Güney Sudan’daki iç savaşı sonlandırma çabaları sürüyor

Eski Kenya Başbakanı Raila Odinga, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit ve silahlı muhalefetin lideri Riek Machar arasındaki uçurumu daraltma girişimleri kapsamında Machar ile Güney Afrika’da önemli görüşmelerde bulundu.

Silahlı muhalefete yakın kaynaklar tarafından Şarku’l Avsat’a yapılan açıklamada, eski Kenya Başbakanı Odinga ve Kenya’nın Sudan özel temsilcisinin geçtiğimiz Cuma günü barış çabaları ve Machar ile Salva Kiir Mayardit arasındaki uçurumu daraltma çerçevesinde Güney Afrika’nın yönetsel başkenti Pretoria’da Riek Machar ile görüştüğü ifade edildi.

Kaynaklar, Odinga’nın daha önce de Güney Sudan’ın başkenti Cuba’da Kiir ile bir toplantı düzenlediğine dikkati çekti. Aktarılana göre, görüşmede Güney Sudan’daki çatışmanın ve halkın sıkıntılarının nasıl sonlanacağı, yerlerinden edilen göçmenlerin evlerine nasıl dönecekleri üzerinde duruldu.

Eski Kenya Başbakanının girişimi, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit ve muhalif lider Riek Machar arasında güven inşa etmeyi hedeflerken, siyasi bir anlaşmaya ulaşmayı engelleyen askıdaki konulara dair karşılıklı taviz vermeyi gerektiriyor. Kaynaklar ayrıca, Odinga’nın girişiminin Doğu Afrika’daki Hükümetler arası Kalkınma Otoritesi (IGAD) ile herhangi bir bağlantısı olmadığını belirtti.

Öte yandan Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir ve eski yardımcısı Riek Machar, Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’in 17 Haziran’da Sudan’ın başkenti Hartum’da toplantı davetini kabul etti. IGAD Bakanlar Konseyi’nin olağanüstü oturumunda, geçtiğimiz hafta “1 Temmuz’da Moritanya’nın başkenti Nuakşot’ta gerçekleşecek Afrika Birliği zirvesi öncesinde iki lider Kiir ve Machar arasında doğrudan diyalog kurma gerekliliğine” dair önerilerde bulunulmuştu.

Bu çerçevede emekli Piskopos Enoch Tommy, Kiir ve Machar arasında Hartum’da düzenlenecek doğrudan toplantıya dair karamsarlığını dile getirdi. Tommy, “Prensip olarak iyi bir fikir, ama buradaki soru toplantıyı kim destekliyor? Toplantının başarılı sonuçlanmayacağı kanaatindeyim” dedi. Enoch Tommy ayrıca, “İlişki kurma veya güven inşa etmeden bahsettiğimizde bunların politik olup olmayacağı konusunda emin değilim. Daha çok ruhsal ve psikolojik olacaklar, ilişkiler de daha çok kültürel anlamda…”

Emekli Piskopos, 2015 yılında barışın sağlanmasından önce Sudan Hükümetine karşı Güney Sudanlı eski isyancılarca başlatılan iç savaş sırasında 1999 yılında gerçekleştirilen “Joliet” konferansına da dikkati çekti. Enoch Tommy, konferansın ülkenin en büyük kabileleri olan “Nuer ve Dinka” kabileleri arasında düşmanlıkların hızlı bir şekilde durmasını sağladığını belirtti.

Güney Sudan Devlet Başkanı sözcüsü Ateni Wick, muhalif grupları isyancıların kontrolündeki bölgelerde insani yardımların sivillere ulaşmasını önlemekle suçladı. Sözcü, güvenlik nedeniyle bölgede çok az hükümet engeli bulunduğunu da kabul etti. Yetkili, Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir tarafından yayınlanan talimatlar uyarınca yardım personellerinin hükümet tarafından kontrol edilen bölgelere erişim özgürlüğüne sahip olduğunu söylerken, isyancı hareketlerin insani yardım kuruluşlarının girişimlerini engellediğini savundu. Sudan Devlet Başkanı sözcüsü ayrıca, “Devlet Başkanı Salva Kiir, hükümet yetkililerine insani yardım personellerine herhangi bir kısıtlama getirilmemesi için açık talimatlar verdi. Ancak hükümete ait bölgelerde güvenlik dolayısıyla çok az kontrol noktası bulunuyor” dedi.

Sözcü, silahlı gruplara da kontrol ettikleri alanlarda insani yardımların önünü açma çağrısında bulundu. İnsani yardım personelleri tarafından isyancıların engelleri veya çalışanlara yönelik faaliyetlerine dair henüz herhangi bir açıklama yapılmadı. Norveç Mülteci Konseyi Genel Sekreteri Jan Egeland, geçtiğimiz hafta Güney Sudan’a yönelik ziyareti sırasında ülkenin birçok bölgesinde yaşanan çatışmalar dolayısıyla yardım çalışanlarının bölgelere erişimlerinin engellenmesinin bir sonucu olarak sivillerin daha fazla risk altında olduğunu vurguladı. Egeland, “Gördüğüm ve yerinden edilmiş insanların bana söylediklerine göre, en kötü senaryo yolda” dedi.

BM kuruluşlarının raporlarına göre, yaklaşık 7,1 milyon insan gelecek ay ciddi bir gıda kriziyle karşılaşacak. Raporlar, insani yardım ve erişimin sağlanmaması halinde nüfusun yarısından fazlasının ciddi bir gıda krizi ile karşı karşıya kalacağını ortaya koymakta.