Lübnan’da atık krizinin çözümü için harekete geçildi

Lübnan hükümeti, ülkede uzun süredir devam eden çöp sorununa ilişkin dosya kapsamında dolgu alanlarını genişletme kararını yeniden gündeme getirdi. Lübnan’daki çevre kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ise kararın uygulanmasına karşı çıkmak için eylem yapmaya hazırlanıyor.

Hükümetten yapılan son açıklamalar ise Costa Brava ve Burç Hamud alanlarının genişletilmeye karar verildiği yönünde. Plana göreCosta Brava’da günde 700 ton kapasiteli bir ayrıştırma fabrikası inşa edilmesi hedefleniyor. Ayrıca kıyı boyunca yapılacak düzenli depolama alanlarının da el-Uzai’ye kadar genişletilmesi öngörülüyor. Buna göre milyon tonluk tehlikeli ve zehirli atıklar kutularda biriktirilecek.

Kriz uzun süredir devam ediyor

Geçtiğimiz yıllarda Sayda ve Burç Hamud’da gündeme gelen atık gömme ve denizlere atık doldurma konusu bu kez Costa Brava’ya taşındı.

Hükümet kısa süre önce sadece sokaklarda atık birikiminin yol açtığı sorunlardan kaynaklanan çevresel zararları düzeltmeye çalışmak yerine “sağlıklı depolama alanları” olarak adlandırılan bölgeleri korumakla kalmayıp çevresel standartlara bakılmaksızın fabrikaların genişletilmesi, kurulması ve yaygınlaştırılması kararı almıştı.

Buna karşın üülkede çevre, sağlık, ekonomi ve insan hakları alanında çalışan dernekler, uzmanlar ve bilim adamlarından oluşan bir baskı grubu oluşturulması için “Atık Yönetimi Koalisyonu” kuruldu.

Koalisyon, düzenlediği bir basın toplantısıyla vizyon ve hedeflerini açıkladı. Lübnan Üniversitesi’nden bir profesör, hükümetin şu ana kadar bir atık yönetim planı geliştirmediğine dikkat çekti. Bilinçlendirme kampanyalarından, tek kullanımlık materyallerin kullanımını azaltmaya, geri dönüştürülebilen ve tekrar kullanılabilir materyallerin kullanımına kadar teşvik amaçlı ciddi eylemler yapılması ve kampanyalar başlatılması gerektiğini vurguladı. Profesör yaptığı açıklamada “Ayrıştırma fabrikalarının genişletilmesi, kapasitelerinin veya verimliliklerinin artırılmasına yönelik somut bir girişim görmedik. Aksine bazı fabrikaların çalışmaları durduruldu” ifadesine yer verdi.

Hükümetin, uluslararası yasalara ve ulusal sözleşmelere aykırı olan atık yönetimi için ulusal bir strateji geliştirmediğini söyleyen Profesör, deniz doldurma ve yakma gibi çevresel olmayan seçenekleri gündeme getirdiğini kaydetti.

Yapılan açıklamalar, Koalisyon’un atık sektörünün çevresel olarak sağlıklı bir şekilde yürütülmesi, etkin, sürdürülebilir bir stratejinin ve operasyonel bir planın geliştirilmesi, ayrıca uygulamaya konulabilmesi için hükümetin, ilgili makamların ve birimlerin üzerinde daha fazla baskı uygulanması gerektiği yönünde.

Çevre uzmanı Suzan Zeyd, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Atıkların bertaraf edilmesine dair hükümet, denizin kirlenme tehlikesiyle karşı karşıya kalabileceği, krizden kurtulmak için etkili olabilecek her türlü çözümden uzak bir plan hazırladı” dedi.

Zeyd, “Hepimiz, devletin Lübnan’da birçok bölgeye kurulan depolama alanlarından kâr sağladığını biliyoruz. Sivil toplum kuruluşları ise atıkları denize doldurma projesini engelleme girişimleriyle sağlam bir duruş sergiliyor” ifadelerini kullandı. Hükümetin atık depolama alanlarını genişletme stratejisine alternatif planlar geliştirmemesi halinde durumun daha da kötüye gideceğini belirten Zeyd, “Denizin atıklarla doldurulması, deniz yaşamını harabeye döndürecektir” dedi.

Zeyd, denizlerdeki atıkların balıkların zehirlenmesi, su kirliliği, atıkların tekne veya gemi motorlarına doğrudan etkileri, deniz yüzeyinin estetik görünümünün bozulması gibi tehlikelere yol açtığını belirterek ayrıca zehirli maddelerin yutulmasıyla kuşların ölmesine, hava kirliliğine ve asidik su oranının artışına sebep olduğunu vurguladı.

Yeni bir plan üzerinde çalışmalar sürüyor

Sivil toplum kuruluşları, hükümetin köklü çözümler sunmadaki başarısızlığı sebebiyle Lübnan’ın karşı karşıya olduğu kaçınılmaz çevre felaketinden kurtulmak için bir plan yapmaya çalışıyor. Lübnan Çevre Hareketi Başkanı Paul Ebi Raşid, Planlama İşleri Bakanı Michel Pharaon’a depolama alanlarının genişletilmesine alternatif, hızlı, ucuz ve denizlerin doldurulmasına ihtiyaç duyulmayan bir plan sundu.

Plan, Beyrut ve Lübnan Dağı’ndaki günlük 3 bin ton atığı ayrıştırma kapasitesine sahip iki fabrikanın yenilenmesini ve Bekaa’da bir ayrıştırma fabrikasının inşasını öngörüyor. Atıkların sanayide veya enerji santrallerinde kullanılmak üzere alternatif yakıtla dönüştürülmesi hedefleniyor. Raşid, planın uygulamaya geçebilmesi için en fazla 6 aya ihtiyaç olduğu görüşünde. Plana dair gerekli fonun ise Avrupa Birliği’nden temin edilmesi hedefleniyor.

Raşid, çevre kirliliğine yol açan kararların uygulanmasını ertelemeyi başardı. Öyle ki Bakanlar Kurulu, deniz depolama alanlarının genişletilmesi konusunda Çevre Bakanlığı tarafından sunulan planı gözden geçirmeye karar verdi. Lübnan’da gelecek mayıs ayında yapılması planlanan parlamento seçimleri çerçevesinde söz konusu plan konusunda neye karar verileceğini ise zaman gösterecek.