Kerkük’teki idari makamların paylaşımında yeni gerginlik

Kerkük/İhsan Aziz

Irak merkezi hükümeti, eski rejimin 2003’te çökmesinden bu yana yaşanan gerilimlerin, siyasi krizlerin ve idari sorunların arttığı Kerkük’te genel yöneticilikten en alt mevkiye kadar tüm resmi makamların Kürtler, Araplar, Türkmenler ve Keldaniler arasında dengeli bir şekilde dağıtılması talimatı verdi.

Haydar İbadi hükümeti tarafından verilen talimatlarda yerel yönetim ve Kerkük Valisi’nin takip etmesi gereken mekanizmaya ilişkin ayrıntı verilmedi. Resmi kurumların yeniden paylaşılarak dengenin sağlanmasının öngörüldüğü belirtildi. İstenen hedefe ulaşmak için açılan kapı bir yandan Kürtlere, diğer yandan Araplara ve Türkmenlere ardına kadar açıldı. Yapılan yorumlar açılan söz konusu kapı ile tarafların farklı siyasi tutumlarını ve üç oluşumun temsilcilerinin görüş farklılıklarını yansıtacak kadar geniş bir açıklığa sahip. Bununla birlikte birçok gözlemcinin ifadesine göre bu oluşumlar şu ana kadar hiçbir alanda birlikte yaşama ve uyum sağlama konusunda başarılı olamadı.

Kerkük İl Meclisi’ndeki Kürt Kardeşlik Bloğu üyesi Babekir Sıddık’a göre federal makamlarca savunulan denge seçim sonuçlarına uygun olarak pay edilmeli. Sıdık yaptığı değerlendirmede özellikle son üç seçim sürecinde Kürtlerin il nüfusunun yarısını temsil ettiğinin açıkça görülmesi sebebiyle idari görevlerin herkesin eşitliği temelinde değil, her oluşumun büyüklüğüne göre tahsis edilmesi gerektiği görüşünde.

Şarku’l Avsat’a konuşan Sıdık açıklamasında şunları söyledi:

“Irak merkezi hükümetinin talimatlarının Kerkük’teki kurumlarda yapılacak görev paylaşımında açık bir denge sağlanmasını öngörmesi, bu dengenin makamların mutlak eşitlik temelinde paylaşılması gerektiği anlamına gelmiyor. İl Meclisi’ndeki Arap ve Türkmen oluşumları denge kavramını eşitlik anlamında açıklıyor. Araplar ve Türkmenler, her bir oluşum için yüzde 32 ve Keldaniler için yüzde 4’lük pay talep ediyorlar. Ancak biz bunu reddettik. Bu durum tartışma konusu dahi olamaz.”

Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin de (KYB) önde gelen isimlerinden olan Sıddık, pozisyonların yüzde 32 oranında paylaşılması ilkesinin eski rejimin yıkılmasından sonra Kerkük’teki idarenin kurulmasının erken safhasında, parlamento ve yerel seçimlerin yapılmasına hazırlık olarak eski Cumhurbaşkanı Celal Talabani tarafından onaylandığını belirtti. Daha sonra her bir oluşumun gerçek boyutunu gösterdiğini ve denklemlerin değiştiğini belirten Sıddık, bu nedenle makamların paylaşımının son seçim sonuçlarına dayalı olması gerektiğini ifade etti.

Ancak, yerel yönetimin 9 üyesini içeren Türkmen Bloğu, makamların eşit olarak, yüzde 32 oranına dayalı bir şekilde paylaşılmasını talep ederken federal makamlar tarafından öngörülen dengenin gerçek anlamının bu olduğunu savunuyor. Türkmen Bloğu üyesi Kasım Hamza Beyatlı, Kürt tarafının 6 sandalye kazandığı son seçimlerin Kürtlerin Kerkük’teki gerçek boyutunu temsil etmeyen hileler ile gölgelendiğine ve bu yüzden makamların paylaşımında istenen dengeyi sağlayamayacağına inanıyor. Beyatlı, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulundu:

“Kürt oluşumu, Bağdat’ta 8 koltuk kazandığı önceki seçimlerde bile Kerkük’ün nüfusunun yarısını temsil ettiğini iddia etmiyordu. Şu an ise 6 sandalyesi bulunuyor. Her bir bileşenin gerçek boyutunu göstermek için il içerisinde kesin, adil ve şeffaf bir sayım yapmak zorundayız. Şeffaf seçimlerin yapılmasının ardından sonuç ne olursa olsun Türkmenler olarak bunu kabul edeceğiz. Bununla birlikte mevcut duruma getirilecek adil çözüm ancak eşitlik ilkesi ile sağlanabilir.”

Kerkük İl Meclisi’nde 6 sandalyeye sahip olan Arap Bloğu da Türkmenlerin önerisine destek veriyor. Arap Bloğu üyesi Maan Muhammed Hamdani, Kerkük Vali Vekili Rakan Said Cuburi’nin İl Meclisi’nde yer alan tüm blokların temsilcileriyle bir araya gelmesi ve federal hükümet tarafından verilen talimat doğrultusunda dengenin sağlanmasına yardımcı olmasını istedi. Hamdani ayrıca bu amaçla ortak komiteler kurulması çağrısında da bulundu. Maan Muhammed Hamdani, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Kerkük’teki siyasi arena çok karmaşık. Ortak ve cesur bir karar alınması gerektiriyor. Arap Bloğu özellikle de il nüfusunun yarısını temsil ettiği halde haklarını tam olarak alamadığı için derin bir üzüntü içinde. Buna rağmen herkesin istediğini alması, bu aşamada söz konusu karmaşaya en iyi çözümün getirilmesi ve yönetim makamlarının eşit bir şekilde paylaşılarak dengenin sağlanması gerekmektedir. Bununla birlikte Kerkük’teki belirli bir oluşumun büyüklüğü, geri kalan oluşumların ortadan kaldırılması anlamına gelmemeli.”