Komisyon raporu Yemen’de isyancıları suçluyor

Ulusal İnsan Hakları İhlallerini Araştırma Komisyonu Eylül 2016 ile Haziran 2017 tarihleri arasında izlediği 7 bin 818 ihlal iddialarının sonuçlarını Yemen’de duyurdu. Komisyon 3. raporunda dün geçici başkent Aden’de şunları açıkladı; Araştırmadan çıkan sonuçlara göre 4 bin 101 hak ihlallerinden 2 bin 82 sivilin öldürüldüğü, 2 bin 19 sivilinde yaralandığı ortaya çıkmıştır.

Komisyon, aynı araştırma süresince 176 çocuğun askere alınmasını, 362 bireysel lağım döşeme olayını ve bu olaydan sonra 132 sivilin öldüğünü, 224 sivilin yaralandığını gözlemlediğini zikretti. Ayrıca 10 adet tarihi ve kültürel varlıklara saldırı ve zarar verme, 16 adet tıbbi cihazlara ve sağlık tesislerine zarar verme 732 zorla göç ettirme gözlemlediğini belirtti.

Aynı şekilde rapor, geçmiş dönemde uluslararası kanunlara bağlı olarak komisyonun gerçekleştirdiği araştırmaların sonuçlarını ortaya koydu. 693 adet kanun dışılık, bin 37 rastgele tutuklama, 386 işkence iddiaları gözlendi. Ayrıca 384 ev bombalama iddiası, 16 adet belgeli olarak ABD uçaklarının bombalaması eylemi gözlendi.

Komisyon, 176 çocuk asker iddiasını gözlemlediğini, bununla ilgili 71 olayı incelediğini açıkladı. İnceleme sonucunda bu olayda Husi milislerin ve Salih güçlerinin tek sorumlu olduğunu tespit etikleri belirtildi. Yine komisyon 138 kişinin ölümü ile sonuçlanan 362 mayın döşeme iddiasını gözlemlediğini ve gözlemden 211 iddianın incelendiğini aktardı. Ayrıca komisyon bütün gözlemlerde sorumluluğun milislere ve Salih güçlerine ait olduğuna vurguladı.

Komisyon Başkanı Hakim Mustafa Kahir, komisyonun raporda; kanuni referanslara dayandıklarını, hak ihlallerine sebebiyet veren yönleri ve tahkikatın sonuçlarını tam olarak açıkladıklarını belirtti. Başkan, güvenlik ve siyasi kışkırtmaların, devam eden savaşların, bu iddia ve hukuki ihlalleri araştırmak için komisyona motive edici bir etki vereceğini söyledi. Başkan, yerel ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarını, raporu görüp incelemeye, insan haklarını güçlendirmek ve ihlalleri engellemek için katkı sunmaya davet etti.

Ulusal Komisyon üyesi Hâkime Sabah Alvani, izlenmiş, belgelenmiş, veritabanına işlenmiş, 20 kategoriye bölünmüş hak ihlallerinin sayısının 17 bin 123’e ulaştığını söyledi. Komisyonun, 10 bin 594 olayın incelemesini tamamladığını, mağdur, tanık ve muhbir olarak 16 bin 191 kişiyi dinlediğini belirtti.

Komisyon, ihlalleri engellemek, insan haklarını güçlendirmek için çatışan taraflara birçok tavsiyeler de bulundu. Bu tavsiyeler arasında meskûn mahallere rastgele saldırıdan kaçınılması, sivillere, sivil mal varlıklarına, sağlık tesislerine zarar vermekten sakınılması, savaşanlarla diğer insanları ayırt etme ilkesine bağlılığın zorunluluğu gibi konular bulunmaktadır. Komisyon, bütün tarafları komisyonun işlerin kolaylaştırmak için iş birliğine davet etti. Ayrıca Husi milislerine ve Salih güçlerine çocukları askere almama ve mayın döşemeyi durdurma konusunda uyarıda bulunuldu.

Bu bağlamda, İnsan Hakları Bilgi ve Eğitim Merkezi, Taiz şehrinde Husi milislerin ve Salih güçlerinin hak ihlallerini devam ettirdiklerini vurguladı. Merkez, raporunda, 6 çocuğun, 10 kadının ve 48 erkeğin öldürüldüğünün belgelendiğini belirtti. Bunlardan iki tanesinin ezilerek, 4 tanesinin milislerin attığı füzelerden, 12 tanesinin kanas ile öldürüldüğü belirtildi. Bunun yanında merkez, sivillerin yakalanıp ölünceye kadar işkence edildiğini de açıkladı.

Rapor, Merkez’de bir izleme biriminin Husiler tarafından 2 yıl dört aydan beri sürekli füze atışlarına odaklandığına işaret etti. Rapor Taiz kentinin maruz kaldığı bu füze atışlarının geçici olmadığını, onlarca ailenin zorunlu göçüne neden olacak seviyede olduğunu vurguladı. Rapor, geçtiğimiz temmuz ayında Taiz kentinden onlarca ailenin göç ettiğini belirtti. Ayrıca İnsan Hakları Bilgi ve Eğitim Merkezi’nden bir izleme ekibi, milislerin yollara, istila ettikleri binalara, çiftliklere, avlulara, atölyelere vb. yerlere mayın döşediklerini, bunun sonucunda birçok sivil kurbanların meydana geldiğini vurguladı.