaşık 300 kişi, sandıkların kapanmasından bir buçuk saat sonra Pazar akşamı meclis önünde toplandı. 47 yaşındaki felsefe profesörü Anna Pupinkova burada yaptığı konuşmada “Sorun, isim ya da kimlik değil. Sorun şu ki, başka bir taraf bunu bize dayattı.”

Yunanistan, kendi sınırları içinde “Makedonya” isimli bir bölge bulunduğu gerekçesiyle bu ülkenin isminin değiştirilmesini talep ediyor. Makedonya, bağımsızlığını ilan ettiği 1991’den beri güney komşusu Yunanistan ile devam eden isim sorunu nedeniyle Avrupa Birliği (AB) ve NATO’ya üye olamıyor.
Yunan halkının bir kısmı ise sorunun sadece isim değil, tarih ve kültüre ilişkin olduğunu savunarak, Üsküp yönetimini “Makedon kimliğini” çalmaya çalışmakla suçluyor. Antik dönemde Makedon Kralı olan Büyük İskender’in mirası, iki ülke arasında önemli bir rekabet alanı olarak görünüyor.

Makedonya’nın 2017 seçimlerinde Başbakan olan Zoran Zaev, AB ve NATO üyeliği yolunda isim konusuna çözüm bulunmasını önerdi ve milliyetçilerin büyük tepkisini çekti. Haziran ayında Zaev Yunanlı mevkidaşıyla bir anlaşmaya vardı.

Pazar günü yapılan referandumla, Makedonya halkı Yunanistan ile anlaşmazlığı sona erdirmek ve AB’ye daha yakın olmak için “tarihi bir karar” aldı.

Atina ile olan isim anlaşmazlığı yüzünden Makedonya AB ve NATO üyeliğine alınmıyordu. Makedonya’da reklam panolarında “Avrupalı Makedonya’ya evet”, “Tarihi karar” gibi sloganlar yer aldı. Fakat referandum oylamasında soru: “Ülkenin ismini Kuzey Makedonya şeklinde değiştirerek NATO ve AB’ye girmeye hazır mısınız?” şeklinde değildi.