Hariri, ateşe ateşle karşılık veriyor

Saad Hariri, Arap ve Lübnan manifestosuyla ve  başbakanlık görevinden istifa ettiğini duyurdu. Bildiriyi okudu. Söz konusu bildiri, politika ve güvenlik bakımından geleceğin bölgesel ve siyasi yaşamın hatlarını resmeden bir haritadır.

Bildiri ve istifa, Suriye ve Irak’ta DEAŞ kalıntılarının yok edildiği askeri hareketlilikle eşzamanlı olarak meydana geldi. Zamanlamanın görünen ve görünmeyen başlıkları var.

Hizbullah, bölgedeki ideolojik şiddet üçgeninin kenarlarından birisini teşkil ediyor. Suriye ve Irak’ta üçgenin iki kenarını yok etmek, ideolojik şiddeti ortadan kaldırmaz. Hizbullah, DEAŞ’ın siyasi, silahlı ve mali sıvılarının döküldüğü geniş bir kaba dönüşecektir.

DEAŞ ise, kiralık kollara, tüfeklere ve patlayıcılara evrilecek. Mezhepsel kimlik, yenilen örgüt ve İran mekanizması arasında  barikat oluşturmayacak. İran mekanizması, Arap rejimlerine nüfuz edecek gedikler açmak için Arap rejimlerini sarsma taktiğini kullanıyor.

Araplara ve uluslararası taraflara karşı İran, el-Kaide örgütüyle önceden ittifak yaptı. İranlı liderler, Şiilerin olup olmadığına bakmaksızın Arap ülkelerine yönelik niyetlerini gizlemediler. Şiilerin olmadığı Kuzey Afrika dâhil tüm Arap dünyasındaki olayların gidişatının İran’ın kararlarına bağlı olduğunu açık bir şekilde söylediler.

Hariri’nin bildirisi, bölgesel ve uluslararası düzlemde hızlı ve karışık gelişmelerin olduğu bir anda meydana geldi. Rusya Devlet Başkanı Putin, Suriye meselesine çözüm bulmak amacıyla Rus reçetesini almaları için Suriyeli grupları Rusya’ya çağırdığını ilan etti. ABD, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) aracılığıyla Suriye topraklarında güçlü bir şekilde hareket ediyor. Suriye’deki çatışmasızlık bölgelerini, gelecekte Suriye Federasyonu’nun haritasını şekillendirecek yerlere dönüştürmekten konuşuluyor. Bu, Suriye ve Irak’ta DEAŞ sonrası süreçte meydana geleceklerin göstergesidir.

Lübnan, bölgedeki gelecek çatışmaların yönetildiği operasyonlar odasına dönüşecek.  İran, savaşın kapılarını açmaktan vazgeçmiyor. Suriye ve Irak’ta kesin bir zafer gerçekleştirdiğini düşünüyor. Savaş, Yemen üzerinden Basra Körfezi’ne geliyor. Yenilgiye ve intikama doğru giden DEAŞ örgütü aracılığıyla Arap rejimlerindeki boşluk çemberleri genişletiliyor.

ABD ve Avrupa, İran’ın genişleme haritalarını kesinlikle inceliyordur. ABD’nin yaptırımlarının artması, İran ve Hizbullah’a karşı mücadelenin bir parçasıdır. Lübnan, gelecek çatışmanın ortasında kalacaktır. Hizbullah, Lübnan’ın içinde ve dışında hareket etmek için Suriye’deki görevlerini tamamlayan savaşçıları toplayacaktır. Hizbullah, Direniş Cephesi’ni sağlamlaştırdı ve Suriye rejimini kurtarmada zafer olarak addettiği İran’ın projesiyle güçlendi.

Bölgedeki olayların gidişatıyla ilgili olarak ikinci sahnenin yeni bölümü sahada başlıyor. İran kaynaklarının büyük bir bölümü İran’ın askeri kuvvetlerine gidiyor. Devlet üstü bir devlet olan Devrim Muhafızları, güvenlik, mali ve siyasi gücünü savaş mekanizmasından sağlıyor. Devrim Muhafızları, savaş mekanizmasının durmasına müsaade etmeyecek. Bu hırs, Lübnan’ın yanı sıra Suriye, Irak ve Yemen’de başka Hizbullahlar ortaya çıkaracak. Hedef ise tüm Arap coğrafyasıdır.

Mişel Avn, Hizbullah’ın kabulüyle Lübnan Cumhurbaşkanı olarak atandıktan sonra geçen yıl ikinci hükümetini oluşturan Saad Hariri, ülkenin başının olmadığı, siyasi ve mali krizlerin arttığı bir ortamda birçok bedel ödeyen Lübnan’ı kurtarmaya çalıştı. Kendilerine babasını öldürme suçu yöneltilenlerle ortaklık yaptı. Suriye halkının rejime karşı yürüttüğü savaştan Lübnan’ı uzak tutmaya çalıştı. Hariri, Araplar ve Lübnan arasında aktif bir vasıta olmayı istedi.

Hizbullah’la birlikte siyasi yaşam ve ulusal bir hükümette beraber çalışmak, sokağınızı ya da evinizi bombalamaya giden bir savaşçının kullandığı savaş uçağına binmeye benzer. Şüphesiz Hariri, sınırları aşan velayetinin Beyrut’ta değil de Tahran ve Kum’da ikamet ettiğini açıklayan bir yapıyla işbirliği yapmak için buna gözünü, kulağını hatta aklını alıştırmaya çalıştı.

Saad Hariri’nin ani istifası ve bildirinin muhtevası, uyarıdan daha fazla anlam içeriyor. Bu istifada Lübnan’ın olduğu kadar Arapların sesi de var. Hizbullah üzerinden İran’la olan siyasi çatışma, sadece İran’ın niyetlerini sunmak değil, aynı zamanda İran’ın sahadaki eylemlerini okumaktır. Suikast planı, babası Refik Hariri’ye olanların devam ettiği anlamına geliyor. İran’ın Lübnan’ı patlayıcı bir pençe gibi kullanması Arap dünyasında belirli alanları kapsıyor.

Arap coğrafyasında İran’ın genişlemesini durdurmak için Arapların içinde bulunduğu güvenlik ve siyasi durum, böyle bir tutum sergilemeye elverişli mi?  İran’ın genişlemesini engelleyecek siyasi girişimlerde bulunmadıkça, Hariri’nin istifasının Araplara bir etkisi olmayacaktır. Hariri’nin istifasının, Lübnan’da tek bir elin (Hizbullah) hareket ettiği değişmeyen siyasi realiteyi salladığı şüphesizdir.

Hariri’nin reddetmesine rağmen Beyrut’un Şam’a büyükelçi ataması, Beyrut’ta kararlara kimin sahip olduğunu gösteriyor: Güçleriyle beraber Suriye rejiminin yanında savaşan Hizbullah.

İran rejiminin başı, “Biz dört Arap başkentini (Bağdat, Şam, Beyrut ve San’a) yönetiyor ve kontrol ediyoruz” demişti. Suriye’ye Lübnan büyükelçisi atamak, İran’ın bu sözünün doğru olduğunu gösteriyor.

Lübnan, gelecek süreçte içerideki ve bölgedeki olayların gidişatını yansıtan siyasi gelişmelere sahne olacak mı? Uzun süredir hazırlıkların yapılmasına rağmen ertelenen parlamento seçimleri hangi yönde esecek? Gelecek hükümet nereden doğacak? Uzlaşma mı olacak, yoksa çatışma mı? Rusya, ABD, Türkiye ve İran düzleminde meydana gelen etkileşimlerin ortasında uluslararası tepkiler ne olacak? İfade ettiğimiz gibi Lübnan, bölgenin operasyonlar odasıdır. Hariri, ateşe ateşle karşılık verdi. Demir, ancak demirle mi dövülür? Lübnan’da meydana gelen gelişmeleri takip etmek için birçok taraf bir araya gelecek. Havayollarının siyasi indirme operasyonları başlayacak.