Irak’ta bin kilometrelik tartışmalı şerit

2003 yılından bu yana petrol zengini Kerkük de dahil olmak üzere tartışmalı bölgeler, Bağdat’daki merkezi hükümet ile Kürdistan bölgesi arasında krize neden oldu.

Irak güçleri dün, petrol sahalarının ve askeri hava alanının ve Kerkük ilindeki en büyük askeri üssün kontrolünün yeniden ele alındığını açıkladı. Açıklamada kontrol altına alındığı bildirilen bölgelerin tümü tartışmalı alanlarda bulunmakta. Tartışmalı bölgeler, Suriye sınırından İran sınırına uzanan, boyu bin kilometre ve eni yaklaşık 37 bin kilometrekareden oluşan bir şerit oluşturuyor. AFP’nin verdiği bilgiye göre, bu şerit özerk yönetime sahip olan bölge içerisindeki Erbil, Süleymaniye ve Duhok illerinin güneyinden geçmekte.

Kerkük öne çıktı

Bağdat ve Erbil arasındaki tartışmalı bölgeler arasında Ninova, Erbil, Selahiddin, Diyala illeri bulunurken söz konusu alanlar arasında Kerkük ön plana çıkmakta.

Kürdistan bölgesi uzmanı Fransız Cyril Russell’ın AFP’ye yaptığı açıklamada, Tartışmalı bölgeler, merkezi otorite ve Kürt bölgesi arasındaki anlaşmazlığın ana parametreleri olduğunu anlattı.

1990’daki Birinci Körfez Savaşı sonrası 75 bin kilometrekarelik bir alana 5,5 milyon nüfusuyla özerk Kürdistan bölgesi kuruldu. 2005 yılında varlığı tanındı. Fakat söz konusu bölge AFP’nin yayınladığı rapora göre, halklarının üçte birinin bölgeden uzaklaştırıldığını söyleyen Kürtler için ‘tarihsel gerçeği’ yansıtmıyor. Ayrıca Kerkük ilinde bulunan petrol kuyularının onlara ait olduğunu düşünmekteler.

Bölgeye 2014’te DEAŞ hakim oldu

ABD’li sivil yönetici Paul Bremer, Peşmerge güçleri, 2003’te Irak’ı işgali sonrasında silahlı güçlerin zayıflığını fırsat bilerek tartışmalı bölgelerin kontrolünü yavaş yavaş ele geçirdi. Daha sonra kaostan yararlanan DEAŞ, 2014’te bölgeye hakim oldu.

Peşmergeler 23 bin kilometrekareye yayılıyor. AFP’nin raporuna göre, Ninova eyaletinde 9 bin, Kerkük eyaletinde 6 bin 500, Selahaddin ilinde bin 500, Diyala’da 3 bin 500 ve Mahmur bölgesinde 2 bin 500 peşmerge bulunmakta. Russell, “Peşmerge güçleri, 2014 yılı öncesinde tartışmalı bölgelerde Bağdat kuvvetleri ile karışık bir şekilde bulunmaktaydı. Fakat Haziran 2014’te Irak ordusu ve polis güçleri, ülkenin topraklarının yaklaşık üçte birini kontrol altına alan DEAŞ’ın şiddetli saldırısı nedeniyle geri çekildi. O zaman Irak kuvvetlerinin geri çekilmesi, Kürtlere içinde bulundukları bölgede tek başına hakimiyet kurmalarına izin verdi.