Irak’ta 2003 yılından bu yana yağmalanan tarihi eserleri

ABD’nin önde gelen dergilerinden ‘The Atlantic’, 15 yıl önce ABD’nin Irak’ı işgalinden bu yana Irak müzelerinden ve arkeolojik alanlarından yağmalanmış tarihi eserleri gündemine taşıdı.

15 bin tarihi eser çalındı

Dergi, işgal sırasında M.Ö. 3100’lü yıllara tarihlenen çok önemli ve paha biçilemez Sümer eserleri arasında yer alan Mezopotamya’nın Mona Lisa’sı olarak bilinen ve insan yüzünün en eski tasvirlerinden olan Warka Başı’nın yanı sıra 15 bin tarihi eserin Bağdat Müzesi’nden çalındığını aktardı.

Iraklı ve ABD’li araştırmacılar tarafından bir çiftlikte gömülü olarak bulunan Warka Başı 2003 yılının Eylül ayında müzeye geri gönderildi. Ancak diğer eserlerin akıbeti bilinmiyor.

Eserler internet üzerinden satılıyor

Dergiye göre, işgalden bu yana yaklaşık 7 bin parça müzeye iade edildi. Ancak yaklaşık 8 bin başka parça hala iade edilmiş değil. Dergi ayrıca, arkeolojik alanlardan binlerce parçanın çalındığını ve çoğunun nerede olduğunun bilmediğini belirtti. Bununla birlikte uzmanlar, 2003’ten bu yana eski Mezopotamya uygarlıklarına ait eserlerin internetteki satışlarında hafif bir artış gözlemledi. Örneğin ‘LiveAuctioneers’ adlı açık artırma sitesinde, taştan yapılmış bir boğa figürünü sadece 50 dolara, kilden yapılmış silindir bir mühür 150 dolar karşılığında satın alınabiliyor. ‘Trocadero’ adlı sitede ise, aslan şeklindeki taş bir muska 250 dolara satılıyor olması bu eserlerin internet üzerinden kolayca satışa çıkarılabildiğini gösteriyor.

Bu eserlerin gerçek değerlerinin tespit edilmesi mümkün olmamasına rağmen, dergiye göre bu siteler, kullanıcıların yanlış bilgi yayınlamalarını yasaklıyor. Ancak, siteler uygulamanın kapsamı hakkında yorum yapmaları talebine cevap vermediler.

Northwestern Üniversitesi’nde görevli Mezopotamya Arkeolojisi Uzmanı Oya Topçuoğlu, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, “Burada eserin kökeni hakkında yanlış bilgi paylaşmak çok kolay. Bu benim dedemin 1928 yılında Ortadoğu ziyaretinde aldığı bir eser veya bu eser 1950’lerde İsviçreli bir beyefendinin koleksiyonuna aittir dendiğinde kimse aksini ispat edemez. Maalesef müze deposunda bulunan ve henüz numaralandırılmadan çalınan birçok eserin Ulusal Müze’den çalındığını ispat etmek çok zor” ifadelerini kullandı.

Diğer yandan, Iraklı Arkeolog Abdulamir el-Hamdani ise, internette 400 dolara satılan eserler bulunabilirken, belgelenen eserlerin 400 bin dolar civarında fiyatlarla satış yapılabildiğini belirtti. El-Hamdani, Irak’ın tarihi eserleri belki de herhangi bir şekilde belgelendirilmedikleri için çok ucuz olduklarını ifade etti.

İnternette satılan tarihi eserlerin çoğunun küçük parçalar olduğuna dikkat çeken The Atlantic dergisi, yağmalanan büyük parçaların daha sonra müzeye geri iade edildiğini, çünkü bu parçaların saklanması ve satılmasının zor olduğunu ayrıca müzenin parçaları geri iade edenleri affettiğini kaydetti.