BM’den Libya’da istikrarın sağlanması için yeni girişim

Libya’da, siyasi diyaloğun ilk tur müzakereleri dün Tunus’ta başladı. Libya Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Kurulu’nu temsilen iki komite kapalı kapılar ardında toplandı. “Altı artı altı” ismi taşıyan ortak bir komite kurulmasının beklendiği görüşmelerde, Birleşmiş Milletler Libya Özel Temsilcisi Gassan Selame gözetiminde bir siyasi anlaşma sağlanması hedefleniyor.

Taraflar arasındaki anlaşmazlıkların başında Devlet Yüksek Konseyi’nin yeniden yapılandırılması ve Libya Ordusu’nun komutanının yetkileri kapsamında 8. maddenin iptal edilmesi var.

Devlet Yüksek Konseyi’nin, Libya Parlamentosu’na bağlı Diyalog Komisyonu’na siyasi anlaşmanın taslağının değiştirilmesi hususunda görevli altı üye aday göstermesi hedefleniyor.

Siyasal diyalog turuna katılan Libya kaynaklarına göre, birçok maddenin üzerinde anlaşılması bekleniyor. Bu maddelerin en önemlileri arasında Başkanlık Konseyi üyelerinin sayısının dokuzdan üçe düşürülmesi, başbakanlık görevinin yapılandırılması ve Devlet Yüksek Konseyi üyeliğinin genişletilmesi var. Bu değişikliklerin başarısız olması durumunda BM’nin Libya Temsilcisinin 600 ila 800 üyeden oluşan ve tüm Libya partilerinin katıldığı genişletilmiş bir konferansa projesini devreye sokması bekleniyor.

Müzakereler öncesinde basın toplantısı düzenleyen Selame “Libyalılar yeni bir sayfa açmak istiyor. Onlar bu geçiş sürecinden bıktı” açıklamasında bulundu. Selame ayrıca, Libya’daki kurumların uyuduğunu ve onları uyandırmanın zamanının geldiğini kaydetti.

Libya için hazırlanan eylem planı üç adımdan oluşuyor. İlk adım, Aralık 2015’te Fas’ın Suheyrat kentinde imzalanan siyasi anlaşma üzerinde değişikliklerin yapılması. İkinci adım ülkedeki dışlanmış kesimin dahil edilmesi için BM himayesinde bir ulusal konferansın toplanma çağrısı. Üçüncü ve son adımda ise bir yıl içinde anayasaya yönelik referandum yapılması geliyor. Böylece cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine kapı açılması hedefleniyor.

Temsilciler Meclisi ve Yönetim, Merkez Bankası ve Petrol Şirketi kurumlarını birleştirme hususunda çalışmalar yürütürken eş zamanlı olarak ordu kurumlarını birleştiren mekanizmalar üzerinde de anlaşmaya varılması bekleniyor.

Libya’da uzlaşı süreci

BM Libya Özel Temsilcisi’nin önerdiği yeni eylem planı hususunda merkezi ABD’de bulunan Stratfor kuruluşu tarafından yayınlanan raporda tüm siyasi sürecin başarısının, Libya Ulusal Ordusu Komutanı Halife Hafter’in gelecekteki rolünü belirleme ile bağlantılı olduğu belirtildi. “Libya silahlı gruplarının doğası ve her bir grubun farklı menfaatleri göz önüne alındığında Selame’nin güvenlik planını, özellikle hızlı bir zaman zarfında uygulamak zor olacak” ifadeleri kullanıldı. Ayrıca silahlı grupların silahsızlandırılması ve ordu ya da güvenlikle bütünleşmeleri gerektiği kaydedildi.

Tunus’taki BM merkezinden yapılan canlı yayına katılan BM Temsilcisi Selame, “Libya’da uyuyan kurumlar mevcut. Diğerleri ise bölünmüş ve birleşmeye ihtiyaçları var” diyerek, BM’nin misyonunun, bu aşamanın bir yıl içerisinde doğal bir şekilde tamamlanmasını sağlamak olduğunu vurguladı.

“Bağımsızlık olmadan onu koruyan bir devlet de olamaz. Bir devlet olmadan korunacak bir egemenlik yoktur” diyen BM Temsilcisi, değişiklik taslağı komitesi üyelerine, süreç tamamlanıncaya ve Temsilciler Meclisi’nde oy kullanılıncaya kadar istişarede bulunma çağrısı yaptı.

Konuyla ilgili olarak Tunus’taki Diyalog Komitesi’nden Şark’ul Avsat’a açıklamalarda bulunan bir kaynak, “Buradaki herkes daha önce hiç olmadığı kadar tutarlı… Değişiklikleri hızlı bir şekilde hayata geçirmeye niyetliler” dedi.

Ayrıca anlaşmanın ülkedeki askeri kuruluşlarla ilgili olan 8. maddesinin akıbeti hakkında “Libyalıların çıkarlarına hizmet eden hiçbir şeye itiraz edilmiyor” ifadesini kullandı.