Lübnan, Suriye ve Rusya’dan üçlü komite

Suriyeli mültecilerin ülkelerine geri dönüşü konusu, Lübnan’daki diğer meseleleri gölgede bırakarak gündemde ilk sıraya yerleşmiş durumda.

Ülkedeki siyasi ve askeri liderler, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Alexander Lavrentiev başkanlığında dün Beyrut’a ulaşan Rus heyet ile konuya dair görüşmelerde bulundu.

Toplantıda, Suriye rejiminin güvence verdiği geri dönüş planını koordine etmek için Lübnan, Suriye ve Rusya arasında üyeleri bakanlardan olmamak şartıyla özel bir üçlü komitenin oluşturulması kararlaştırıldı.

Bu çerçevede Lübnan’ın Genel Güvenlik Şefi Abbas İbrahim, Suriye’nin ise Ulusal Güvenlik Bürosu Başkanı Ali Memluk tarafından temsil edileceği, her ülkenin daha sonra komite üyelerinin isimlerini duyuracağı belirtildi.

Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn, Başbakan Saad Hariri ve İçişleri Bakanı Nihad Meşnuk başta olmak üzere Beyrut’ta bir dizi görüşme gerçekleştiren Alexander Lavrentiev, yaptığı açıklamada toplantıları ‘olumlu’ olarak nitelendirdi.

Putin’in Suriye Özel Temsilcisi açıklamasında, “Yerlerinden edilen mültecilerin geri dönüşüne ilişkin şartların sağlanması gerekiyor. Suriye hükümeti, geri dönmek isteyenleri kabul etmeye hazır” ifadelerini kullandı.

Rus Temsilci, “Bu süreci sağlamak için verilen uluslararası destek önemli. Çok sayıda mültecinin günlük olarak geri dönüşü konusunda Suriye hükümeti tarafından herhangi bir tehdidin olmadığına ve bunun da mültecileri cesaretlendirici bir adım olduğuna inanıyoruz” diye konuştu.

Yerinden edilme durumunun Lübnan’a ağır bir yük getirdiğini söyleyen Lavrentiev, hükümetin, mültecilerin iadesi konusunda iş birliği yapmaya hazır olduğunu ifade etti. Temsilci, “Geri dönüş konusunda güven ve maddi destek eksikliği var. Ancak bu sorunlar çözülebilir. Bu alanda koordinasyon kurmaya karar verdik. Suriye hükümeti, hayatın normale dönmesi için güvence verecek” diye ekledi.

Rusya, Suriye’deki krizde sona gelindiğini düşünüyor

Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn’a yakın kaynaklar tarafından Şarku’l Avsat’a yapılan açıklamaya göre, Rusya’nın başlattığı girişim Lübnan tarafından memnuniyetle karşılandı. Kaynaklar, “Lübnan, üçlü komiteyi oluşturmak ve sunulan önerileri hayata geçirmek için gerekli yardımları sağlamaya hazır” ifadelerini kullandı. Baabda Sarayı’nda gerçekleşen toplantıya yakın kaynaklar ise Şarku’l Avsat’a, “Rus heyet, Suriye’deki krizde ve istikrarın sağlanmasında sona yaklaşıldığını düşünüyor” açıklamasında bulundu.

Öte yandan Başbakan Hariri ile yapılan ilk toplantıda yer alan Mülteci İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Muin el-Marabi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Hariri’nin Suriye rejimi ile normalleşmeyi reddetmesi üzerine Rus heyetiyle bakan içermeyecek üçlü bir Lübnan-Suriye-Rusya komitesi oluşturmaya karar verildi” dedi.

El-Marabi’nin aktardığına göre Rus heyet, “Geri dönüşün, mültecilerin asli beldelerine yapılacağını, mezhebi bölünmüşlükten uzak bir şekilde evlerin yeniden imar edileceğini” belirtti. Heyet ayrıca, Suriye’nin yeniden yapılanma çalışmalarında Lübnan’ın oynayacağı role dair memnuniyetini dile getirdi.

Komitenin kurulması ve üye isimlerin Rusya’ya gönderilmesi beklenirken, Lübnan tarafının liderliğinde General Abbas İbrahim’in olacağına neredeyse kesin gözüyle bakılıyor. El-Marabi, Suriye tarafının ise söz konusu görevi Ulusal Güvenlik Bürosu Başkanı Ali Memluk’a verdiğini söyledi.

‘’BM geri dönüş sürecini izlemeli’’

Başbakan Hariri’nin toplantı sırasında Birleşmiş Milletler’in (BM) geri dönüş sürecine katılımının önemine vurgu yaptığını aktaran Lübnanlı Bakan, aynı şekilde Rus heyetin de uluslararası kuruluşlar tarafından gönüllü ve güvenli bir dönüşün belgelenmesi gerektiğine dikkat çektiğini vurguladı. Bakan, “Bu konu, Moskova’nın BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi ile önümüzdeki Astana toplantısında gündeme getirilecek” dedi.

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı dün yaptığı açıklamada, Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’in Şam’da Rus heyet ile görüştüğünü belirtti. Esed’in, Suriyeli mültecilerin vatanlarına güvenli şekilde dönüşü için ‘gerekli koşulları sağlamaya hazır olduğu’ aktarıldı.

Esed hükümetinin askeri açıdan ana destekçisi olan Rusya, savaşın harap ettiği Suriye’de barış ve istikrarı yeniden sağlamak için son zamanlarda harekete geçti. Ülke, İsrail ve Almanya liderleriyle bu hafta yapılan görüşmeler başta olmak üzere son birkaç aydır çeşitli girişimler yürütüyor.