Hindistan’ın Suriye’de artan çıkarları

Hindistan, iç savaşın parçaladığı Suriye’de, rejimin, özel teşvikler ve vergi muafiyetleri sunmak suretiyle yaptığı çağrıya kayıtsız kalmadı. Beşşar Esed’e destek veren nadir ülkelerden biri olan Hindistan, Suriye’nin yeniden yapılandırılmasında aktif rol oynayacak.

30’un üzerinde özel Hintli şirket, 6-15 Eylül tarihlerinde 62 ülkenin katılımıyla gerçekleşecek Uluslararası Şam Ticaret Fuarı’na katılacak. Hintli heyetin başında, fuarla eş zamanlı olarak Ortak Çalışmalar Komisyonu toplantısına da katılacak olan Dışişleri Bakanı Sushma Swaraj bulunacak. Suriye’nin Hindistan Büyükelçisi Riyad Kamil Abbas, Hintli şirketlerin, fuardaki en büyük bölümü oluşturacağını belirtti.

Bu arada Hindistan, uluslararası yaptırımlara rağmen Suriye rejimiyle dostane ilişkilerini koruyan, Beşşar Esed’i ve uygulamalarını destekleyici bir rol oynayan nadir ülkelerden biri. Suriye’nin Hindistan Elçisi, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Biz, ülkenin yeniden yapılandırılması çalışmalarında Batılı şirketlerden ise Hindistan gibi dost ülkelere daha fazla fırsat sunmak istiyoruz. Hintli şirketlerden pek çoğu, Suriye’de çalışma noktasında istekli olduklarını gösterdi. Bu bağlamda geçtiğimiz yıl özel vize işlemlerini başlattık. Şu anda Suriye’de aktif olarak çalışan yaklaşık 400 Hint vatandaşı bulunuyor.”

Hindistan haber ajansı PTI’nın aktardığına göre Suriye, Hint hükümetinden, Suriye Havayolları’nı yeniden hizmete açmasını talep etti. İç savaş patlak vermeden önce Suriye Havayolları, Yeni Delhi’den Şam’a haftada üç direkt uçuş gerçekleştiriyordu.

Hint Dışişleri Bakanlığı’na yakın kaynaklara göre Uluslararası Şam Ticaret Fuarı’na mümkün olduğu kadar çok Hintli şirketin davet edilmesi için yetkililere emir verildi. Davetli olan Hintli şirketler arasında BSU, ONGC ve BHEL gibi dev şirketlerin yanı sıra önde gelen birçok Hintli inşaat ve mimarlık devi de yer alıyor.

Suriye’nin yeniden inşasının maliyeti 300 milyar dolar

Dünya Bankası’nın bildirdiğine göre, iç savaşın yıktığı Suriye’nin yeniden inşa edilmesi için yaklaşık 300 milyar dolar gerekiyor. Suriye rejiminin yeniden yapılandırma konusunda Batı ortaklığından uzak durmasından sonra Rusya, İran, Çin ve Hindistan, savaş sonrası Suriye için temel ortaklar olarak kabul edilmektedir. Bu durum, Ortadoğu’daki güç dengelerini gerçek anlamda değiştirebilecek büyük bir jeopolitik gelişme olarak değerlendirilmektedir.

Hindistan ve Suriye, tarihsel açıdan aralarındaki dostane ilişkileri korudu. Hatta Keşmir gibi tartışmalı bir konuda dahi Şam, Yeni Delhi’nin tutumunu destekledi. Buna karşılık Hindistan da İsrail tarafından işgal edilen Golan Tepeleri’yle ilgili olarak Suriye’nin tavrını destekledi. Aynı şekilde Beşşar Esed, Hindistan’ın BM Güvenlik Konseyi’nde daimi koltuk elde etmesi için de destekçi oldu. Ayrıca Esed’in, 2008 yılında Hindistan’a gerçekleştirdiği resmi ziyareti, 2010 yılında Hintli mevkidaşının iade-i ziyareti izledi.

Suriye’deki mevcut krizin ortasında Yeni Delhi, ülkedeki Hindistan temsilciliği altında elçiliğini kapatmayarak Şam’la olan diplomatik ilişkilerini sürdürdü. Bununla birlikte Hindistan, Suriye’ye 4 milyon dolar yardım sunacağının sözünü vermişti ancak Şam henüz bu yardımı teslim almadı.

Pek çok Suriyeli hükümet yetkilisi, görüşmelerde bulunmak üzere başkent Yeni Delhi’ye gitti. Hintli heyetler de, savaşın zirve yaptığı dönemde dahi Şam’a ziyarette bulundu. Hindistan Dışişleri Bakanı M. J. Ekber’in, Beşşar Esed’le görüşmek için gerçekleştirdiği ziyaretin ardından Ocak 2016’da Hindistan; Suriye Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Velid Muallim’i ağırladı. Hindistan bu yılın başlarında ise tıp, eğitim ve ticaret gibi temel alanlarda Suriye-Hindistan işbirliğini şiddetle savunan Suriye Sanayi Bakanı Yardımcısı Hayyan Süleyman’a ev sahipliği yaptı. Hintli kurumlar, çeşitli teknik alanlarda gerekli uzmanlığı elde etmesi için Suriye rejimine yardımcı oluyor. Bu zamana dek rejim, Hint hükümetinden değeri milyon dolara varan tıbbi yardım desteği aldı. Buna ek olarak eğitimlerini Hint üniversitelerinde tamamlamak isteyen Suriyeli öğrenciler için de bin eğitim bursu alındı.

“Geçmişte ABD’nin tepkisinden çekinen Hindistan, artık Suriye’de aktif rol oynayacak”

Ortadoğu İlişkileri Uzmanı Anchal Vohra konuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Hindistan’ın, savaş sonrası Suriye’de olumlu ve yapıcı bir rol oynaması mümkün. Rusya da 2016 yılında Suriye’de yeniden yapılandırma programının düzenlemesi için Hindistan’a işaret etti. O zaman Hint Dışişleri, ABD’nin öfkesini çekmemek için hamlede bulunmadı. Nitekim böyle bir adım, Rusya’ya tam destek olarak değerlendirilebilirdi. Ancak şimdi vakti geldi. Hindistan, Suriye ile olan iyi ilişkilerine işlerlik kazandırabilir. Sadece projeler ve sözleşmeler için de değil. Aynı şekilde Suriye halkına fayda ve destek sağlamak için de.”

Hindistan’ın Suriye’deki projeleri

Apollo International şirketi, geçtiğimiz günlerde Hama eyaletinde ve devlete ait mülklerde demir çelik fabrikası için 25 milyon dolar tutarında bir proje imzaladı. Önümüzdeki günlerde ise bir demir eritme fabrikası, yıllık 300 bin ton çelik çubuk kapasitesine sahip olarak tam üretim aşamasına geçecek. Bu oran, bir önceki yıl 70 bin ton civarındaydı.

Hintli resmi kaynaklara göre Suriye, Yeni Delhi’den durdurulmuş diğer projeler için de çalışmaların başlatılmasını istedi. Hindistan, savaş öncesi projeleri canlandırma noktasındaki sözlerini bizzat yeniledi. Özellikle de ülkenin önde gelen kalkınma projelerinden biri olarak kabul edilen Teşrin Elektrik Santrali’ne yönelik projeyi.

2011 yılında patlak veren Suriye iç savaşı öncesinde Hindistan, Teşrin Elektrik Santrali için Bharat Heavy Electric Limited (BHEL) denetiminde 320 milyon dolarlık anlaşma imzalamış ancak çalışmalar, savaş sebebiyle durdurulmuştu. Hindistan, bu projeye özel olarak yaklaşık 100 milyon dolar vermeyi taahhüt etti.

Başka projelerin de kaderi aynı oldu. Örneğin, Hintli ONGC Videsh şirketi ve Çinli Ulusal Petrol şirketi CNPC, Suriyeli Furat Petrol şirketinden yüzde 37’lik hisse elde etmişti. Hintli şirket aynı zamanda Suriye’nin Deyr ez Zor’un 24 no’lu bölgesinde petrol ve doğalgaz arama ihalesini de kazanmıştı. Ancak tüm bu yatırımlar, savaş sebebiyle durdurulmuştu.

Bununla birlikte yatırım sigortası, Suriye’de faaliyet gösteren Hintli şirketler için en büyük endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Güvenlik konusunda yaşanan sıkıntılar ve belirsizlik, bu yoldaki en büyük engel ve caydırıcı unsur olarak göze çarpıyor.