IKBY’de iktidarın küçük ortağı Yekgirtu, hükümetten çekilmeyi tartışıyor

Irak Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin bir parçası olan Kürdistan İslami Birliği Partisi (Yekgirtu), son günlerde yolsuzluklara ve maaşların geç ödenmesine karşı protesto gösterileri düzenleyen sivillerin durumunun iyileştirilmesi için reform paketi hazırlanmasını talep etti.

Yekgirtu Yönetimi, hükümete yönelik istifa talebini ise 15 Ocak’a kadar ertelediğini duyurdu.

Yekgirtu Sözcüsü Hadi Ali, düzenlediği basın toplantısında “Parti’nin Genel Sekreteri Selahaddin Bahaeddin ile 13 saat süren acil durum toplantısında, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin istifa etmesi ya da görevini devam ettirmesi konusunu ayrıntılı olarak ele aldık.

Geçtiğimiz günlerde bölgedeki şehirlerdeki olayları soruşturmak ve masum tutukluları serbest bırakmak, vatandaşları kışkırtan durumları ortadan kaldırmak ve onların haklarında doğru kararlar alınmasını sağlamak için Kürdistan Parlamentosu’nda bir komisyon kurulması çağrısında bulunuyoruz.

Hükümetin protestocuların taleplerine cevap vermesini, maaşları zamanında, imkanları dahilinde olduğu kadarıyla ödenmesini ve şehirlerdeki askeri görüntünün sonlandırılmasını talep ediyoruz. Şu andan itibaren önümüzdeki ayın 15’ine kadar bir süre belirledik ve hükümette kalıp kalmayacağına karar vereceğiz.

Hükümet için bir son tarih belirlememiz, mevcut koşullar ve bölgenin karşılaştığı riskleri göz önünde bulundurmak konusundaki endişelerimizden kaynaklanmaktadır

Mali krizleri onarmaya ya da en azından birazını düzeltmeye yarayacak bazı reformların ciddi bir şekilde yapılacağına inanıyoruz. Durumu sükunete erdirmek, Kürdistan’da seçimlerden yapılmadan önce seçmen kayıtlarını güncellemek gerekiyor” dedi.

Süleymaniye kentinde 17 Aralık’ta başlayıp 3 gün süren hükümet karşıtı gösterilerde en az 5 kişi hayatını kaybederken, 93 kişi de yaralandı. Bunun yanında birçok parti ve kamu binası da öfkeli göstericiler tarafından ateşe verildi.

IKBY’de muhalefetin önde gelen partilerinden Goran (Deşişim) Hareketi ve Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (KYB) güçlü olduğu Süleymaniye kent merkezinde bazı öğretmenlerin “yolsuzluk ve geciken maaşları” gerekçe göstererek başlattığı protesto kısa sürede kitlesel gösterilere dönüşmüştü.

Süleymaniye kent merkezinde başlayan gösteriler daha sonra birçok ilçeye yayıldı. Eski IKBY Başkanı Mesud Barzani liderliğindeki KDP’nin güçlü olduğu Erbil ve Duhok’ta ise herhangi bir protesto düzenlenmedi.

Kuzey Irak’ta kemer sıkma politikaları ve kamuda maaşların ödenmemesi nedeniyle üç günden bu yana süren protestolar, IKBY’de iki partinin koalisyon hükümetinden çekilmesine yol açtı.

Koalisyon hükümetini oluşturan beş partinin binalarının ateşe verildiği gösterilerde, IKBY istifaya davet edilmişti.

Reuters’a konuşan Değişim Hareketi (Goran) yetkilileri, hükümetteki bakanlarını çekme kararı aldıklarını belirtti. Aynı kaynaklar, IKBY Meclis Başkanı olarak görev yapan partinin önemli isimlerinden Yusuf Muhammed’in de istifa ettiğini bildirdi.

Erbil merkezli yayın organı Rudaw, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) liderliğindeki koalisyonun bir diğer ortağı Kürdistan İslami Topluluk Partisi (Komel) de hükümetten çekilme kararı aldığını bildirdi.

IKBY Meclisi’nde KDP’nin 38, Goran’ın 24, KYB’nin 18, Yekgirtu’nun 10, Komel’in 6 sandalyesi bulunuyor.

IKBY’deki ekonomik kriz

IKBY’de 2014’ten bu yana ekonomik kriz yaşanıyor. Irak anayasasına göre, Erbil yönetimi ülkede elde edilen petrol gelirinden yüzde 17’lik bir paya sahip ancak, Nuri el-Maliki başbakanlığı döneminde IKBY’nin kendi başına petrol satmasını gerekçe göstererek, Erbil’in bütçeden alacağı payı 2014’te kesmişti.

Haydar İbadi’nin başbakan olması ve yeni hükümeti kurmasıyla Bağdat-Erbil yönetimleri, petrol satışında uzlaştı fakat Bağdat yönetimi halihazırda bütçe yetersizliğini gerekçe göstererek Erbil’in payının cüzi bir kısmını gönderiyor.

Bütçe kesintisiyle başlayan ekonomik kriz, terör örgütü DEAŞ’ın Irak’ın üçte birini ele geçirmesi ve petrol fiyatlarında yaşanan sert düşüşle derinleşti. Erbil yönetiminin resmi verilerine göre, IKBY’de hükümetten maaş alan yaklaşık 1 milyon 400 bin memur bulunuyor.

Memurların maaşı, kesintili bir şekilde günlük ihraç edilen petrol gelirinden ödeniyordu. Erbil yönetimi, Irak merkezi hükümetine bağlı ortak güçlerin Kerkük vilayetinde tam kontrolü sağlamasıyla petrol gelirlerinin yarısını kaybetti. Erbil yönetimi, Kerkük’teki kuyularla birlikte günlük ortalama 550 bin varil petrol ihraç ediyordu.

Öte yandan İbadi yönetimi ise bu sayının gerçeği yansıtmadığını savunarak, söz konusu memur kaydının merkezi yönetim tarafından yeniden tutulduğunu, bunun tamamlanması halinde ortaya çıkacak gerçek sayıya göre maaşların ödeneceğini ifade ediyor.