İranlı Bakan: Fırtına yaklaşıyor, bundan kaçamayız

İran Sağlık Bakanı, ABD’nin İran’a yaptırımlarıyla ilgili “Bize doğru gelen bir fırtına var. Hayatlarımızı savuracak. Bunu inkar etmek işe yaramaz” ifadelerini kullandı.

Siyasi çevrelerde hükümet ile olan anlaşmazlıklarıyla tanınan Bakan Hasan Haşimi, “İki yol arasında seçim yapmalıyız. Ya statükoyu reddedeceğiz ve fırtına bizi vurana kadar her şeyin huzur içinde olduğunu söyleyeceğiz, ya da fırtınanın şüphesiz olarak geleceğini kabul edeceğiz” dedi.

İkinci yolun önemine dikkat çeken Haşimi, hükümet ve resmi organların hala ilk yolda ısrar ettiğini vurguladı. Hasan Haşimi, hükümetin halen daha yaptırımların ekonomiyi ve sokakları olumsuz etkilemediğini ve İran halkının kararlılığını yıkamayacağını iddia ettiğini söyledi. Bakana göre hükümet sloganların ötesine geçerek haber ajansları aracılığıyla İranlı ailelerin gelirlerinin harcamalarından fazla olduğunu belirtti.

Hükümet, kağıt üzerinde işlerin yolunda gittiğini göstermek için gereken her şeyi yapıyor, ancak İran piyasası farklı seyrediyor.

Ekonomik gidişat kötü

Yaklaşmakta olan fırtınanın arifesinde İran ekonomisi iyi bir durumda değil. Altın yeniden yükselişe geçti. Uzmanlar, İran ile altın ticaretini hedefleyen yaptırım maratonunun ilk aşamasının başlamasıyla söz konusu artışın daha da yükseleceğini belirtiyor. 15 Temmuz’da altın yaklaşık yüzde 5 oranında bir artış kaydetmesinin ardından, tek seansta yine önemli bir artışla yüzde 6’ya ulaştı.

Rekor seviyelere yaklaşan dolar ise dün 300 tümen artışla 8 bin 400 tümene ulaştı. Uzmanlar borsadaki gidişatı ‘karamsar’ olarak nitelendiriyor. Öte yandan gıda fiyatlarında da benzer bir artış yaşanıyor. Son bir yılda fiyatı yüzde 80 civarında artan tavuğun kilosu 9 bin 200 tümene vurdu. Söz konusu durum süt ve tahıl için de geçerli.

Halk en kötüye hazırlanıyor

Tüm bunlar yaşanırken hükümet, enflasyonun halen yüzde 10’un altında olduğunu savunuyor. Ancak ekonomist Steve Hanke liderliğindeki uzmanlar, İran’daki enflasyon oranının yüzde 132 olduğunu ve sokağın da bu orana inandığını ifade etti. Yaptırımların başlamasıyla karanlık bir tünele girileceği belirtilirken, halk en kötü senaryoya hazırlık yapıyor. Uzmanlar ilk yaptırım dalgasından sonra altın, dolar ve ev eşyası fiyatlarında büyük bir sıçrama yaşanmasını beklerken, İran parasının değer kaybedeceği kanaatinde. Halk arasında ise hayal kırıklığı ile karışık bir bekleyiş hakim. İranlılar sıcak geçen bir yazın ortasında, su ve elektrik kesintileri altında temel gıdalarda her gün gözlenen zamlarla güne başlarken, daha kötüsünün gelme endişesiyle bekliyor.

Bu endişe ve hayal kırıklığı yalnızca vatandaşlar arasında mevcut değil. Zira yaptırımların ‘kendi kendine yeterli olmak için’ bir fırsat olduğuna dair sloganlara rağmen İran’daki siyasi rejim, hükümet ve resmi organlar da ABD yaptırımlarının ateşinden korunamayacaklarının farkında.

Yaptırımlar, İran’ın petrol veya petrol dışı gelirlerinin çoğunluğunu engellerken, uygulamaya koyulduğu an mal ve hizmet fiyatlarında artışa yol açacak. Bu durumda dolar 12 bin tümene; yani önceki yıla göre üç katına çıkabilir.

Öte yandan Putin ve Trump arasındaki zirvenin arifesinde İran Dini Rehberi Ayetullah Ali Hamaney’in Uluslararası İlişkiler Başdanışmanı Ali Ekber Velayeti Rusya’ya bir ziyarette bulunarak, Rus liderden ‘ses tonunu yumuşatması için Trump’a baskı yapmasını’ talep etti.

Hükümet ve rejim organlarının ne yapması bekleniyor?

İran Dini Rehberi dün hükümete krizi görüşmek üzere acil toplantı çağrısı yaptı. Bu çerçevede hükümetin, Ağustos’ta yürürlüğe girecek yaptırımlar öncesi bazı adımlar atması bekleniyor. Hükümetin, doları kontrol altına almak için daha fazla para basacağı, mal tedariki konusunda herhangi bir sorun yaşamadığını göstermek için ise daha fazla ev eşyası ve gıdayı piyasaya süreceği tahmin ediliyor. Uzmanlar Tahran yönetiminin ayrıca, fiyatların yükselişine etki eden yolsuzlukla mücadele kapsamında bazı üst düzey tüccarları ve simsarları gözaltına alabileceği kanaatinde.

Ancak tüm bunlar, yıkık bir duvarı boyamaktan başka bir şey değil. İran Sağlık Bakanı’nın da dediği gibi, fırtına kesinlikle yaklaşıyor ve bu fırtına, İran’ın can çekişen ekonomisinde büyük küçük her şeyi yerle bir edecek.