Brexit görüşmelerinde Kuzey İrlanda düğümü

Londra: Şarku’l Avsat

İngiltere Başbakanı Theresa May, Brexit görüşmeleri için kritik öneme sahip olan bu hafta iki ciddi sorunla karşı karşıya gelecek. Bir yandan kabinesindeki bakanları, diğer yandan Brüksel’i AB’den ayrılma planı üzerinde ikna etmeye çalışacak.

İlk olarak kabinesindeki muhalefet sorununu çözmesi gereken May, daha sonra Brüksel’deki AB Liderler Zirvesi’nde çıkış krizinin üstesinden gelmek zorunda kalacak. Brexit görüşmelerinde zaman daralırken, bu hafta gerçekleşecek olan AB Liderler Zirvesi Londra ve Brüksel arasında bir anlaşma sağlamak açısından kritik öneme sahip olabilir.

İngiltere’nin Avrupa bloğundan ayrılacağı zaman yaklaşırken, Avrupa Komisyonu Başkanı Jean Claude Juncker Brexit görüşmelerinde özellikle İrlanda sınırı konusunda önemli ölçüde ilerleme sağlamak gerektiğini vurguladı.

Avrupa Konseyi Başkanı Donald Tusk ise zirveyi İngiltere’nin AB’den tam olarak ayrılması konusunda “oldukça önemli bir an” olarak nitelendirdi.

AB ülkeleriyle yaşanan sorunların yanında, hükümet ortağı (Demokratik Birlik Partisi) ve Muhafazakar Parti milletvekillerinden gelecek olan itirazlarla karşı karşıya olan Theresa May açısından durum çok daha çetrefilli.

Theresa May’in çıkış planını karşı çıkarak Temmuz ayında istifa eden eski Brexit Bakanı David Davis, Sunday Times’ta yayımlanan dünkü yazısında, May’in planının kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, bakanlara kolektif güçlerinin gereğini yerine getirme çağrısında bulundu.

Londra, Dublin ve Brüksel, Birleşik Krallık’a bağlı özerk Kuzey İrlanda ile İrlanda arasındaki sınırda kontrol noktaları oluşturma konusunda anlaşmaya varmış durumda. Ancak, üç taraf da Londra’nın Avrupa ortak pazarı ve gümrük birliğinden ayrılma isteği sürdükçe bunun nasıl gerçekleşebileceği konusunda uzlaşamıyor.

Londra, kontrol noktalarına olan ihtiyacı ortadan kaldıran daha geniş bir ticaret anlaşması yapılana kadar sınırı açık tutmak için alternatif bir seçenek olarak Brexit sonrasında Avrupa gümrük kurallarına uymaya devam etme önerisinde bulundu. Bunun geçici olacağını söyleyen May’in sözcüsü, basında çıkan bitiş tarihi olmayacak iddialarını yalanladı.

Ancak, AB konusunda çekimser olanlar İngiltere’nin Avrupa gümrük kurallarına uyacağı ve üye ülkelerle ticari anlaşma yapabileceği sürecin belirlenmesini talep ediyor. Bu öneri, Kuzey İrlanda’yı Brüksel kurallarıyla uyumlu hale getirebilir ve Birleşik Krallık’ın geri kalanından farklı kılabilir.

Bu planlar, May’in liderliğindeki Muhafazakar Parti’deki Brexit yanlılarını ve Kuzey İrlanda Demokratik Birlik Partisi’ndeki müttefiklerini kızdırdı. Parlamentodaki çoğunluğa sahip muhafazakar azınlık hükümeti, Kuzey İrlanda’nın en büyük partisi olan Demokratik Birlik Partisi’ne dayanıyor. Parti, Kuzey İrlanda’yı Britanya anakarasından ayıracak her türlü harekete karşı çıkıyor.

Demokratik Birlik Partisi lideri Arlene Foster, önceki gün Belfast Telegraph’ta yayımlanan yazısında, May’in başkaları tarafından dayatılan kurnaz bir anlaşmayı kabul etmemesi gerektiğini söyledi.

Geçen hafta Brüksel’de üst düzey kişilerle yapılan görüşmenin ardından, bir İngiliz yetkiliden The Observer gazetesine gelen e-postaya dayandırılan habere göre, Foster bir çıkış anlaşmasının artık olmadığını söyledi.

Bu arada, AB konusunda çekimser olan Muhafazakar Parti milletvekili Jacob Rees-Mogg, görüşlerini paylaşan 39 Muhafazakar milletvekili olduğunu ve mevcut planlara karşı çıkmayacaklarını söyledi. İngiltere’nin Brexit yaptırımını kabul edemeyeceğini vurgulayan Rees-Mogg, “Eğer AB mafya benzeri bir örgütse ve ayrılmak isteyene ağır yaptırım uyguluyorsa, o zaman en iyisi oradan ayrılmaktır” dedi.

AB liderlerinin Çarşamba akşamı toplantının ana hatlarını belirlemesi ve Perşembe günü de daha kapsamlı biçimde konuları ele alması bekleniyor. Theresa May hükümet ortaklarını ticaret ve yatırım konusunda Avrupa’nın ortak kurallarına uygun bir anlaşmaya ikna edemezse müzakereler başarısızlıkla sonuçlanabilir.