Lübnan ‘Hükümet Krizi’ni aşma yolunda aşama kaydediyor

Beyrut: Caroline Akum/Şarku’l Avsat

Geçici Lübnan Başbakanı Saad Hariri’nin Cumhurbaşkanı Mişel Avn ile görüşmesi ülkede Mayıs ayından bu yana süren “Yeni Hükümet” krizinin siyasi tarafları arasında olumlu bir hava yarattı.

Söz konusu gerilime ise geçici hükümetin Dışişleri Bakanı Cibran Basil’in Yeni Hükümetin kurulmasına yönelik olumsuz açıklamaları sebep olmuştu.

Kaynaklar Şarku’l-Avsat’a Yeni Hükümetin Bakanlar Kurulu’nu belirleme kararının Cumhurbaşkanının görevlendirdiği geçici Başbakan’a ait olduğuna işaret ederek Avn ve Hariri arasında önümüzdeki hafta bir anlaşma yapılacağını bildirdi. Hükümetin bugün içerisinde bulunduğu durumu, “Kimileri yumuşak başlı kimileri ise sert” sözleri ile tarif eden kaynaklar, görüşmelerin devam ettiğinin ve olumsuz bir hava olmadığının altını çizdi.

Diğer yandan Hariri yanlısı medya, önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmelerin sonucunu bekleme çağrısında bulunarak Hariri’nin iyimser mesajlarına güvenmek gerektiğini vurguladı. “Çünkü Hariri’nin iyimserliği, herhangi bir söze değil son görüşmesinde Cumhurbaşkanı Avn’dan duyduklarına dayanmaktadır” diyen Hariri yanlısı medya kaynakları, Şarku’l-Avsat’a, “Görüşme, isimleri açıklama aşamasına gelmedi. Bakanlar Kurulu’na dair konuşulanlar kesin bilgi değildir” açıklamasını yaptıktan sonra bazı isimlerin netleştiğini de inkâr etmedi.

Hariri’nin ofisi, yaptığı bir açıklamada Hariri, Avn ile temasa geçerek Cumhurbaşkanı’nın Frankofon Zirvesi’ndeki diplomatik çabalarından dolayı; Özellikle de zirvede medeniyetler diyalogunu güçlendirmede Lübnan’ın kilit rolünü ifade eden konuşmasını tebrik etti.

Öte yandan başta Özgür Yurtsever Hareket, Lübnan Kuvvetleri ve Marada Hareketi olmak üzere siyasi partiler arasındaki polemik, Basil’in son konuşması ardından devam etti.

Lübnan Kuvvetleri Partisi Genel Başkanı Samir Cacaa, üniversite seçimlerini kazanan öğrenciler ile yaptığı toplantıda, “Son öğrenci seçimler halkı gerçek anlamda temsil etmeye dair bir fikir veren küçük bir örneklemdir. Sayın Bakan Cibran Basil tarafından günlük olarak seviyesini artıran böylesi bir aldatma olmasaydı eğer, bu konuda konuşmayı istemezdim. Halkın temsilinden bahsedeceksek işte bu gerçek temsildir ve kimin duyan iki kulağı varsa kulak vermelidir. Basil bize her gün kendisinin bu dünyanın yüzde 75’ini temsil ederken diğerlerinin yalnızca yüzde 5’ini temsil ettiğini ve geriye kalan yüzde 20’nin ise net bir şekilde tanımlanmadığı sonucuna varan ölçütler ve hesaplamalar sunuyor” sözleri ile Dışişleri Bakanı’na doğrudan karşılık verdi.

Ardından, “Şu an gelinen durumdaki tek amaç, Lübnan Kuvvetleri’nin hükümetteki temsil oranını azaltmaktır. Böyle olsun ki feshedilen hükümette yapmaya niyet ettikleri şeyler yapabilmek için kendilerine alan açılsın. Ama başaramadılar” sözlerini ekledi.

Buna karşılık Özgür Yurtsever Hareketi Milletvekili İbrahim Kenan Yeni Hükümet’in kurulacağını ifade etti. Kenan, Hareket’in İngiltere temsilciliğinde düzenlenen toplantısında şu sözleri dile getirdi: “Bizim yeni bir hükümetimiz olacak. Biz bu yola taş koymak istemiyoruz. Halkımızın taleplerini gerçekleştirmek ve beklentilerini karşılayabilmek için gelin büyük ulusal hedefleri gerçekleştirelim; birbirimizin hedef tahtasına koyarak küçük hesaplar peşinde olmayalım.”

Lübnan’da Yeni Hükümet’i kurma çalışmaları

Cumhurbaşkanı Mişel Avn’ın katıldığı Ermenistan’ın başkenti Erivan’da düzenlenen 17. Uluslararası Frankofoni Zirvesi dönüşü, yeni hükümetin kurulması sürecini ele alması bekleniyor.

Bakanlık Kotaları

Hariri’nin son müzakere turunda bakanlık kotaları şu şekilde belirlendi:

– Cumhurbaşkanlığı: (1 Dürzi + 1 Maruni + 1 Sünni) 3
-(Sünni) Müstakbel Hareketi: 6
-(Şii) Hizbullah ve Emel İttifakı: 6
-(Maruni Hristiyan) Özgür Yurtsever Hareketi: 7
-(Maruni Hristiyan) Lübnan Kuvvetleri Partisi: 4
-(Maruni Hristiyan) Marada: 2
-(Dürzi) Lübnan İlerici Sosyalist Partisi: 2

Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar Cumhurbaşkanlığı’nın inisiyatifine bırakılan 3 Bakan koltuğunun Avn’ın kararıyla Dürziler arasında dengenin sağlanması adına 1 Dürzi’ye, ayrıca dengeleme için Maruni Hristiyanlar’dan Lübnan Ketaib Partisi’ne 1 koltuk, eski Başbakan Necib Mikati’nin seküler Sünni çizgideki Azm Hareketi’ne de 1 koltuk vermeyi hedefliyor.

Müstakbel Partisi’ne yakın kaynaklar, kotaların henüz mutlak olarak belirlenmediğini ancak teklif için hazırlanan hali olduğunu da aktarıyor.

Hariri, 20 Ekim’e kadar yeni hükümetin kurulacağını belirtmişti.

Hariri son kez ‘Yeni Hükümet’ turlarına çıkıyor

Yeni Hükümet’i kurma turlarında başarısız olması durumuda görevi tekrar kabul etmeyeceğini vurgulayan Hariri, “Hükümeti bu sefer de kuramazsam, kimse tarafından tekrar bu işin bana yüklenmesini istemiyorum. İlk hükümetimde hüküm süren koşullar bugününkünden farklı” ifadelerini kullanmıştı.

Lübnan Cumhurbaşkanı Avn, 9 yıl aradan sonra 6 Mayıs’ta yapılan genel seçimlerin ardından Başbakan Saad Hariri’yi 24 Mayıs’ta yeni hükümeti kurmakla görevlendirmişti. Genel Seçimlerin sonucu olarak Meclis aritmetiğinin değişmesi sandalye sayısını arttıran partilerin Yeni Hükümet’te daha fazla Bakanlık istemesine yol açmıştı.

Lübnan’da yetki makamları Mezhep ve Dini kimlik kotalarına göre belirleniyor. Aynı kimlik çatısı altında farklı siyasi partilerin olması o kotaya kimin hakim olacağı krizini beraberinde getiriyor. Özellikle Dürziler ve Maruni Hristiyan partiler kendi aralarında çekişirlerken 2 Şii parti ittifakını koruyor.

Meclis aritmetiği

Lübnan’da 6 Mayıs genel seçimlerinde, İslamcı Şii “Hizbullah” ve Seküler Şii “Emel” Hareketi ittifakının yanı sıra Lübnanlı Maruni Hristiyan Semir Caca liderliğindeki Lübnan Kuvvetleri Partisi de büyük ilerleme kaydetti.

Buna karşılık Cumhurbaşkanı Avn’ın partisi Maruni Hristiyan Özgür Yurtseverler Hareketi’nin milletvekili sayısı 22’den 18’e, Başbakan Hariri’nin Seküler Sünni çizgideki partisi Müstakbel Hareketi’nin ise 34’den 21’e düştü.

Mecliste Hizbullah 14, Emel Hareketi 17, Özgür Yurtseverler Hareketi ve müttefikleri 29, Müstakbel Hareketi 21, Lübnan Kuvvetleri Partisi 16, Dürzi lider Velid Canbolat’ın İlerlemeci Sosyalist Partisi 8, eski Başbakan Necib Mikati’nin seküler Sünni çizgideki Azm Hareketi 4, Esedçi çizgideki Suriye Sosyal Milliyetçi Parti 3, eski Cumhurbaşkanı adayı Süleyman Franci’nin partisi Maruni Hristiyan Marada Hareketi 3, Sami el-Cemil’in liderliğindeki Maruni Hristiyan Lübnan Ketaib Partisi 3 ve Şii Hizbullah’a yakın diğer bazı partiler de 4 sandalyeye sahip oldu.

Seçim sonucunda 2’si kadın 6 bağımsız isim de meclise girmeye hak kazandı.