Bolton, Washington’daki Tahran karşıtlığını güçlendirecek

ABD Başkanı Donald H. Trump’ın, Herbert McMaster’ın yerine Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak John Bolton’u atanmasıyla ilgili gelen tepkiler değişken. Bolton, Rusya’ya karşı sert tutumu, Kuzey Kore ile savaşı desteklemesi ve nükleer anlaşmaya karşı olmasıyla biliniyor.
Bolton, Amerika’da Cumhuriyetçilerin Şahin kanadından biri olarak bilinir. Oğul Bush zamanında 2005, 2006 yıllları arasında 18 ay Amerika’nın BM temsilciliği görevini yaptı. Onun adı Trump göreve geldiğinde adı Dışişleri Bakanlığı ya da Ulusal Güvenlik Danışmanı adaylarından biri olarak geçiyordu. Bolton, İran ve Kuzey Kore gibi hassas konulardaki görüşlerini Fox News’in yorumcusu olmanın avantajını kullanarak dile getirdi.

Lindsay Graham : Amerika’nın düşmanları için kötü haber

John Bolton, Ulusal Güvenlik Danışmanı olmasının ardından Cumhuriyetçilerden peş peşe tebrik alırken, Cumhuriyetçi senatör Lindsay Graham, bu değişikliği; “Amerikan müttefikleri için iyi, düşmanları için kötü bir haber” olarak nitelendirdi.

İran’a verilen sürenin dolmasına 5 hafta kala görevi devralacak

Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve BM Büyükelçisi Nicky Hailey gibi, Bolton da 2015 yılında Tahran ile büyük güçlerin İran’la imzaladığı nükleer anlaşmadan çekilme çağrısı yapanlardan biri. Bolton’un tutumu, Trump’ın seçim vaadindeki değişiklik olmazsa nükleer anlaşmadan çekilme tehdidi ile uyumluydu. Bolton, Trump’ın İran’a nükleer anlaşmayla ilgili sorumluluklarını yerine getirmesi için verdiği 12 Mayıs tarihinden 5 hafta önce görevi devralacak.

Trump, anlaşmanın ruhuna uymaması durumunda İran’ı nükleer anlaşmaya son vermekle tehdit etmişti. Senato Dış İlişkiler Komitesi başkanı Bob Corker da Trump’ın Mayıs ayında İran’la nükleer anlaşmadan çekileceğine inandığını vurguladı.

Siyasi analistler: İlk işi nükleer anlaşmadan çekilmek olacak

Bolton, başından beri Trump’un tutumunu onaylamış ve yazdığı bir makalede, teröristlerle yapılan anlaşmaya son verilmesi ve anlaşmadan çekilinmesi çağrısında bulunarak nükleer anlaşmayı ‘tarihin en kötü anlaşması’ olarak nitelendirmişti. Siyasi yorumcular Bolton göreve geldiğinde ilk işinin İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekilmek olacağını belirtiyorlar.

Bolton: Ortadoğu’da güvenliği bozan Ayetullah sistemidir

Bolton bundan daha da ileriye giderek İran’da mevcut hükümetin yıkılması için muhalifleri destekliyordu. Bolton şöyle demişti: “ Uzun vadede tek çözüm Tahran’da sistemin değişmesidir. Ortadoğu’da güvenliği bozan Ayetullah sistemidir. Ben İran rejimine halk desteğinin olduğunu düşünmüyorum. Onların silahları var. Burada İran muhaliflerine yardım etmenin yolu ABD’nin askeri kuvvet kullanmasını değil, sistemin değişiminde muhaliflere destek olmayı içermektedir.”

Bolton defalarca Amerika’nın İsrail’in İran’ı bombalamasını desteklemesi gerektiğini ya da bunu İsrail’in tek başına yapmasına izin vermesi konusunda çağrı yapmıştı. Hatta Bolton, Obama yönetiminin İran tarafı ile nükleer anlaşma konusunda müzakere ettiği dönemde bile İran’a askeri operasyonun gerekliliğinden söz etmişti.

Sağcı hükümet liderleri atamayı büyük memnuniyetle karşıladı

ABD’nin ulusal güvenlik danışmanı olarak İsrail’in gerçek dostu ve destekçisi görülen John Bolton’un atanması sağcı hükümet liderleri tarafından büyük memnuniyetle karşılandı. Bu gelişmeler İran’a karşı alınacak keskin tutumun artacağını göstermekte ve doğrudan katılmasa bile İsrail’in taraf olacağı savaş tehlikesine işaret etmektedir.

Kaynaklar, İsrail’in savaşın patlak vermesi durumunda İran füze saldırıları riskine karşı büyük çaba göstermesi gerektiğini söylüyor. Bu, tüm tesisler için sığınaklar yapılması anlamına gelir. Siyasi ve askeri kaynaklar, Başkan Trump’ı çevreleyen sağcı politikacıların, İran’a karşı bir askeri darbeden yana olduklarını söylüyorlar. Bu durumda ise Tahran’ın intikam almak için yapacağı en iyi yol İsrail’i bombalamak olacak.

İsrail BM büyükelçisi: Bolton İsrail’in gerçek dostu

İsrail BM büyükelçisi Danny Danon, Bolton’un bu göreve atanmasını överek şöyle dedi: “Bolton yıllar boyunca Amerikan siyasetinde İsrail’in en hakiki dostlarından biri olmuştur. Onunla daha önce tanıştım ve görevim gereği defalarca görüştük. Birbirimize danıştık. O, İsrail Devleti ile ilgili konularda geniş bir bilgiye sahipti ve söylenmesi gereken şeyleri açık bir şekilde söylüyordu.”

Danon açıklamalarına şöyle devam etti: “İran konusuyla ilgili olarak da Bolton daha önce nükleer silahların çoğalmasını önlemekle sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısıydı. Bu ismin atanması bizim yararımızadır. Başkan Trump, çalışmak için uygun bulduğu kişilerle çalışır ve Bolton bu konularda oldukça geniş bir bilgiye sahiptir. Tutumu eleştirilebilir ancak bilgi birikimi Başkana hizmet edecektir.”

Danon, Pompei ve Bolton’un, Obama’nın İranla gerçekleştirdiği nükleer anlaşma konusundaki en sert muhaliflerden olduğunu hatırlatarak, onların bu konuda arı kovanı gibi çalıştıklarını ve İran’a taviz vermenin karşısında olduklarını vurguladı.

Ayalet Shaked: Trump yönetimi İsrail’i destekleyen yöneticilerle doluyor

Öte yandan İsrail Milli Eğitim Bakanı ve yerleşimcilerin “Yahudi Evi” (HaBayit HaYehudi) partisinin başkanı Naftali Bennett twiter hesabında John Bolton’un seçkin bir güvenlik uzmanı ve başarılı bir diplomat olduğunu yazdı. Onun partisinde Adalet Bakanı Ayalet Shaked de Trump’ın üst düzey görevlere İsrail dostlarını getirdiğini söyleyerek bunlardan en önemlisinin güçlü bir deneyim ve zekaya sahip olan Bolton olduğunu belirtti ve “ Trump yönetimi giderek daha fazla İsrail’i destekleyen yöneticilerle doluyor” dedi.

İsrail hükümet yetkilileri on gün önce, ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’un görevden alınmasını ve CIA direktörü Mike Pompeo’nun atanmasını da memnuniyetle karşılamışlardı. Şimdi ise İsrail’in menfaatleri için Washington’da dairenin tamamlandığını görüyorlar.
Sağcı Channel 7 web sitesi de Bolton’un; “İran ve Kuzey Kore gibi ülkelerin siyasi rejimlerin yok edilmesini ve 2015’te yaptığı açıklamada, Tahran’ın bombalanmadığı sürece nükleer planından geri adım atmaya ikna edilmeyeceğini” içeren sözlerini yayınladı.

Filistin’den atamaya tepki

Filistinliler eskisinden daha kötü bir düşmanlık beklediklerini söyleyerek bu tayinle ilgili endişelerini dile getirdiler. FKÖ’nün en önemli komutanlarından Hanan Aşravi şöyle dedi: “ Bu göreve John Bolton’un atanması Amerika ve İsrail’in pozisyonlarında daha fazla radikalleşmeye sebep olurken bölgede ve Filistin’de yıkıcı bir etki yaratacaktır.” Fransız Basın Ajansı’na (AFP) verdiği demeçte de: “ Bu adamın Filistin düşmanlığı uzun bir geçmişe dayanıyor. BM’de İsrail’in dokunulmazlığını savunuyordu” diyerek tepkisini dile getirdi.

Cumhuriyetçilerden destek Demokratlardan kınama

Bolton’un atanmasına Cumhuriyetçi desteğin aksine, Demokrat üyeler, Irak ve Kuzey Kore savaşı konusundaki tutumunu kınadılar.

Bolton’un Irak,Kuzey Kore ve Rusya hakkındaki görüşleri

Bolton, 2003 yılında Irak’ın işgalinin mimarlarından biriydi. Saddam Hüseyin rejiminin kitle imha silahlarına sahip olmadığı ortaya çıktıktan sonra da durumu değişmedi. O şöyle demişti: “Hala Saddam’ı devirme kararının doğru olduğuna inanıyorum, ancak daha sonra verilen kararların bazıları yanlıştı ve en kötüsü ABD kuvvetlerinin 2011’den sonra Irak’tan çekilme kararıydı.”

Kuzey Kore ile ilgili olarak Bolton, Soğuk Savaş sırasında Sovyetler Birliği’nde olduğu gibi, Pyongyang’a karşı klasik nükleer caydırıcılığı kullanarak elde edilebilecek sonuçlar hakkında kuşkularını saklamadı. Wall Street Journal Dergisi’nde Şubat ayı sonunda yayınlanan bir makalede, yeni ulusal güvenlik danışmanı bu konudaki tutumuna açıkça dile getirdi:

“Amerika Birleşik Devletleri’nin nükleer güce sahip olan Kuzey Kore’nin ortaya attığı tehdide müdahale etmesi tamamen meşrudur. Amerika bu tehdidi ortadan kaldırmak için daha ne kadar beklemeli?”

Rusya ve Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’e gelince, Bolton bu konuda daha sert yaptırımları desteklediği için buradaki pozisyonu Moskova’yı nadiren eleştiren Trump’a uygun olmayabilir.

Görevden alma haberleri yalanlanmıştı

Amerikan borsa spekülasyonlarında geçtiğimiz hafta Trump’ın Dışişleri Bakanı Rex Tillersın’ı görevden almasının ardından Mcmaster’ın da işten çıkarılacağı olasılığına işaret ettiler ancak bu haberler Beyaz Saray tarafından reddedildi.
Hükümet sözcüsü Sarah Huckabee Sanders twiter hesabından yaptığı açıklamada “ McMaster ile görüştüm. Haberlerin aksine ilişkileri iyi ve hiçbir değişiklik yok” dedi.

Bolton, dün akşam Fox News ile yaptığı röportajda, Başkan Trump’ın bir ulusal güvenlik danışmanı atamasını beklemediğini ve yeni görevine alışmasının biraz zaman alabileceğini belirttikten sonra şunları söyledi: “Ama açıkçası ülkeye hizmet etmek bir onurdur.”