Kuzey Irak’taki gösterilerde şiddet sürüyor: 5 ölü 80 yaralı

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY), dört şehrinde hükümetin istifası, yolsuzlukla mücadele ve ekonomik durumun iyileştirilmesi talebiyle başlatılan protestolar ikinci gününde de devam etti. Kaynaklar, Halepçe, Kifri, Köysancak ve Raniye’deki protestolarda 5 kişinin öldüğünü ve onlarca kişinin yaralandığını aktardı.

Raniye Sağlık Müdürlüğü Sözcüsü Taha Muhammed, Rudaw Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada dün başlayan protesto gösterilerinin şehirde 5 kişinin ölmesine ve 80 kişinin yaralanmasına sebep olduğunu belirtti. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Raniye sorumlularından Said Süleyman da bazı göstericilerin parti binalarını ateşe verdiğini ve silahlarla ateş açtığını söyledi.

Irak eski Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin kurucusu olduğu Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) partisi bölgelerinden Köysancak’ta protestocular ateş açtı.

Süleymaniye’nin merkezinde güvenlik güçleri göstericileri havaya ateş ederek dağıtmaya ve meydanlarda toplanmalarını engellemeye çalıştı.

Süleymaniye’deki gösterilerin organizatörlerinden olan Nizar Muhammed, Fransız Haber Ajansı’na (AFP) yaptığı açıklamada, göstericilerin cumartesi sabahı Süleymaniye’nin merkezinde toplandıklarını ancak bölgeye gelen güvenlik güçleri tarafından dağıtıldıklarını belirtti. Güvenlik güçlerinin protesto yapılan alana, ana caddelere ve parti binalarına yoğun bir şekilde konuşlandırıldığını aktardı.

Gösterilere katılan binlerce kişi, hükümetin istifasını ve yolsuzluk yapanların yargılanmasını istiyor.

Süleymaniye’nin güneyindeki Kifri’de göstericiler KDP binasına taşlar atarken güvenlik güçleri ise kalabalığı dağıtmak için havaya ateş açtı. Kifri’de üniversite öğrencisi olan bir gösterici, federal hükümetin diğer bölgelerle birlikte petrol zengini Kerkük’ün kontrolünü ele geçirdiğine atıfta bulunarak, “Tartışmalı alanları savunamazlar. Ülkenin yarısını yönetmiyorsunuz” dedi.

Gerilim artmaya devam ediyor

Kerkük’teki petrol kuyularını kontrol eden Kürt makamları, 16 Ekim’de Irak ordusunun bölgede yeniden görevlendirilmesinin ardından Bağdat makamlarının onayı olmaksızın tek taraflı olarak ihraç ettikleri miktarın yaklaşık üçte birini kaybettiler.

IKBY eski Başkanı Mesut Barzani’nin 25 Eylül’de bağımsızlık referandumu yapması nedeniyle merkezi hükümet ülkenin birliğini sağlamaya yönelik cezai tedbirler almaya başladı. Bu tedbirler, bölgedeki siyasi ve ekonomik krizin etkisiyle muhalif gösterilerin artmasına sebep oldu.

Gösteriler hükümet çalışanlarının ve eğitim kadrolarının haklarını talep etmeleriyle başladı. Bölgede son maaşların 3 aydır ödenmemesi sebebiyle protestolar yaşanıyor. Bölge, onlarca yerel şirketin kapanmasına neden olan ekonomik durgunluk ve ciddi krizden de derin bir şekilde etkileniyor.

Siyasi analist İsam el-Fili yaptığı değerlendirmede, “Bu gösteriler tüm politikacıları hedef alıyor. Çünkü insanlar siyasetçilerin baskısı altında yaşadıklarını hissediyor” ifadesini kullandı.

El-Mustansıriyya Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü Öğretim Üyesi İsam el-Fili, “ilk kez Kürt figürlerine ve sembollere karşı düzenlenen gösteriler, Kürdistan’da radikal bir değişimin yaşanmak üzere olduğunun bir göstergesidir” dedi.

IKBY’nin başkenti Erbil’de AFP’ye konuşan yerel halktan pek çok kişi, bölge hükümetinin maaşları kestiğini ve kış mevsiminde ısınmak için kullanılan petrolün fiyatının iki yıl önceye oranla iki katına çıktığını belirtti. Varil fiyatının (200 litre) 150 dolara yükseldiğinden şikâyetçi oldu.

Siyasi analist Fili, “Krizin sona ermesi merkezi hükümetin görevidir. Herhangi bir çöküş ülkenin istikrarını etkileyecektir. IKBY’nin çöküşü, ülke istikrarını etkileyeceği için bu krizi sonlandırma sorumluluğu Bağdat’a aittir” diye konuştu.

Ancak durum, federal hükümetin IKBY bütçesini yüzde 17’den yüzde 12,6’ya indirmeye yönelik çabalarından kaynaklanıyormuş gibi görünmüyor.

Irak Başbakanı Haydar İbadi dün yaptığı açıklamada, meclis bütçeyi onaylayana kadar Bağdat’ın IKBY çalışanlarının maaşlarını ödeyemeyeceğini duyurdu.

Irak Hükümet Sözcüsü Saad el-Hadisi yaptığı açıklamada, protestoların bölgesel hükümetin ve bölgedeki yönetici siyasi blokların yanlış politikalarının bir sonucu olduğunu söyledi. Hükümet Sözcüsü, bölgedeki vatandaşların ihtiyaçlarının karşılanamamasının nedeninin Bağdat’tan bağımsız, tek taraflı alınan kararlar ve petrolün merkezi hükümetin onayı olmadan ihraç edilme arzusu olduğunu belirtti. Şeffaflık olmaksızın yapılan harcamalar ve gelirlerin kontrol altına alınmamasını da protestoların sebebi olarak gösterdi. Hadisi açıklamasında “Bölgesel hükümete, ekonomik krize karşı federal hükümetle işbirliği içinde çalışmalarını öneriyoruz” ifadesini kullandı.