Libya’da çözüm için düzenlenen Palermo Konferansı’ndan sonuç alınamadı

Arap kaynaklar, Libya krizini çözmeye yönelik yeni bir girişim için İtalya’nın Palermo kentinde düzenlenen Libya konulu uluslararası konferansın sonuçlarına dair yaptıkları nitelendirmede şu ifadeyi kullandı: Yarı başarısızlık ve yarı başarı… En iyi ihtimalle olan şey budur.

Libya ordusunun komutanı Mareşal Halife Hafter, Türkiye’nin sürpriz bir şekilde çekilmesiyle dün sona eren konferansın sonuçlarından kendisini uzak tuttu. Bu, Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve heyet başkanı Fuat Oktay’ın “büyük bir hayal kırıklığı” olarak nitelendirdiği durum nedeniyle ülkesinin konferanstan ayrıldığını duyurması sonrasında gerçekleşti.

Şarku’l Avsat’a konuşan Mısırlı ve Libyalı kaynaklar, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi ve el-Müşir Hafter’in Türkiye’nin konferansın oturumlarındaki bir zirve toplantısına katılmasını ısrarla reddettiklerini söylediler. Bunun da Türkiye heyetinin Ankara’nın bazı müzakerelerden uzak tutulması olarak nitelendirilen durumu protesto etmek için konferanstan çekilmesine yol açtığını belirttiler. Sisi ve Hafter’in konferansın sonundaki toplu fotoğrafta yer almamaları ve güvenlik konusunu ele alan toplantıda Katar ve Türkiye temsilcilerinin yanı sıra Meclis Başkanı Akile Salih ve Devlet Başkanı Halid el-Mişri’nin bulunmamaları dikkat çekiciydi.

Türk heyeti başkanı Oktay konferanstan ayrılmasının ardından yaptığı açıklamada “Türkiye’yi dışlayan herhangi bir toplantı bu soruna çözüm bulma konusunda sonuçsuz kalacaktır” ifadelerini kullandı. Bunun öncesinde yerel bir Libya kanalına yaptığı açıklamada da “Libya’nın daha fazla dış müdahaleye ihtiyacı yok. Kimi ülkeler süreci kendi çıkarları için sakatlamaya devam ettiği sürece kriz çözülmeyecektir” dedi.

Mısır cumhurbaşkanlığı sözcüsü tarafından yapılan açıklamaya göre, Sisi, İtalya Başbakanı Giuseppe Conte ile yaptığı toplantıda Mısır’ın sabit tutumunun Birleşmiş Milletler’in desteğiyle Libya’da kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşılması gerektiğine dayandığını vurguladı. Bu çözümün Libya siyasi anlaşmasının ülkenin birliğini ve toprak bütünlüğünü koruyacak şekilde uygulanmasına dayalı olması ve ulusal ordu, parlamento ve hükümet başta olmak üzere devletin ulusal kurumlarının rolünü yeniden kazanmasına yardım etmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca istikrarı ve güveni yeniden getirerek Libya halkının çıkarlarının sağlanması amacıyla Libya’da seçimlerin yapılması için gerekli koşulları sağlamasının önemine dikkat çekti.

Konferans, Mareşal Hafer’in çalışmalara katılmayı reddetmesi ile sarsılırken Şarku’l Avsat’ın Hafter’e yakın kaynaklardan elde ettiği bilgilere göre Hafter, terörist unsurları desteklemek ve Libya’nın iç işlerine karışmakla itham ettiği Katar ve Türkiye temsilcileriyle aynı salonda bulunmayı reddetti. Ayrıca Hafter, teröristlerin yanı sıra azılı düşmanı olarak nitelendirdiği Müslüman Kardeşler’in liderleriyle görüşme veya onlarla el sıkışmayı da ihtimal dışında bıraktı.

Libya Ulusal Ordusunun Genel Komutanlığı’nın Mareşal Hafter’in konferansa katılımına ilişkin söylentileri reddettiği kısa ve resmi bir açıklamanın ardından Hafter’in sadece komşu devletlerin başkanları ile yerel ve uluslararası arenadaki son gelişmeler hakkında görüşmelerde bulunmak için İtalya’ya gittiği kaydedildi.

Libya el-Hades televizyon kanalının aktardığına göre Hafter dün yaptığı açıklamada sadece İtalya’nın davet ettiği devlet ve hükümet başkanlarının hazır bulunacağı toplantıya katılacağına dikkat çekerek Palermo Konferansı ile ilişkisinin olmadığını söyledi. Ayrıca bu fırsatı değerlendirerek bölge devletleri ile ilgili meseleler konusunda katılımcılar ile görüşmelerde bulunacağını açıkladı. Sadece İtalya Başbakanı tarafından karşılandığını ve sonrasında çıktığını belirten Hafter “Burada yüz saat otursam bile Palermo Konferansı’na katılmayacağım. Konferans ile herhangi bir ilgilim yok” ifadelerini kullandı.

Hafter açıklamasında ayrıca göçün DEAŞ ve el-Kaide gibi aşırılık yanlısı örgütler ile milislerin yayılmasına katkıda bulunduğunu dile getirerek Tunus, Cezayir, Sudan ve Çad gibi yasa dışı göçün kaynağı olan ülkelere bu durumun önüne geçmeleri için sınırlarını gözetlemeleri çağrısında bulundu. Zirveye katılan Libyalı yetkililer, Batılılar ve Arapların hazır bulunduğu akşam yemeğine katılmayan Hafter, diğer Libya yetkililerinden bir müddet sonra geldi ve Conte ile gerçekleştirdiği kısa bir görüşmenin ardından otelden ayrıldı. Ayrıca “aşırılık yanlısı İslamcılar” olarak değerlendirdiği bazı katılımcılar ile aynı masada oturmayı reddetti.

İtalyan kaynaklarının aktardığına göre Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz el-Serrac ile bir araya gelen Hafter, konferansın oturum aralarında İtalya Başbakanı aracılığıyla gerçekleştirilen toplantı sonrasında ülkede yapılacak bir sonraki seçimlere kadar Serrac’ın makamında kalma olasılığına ilişkin “Nehri geçerken atı değiştirmeye gerek yok” değerlendirmesinde bulundu.

Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Gassan Selame dün yaptığı açıklamada Hafter’in BM eylem planına ve seçimlerin öncesinde ulusal bir konferans düzenlenmesine olan bağlılığını dile getirdi. İtalya Başbakanı ise bir sonraki seçimlerin 2019 yılının ikinci çeyreğinde ve gerekli güvenlik, yasal ve anayasal şartlar ışığında gerçekleştirileceğini umduğunu belirterek “Seçimlerin 2019 yılının ilkbaharında yapılmasını umuyoruz” dedi.

Dün bir araya gelen Hafter ile Serrac arasında düzenlenen toplantı, beş ay önce yaptıkları görüşmelerden bu yana bir ilk olarak değerlendiriliyor. İkilinin daha önceki görüşmeleri, Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un aracılığıyla mayıs ayında Paris’te gerçekleşmişti.

İtalyan diplomatik kaynaklar, Serrac’ın bir sonraki seçimlere kadar görevinde kalmasının Hafter tarafından memnuniyetle karşılandığını kaydetti. İtalyan Aki haber ajansı tarafından aktarılana göre konferansın oturum aralarında da devam eden toplantıda İtalya Başbakanı Giuseppe Conte, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi, Tunus Cumhurbaşkanı Baci Kaid es-Sibsi, UMH Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz el-Serrac, Mareşal Halife Hafter ve BM Libya Özel Temsilcisi Gassan Selame yer aldı. Toplantıya ayrıca Rusya Başbakanı Dmitri Medvedev, Cezayir Başbakanı Ahmed Uyahya, AB Konseyi Başkanı Donald Tusk ve Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian da katıldı.
Serrac, gelecek yılın ilkbaharında yapılacak seçimler öncesinde geçiş döneminin sona ermesi ve anayasal prosedürlerinin tamamlanması çağrısında bulundu.

Mareşal Halife Hafter ve Başbakan Fayiz el-Serrac arasında gerçekleşen toplantıyı yakından takip eden kaynaklar, Hafter’in bir sonraki seçimlere kadar Serrac’ın görevinde kalmasını kabul etmeye hazır olduğunu aktardı. Ancak Hafter’in Müslüman Kardeşler ile ittifak etmemesi hususunda Serrac’dan bir taahhüt alıp almadığı bilinmiyor. Mareşal Hafter, Müslüman Kardeşler’in savaşlarda kaybettiğini, seçim ile tekrar kazanmak istediklerini düşünüyor.

Hafter, Palermo’ya vardığı gece yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Ülkemiz halen savaş halinde. Tunus’tan Cezayir’e, Nijer’e, Çad’a, Mısır’a ve Sudan’a kadar olan komşu ülkelerle sınırlarımızı korumalıyız. Çünkü terörist unsurlar, Libya toprakları üzerinden akan göç dalgaları ile birlikte bu sınırlardan ülkeye sızıyor.”

Dün öğleden sonra bir İtalyan televizyonuna konuşan Hafter, Sicilya’ya yaptığı ziyaretin amacının terörist unsurların Libya’ya girmesinin durdurulmasına yardım edebilecek ülkelerin temsilcileriyle buluşmak olduğunu söyledi.