Devrimin yedinci yılında Libya’da kaos sürüyor

Muammer Kaddafi’nin 42 yıllık liderliğinin intifada ile sonra ermesinin üstünden yedi yıl geçti. Buna rağmen Libya, hala kargaşa ve kaosun sona ermesini ile demokratik bir devletin inşasını bekliyor.

17 Şubat 2011 devrimini kutlamak için yetkililer Kaddafi’nin konuşmalarını yaptığı şehrin kalbi sayılan Şehitler Meydanı’nda kutlama hazırlıkları yapıyorlar.

Ancak birçok Libyalı, petrol zengini bu ülkede kutlanacak bir şeyin olmadığın savunuyor. Çünkü ülkede Libyalıların ve özellikle gençlerin şüphelerini ve umutsuzluğunu besleyen birçok yoksulluk, şiddet ve bölünmeler hala devam ediyor.

17 yaşındaki Hamdi el Beşir AFP’ye yaptığı açıklamada kurtuluş için yedi yıldır beklediğini söyleyerek, babasının Muammer Kaddafi’yi beklediği gibi 42 yıl beklemek istemediğini söyledi. Beşir üzüntülü bir ses tonu ile “Gençliğimi ve hayatımı çaldırmaya niyetim yok. Bir daha geri dönmemek üzere kendimi göçmenlerle beraber denize atmak istiyorum” dedi.

Onlarca kabile kontrolsüz biçimde parçalanıyor

Güvenlik sisteminin parçalandığı Kaddafi rejiminin 2011’de çökmesinden bu yana Libya, çeşitli silahlı grupları ve Libya toplumunun ana bileşenini oluşturan onlarca kabileyi kontrolsüz bir şekilde parçalıyor.

Radikal terör örgütü DEAŞ ülkeye gizlice girmek için karmaşadan yararlanıyor. DEAŞ, Aralık 2016’da ülkeden kovulmadan önce Kaddafi’nin doğduğu Sirt şehrini birkaç ay işgal etti. Radikal örgüt sonradan zayıflamasına rağmen, hala çölde konuşlanarak büyük bir tehdit oluşturuyor.

Libya, gizli göç etmek isteyenler için bir geçiş noktası haline geldi. Libyalılar Afrika’dan Akdeniz’i geçerek Avrupa’ya gitmek isteyen, yüz binlerce göçmene haksızlık ve sömürge uygulamakla suçlanıyorlar.

Siyasi düzeyde ise iki otorite sürekli bir çatışma içerisinde. Hiçbiri, ülke topraklarını tam kontrol altına almayı başaramıyor. Birleşmiş Milletler (BM) desteği ile 2015 yılı sonunda kurulan Ulusal Mutabakat Hükümeti, Trablus’ta bulunuyor. Rakip otorite ise büyük bölümleri Halifa Hafater’a sadık kuvvetler tarafından kontrol ediliyor ve ülkenin doğusunda yer alıyor.

Aynı zamanda, güvenlik eksikliği ve temel materyallerin olmaması, elektrik kesintileri, bankalar önündeki uzun kuyruklar Libyalıların gündelik hayatlarının bir parçası haline gelmiş durumda.

Alınan kararlar terör örgütleri tarafından engellendi

Ülkenin ana kaynağı olan petrol sanayi, Kaddafi döneminde, günde 1,6 milyon varillik üretim hacmine ulaşmakta zorluk çekiyor. Washington’daki Brookings Enstitüsünden Federica Saini Fasanotti AFP’ye verdiği demeçte Libya’nın durumu hakkında “Demokratikleşmenin süreçleri tarihin de öğrettiği gibi daima uzun, sert ve zordur. Bir ulusun kurulması on yıllar hatta belki yüz yıllarca sürebilir” dedi.

Libya’da düzeni geri sağlamak için verilen kararlar her defasında terör örgütleri tarafından engellendi. Ulusal Uzlaşı Hükümeti ve BM arasında varılan anlaşmaya rağmen, eski rejime verdikleri destek nedeniyle evlerinden tahliye edilen binlerce batı Tawergha şehir sakininin evlerine dönmeleri silahlı gruplar tarafından engellendi.

Uzmanlar seçimin başarısından kuşku duyuyor

Birleşmiş Milletler Libya Elçisi Gassan Selame, Libya’daki düzenin sağlanmasının “Herkes tarafından tanınan meşru bir devlet kurulmasını ile” mümkün olacağına inandığını aktarmıştı. Bunu gerçekleştire bilmek için Selame, 2018’de Libya’da başkanlık ve yasama seçimleri düzenlemeyi planlıyor. Ancak geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklama ile yolun daha çok uzun olduğunu söyledi. Bazı uzmanlar, durumunu zorlaştıracak olan bu seçimin başarısından kuşku duyuyorlar.

Muhalifler tarafından ise bir diktatörlüğü tekrar dayatmakla suçlanan Muşir Hafter 2017 sonunda kendisini tek alternatif olarak gördüğünü açıkladı. Ancak Batılı güçler onu engelledi. Böylece BAE ve Mısır’ın desteklediği Libya’nın güçlü Doğu adamı devri sona erdi.

Muşir Hafter geçen yaz 3 yıl süren zorlu bir mücadelenin ardından radikal gurupları Bingazi’den çıkartmayı başardı. Ancak Kaddafi’nin devrildiği ve devrimin beşiği olan, Libya’nın ikinci şehri Bingazi, insanların sürekli olarak öldürüldüğü şiddet olaylarına tanıklık etmeye devam ediyor.