Lübnan’ın önceliği Suriyeli mültecilerin dönmesi

Beyrut: Paula Atsih

Lübnan, Brüksel’de düzenlenecek ‘Suriye ve Bölgenin Geleceğine Destek’ Konferansı’na hazırlanıyor.

Beyrut heyeti, 24 Nisan’da gerçekleşecek olan Konferansta sunulacak belgeleri hazırlamakla meşgul.

Önceliğin Suriyeli mültecilerin geri dönmesi konusuna verilmesi bekleniyor. Konferansın hazırlıkları aynı ayın dördünde ekonomik destek vermek amacıyla Paris’te düzenlenecek ‘Le Cèdre’ Konferansı’nın hazırlıklarıyla eş zamanlı olarak yürütülüyor.

Resmi Lübnanlı kaynakların Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamaya göre mültecilerin ülkelerine geri dönmesi talebi, siyasi açıdan ele alınıp bunun yürütme ile ilişkisine ve mülteci krizinin özellikle de işsizlik oranının artması bakımından ekonomik duruma yansımalarına değinilecek. Ayrıca Lübnan’daki resmi okulların ve hastanelerin karşılaştığı büyük sorunlar ve son olarak yerlerinden edilenlerin üretimin yüzde 18’ini tüketmeleri sebebiyle meydana gelen elektrik kesintileri tartışılacak.

Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn geçen yılın sonunda BM Genel Sekreteri’ne ve Güvenlik Konseyi’nin daimi 5 üye devletinin liderleri ile birlikte AB’ye ve Arap Birliği’ne yazılı bir mesaj göndererek Lübnan’da meydana gelebilecek sosyal bir patlamanın ayak sesleri konusunda uyardı. Suriye krizinin çözülmemesi ve yerlerinden edilmiş kişilerin ülkelerine geri dönmemesi halinde olacakların sadece Lübnan’ı bağlamayacağı aksine birçok ülkeye sıçrayacağı konusunda da uyarıda bulundu.

Paris’teki Le Cedre ve Brüksel-2 konferanslarına hazırlık için yapılan Yüksek Yönlendirme Komitesi toplantısında Başbakan Saad Hariri de aynı uyarıyı yineledi ve “Lübnan’daki mülteci dosyasına gerekli desteğin verilmemesi durumunda tehlike yalnızca bizim için geçerli olmayacak aksine tüm Dünyayı etkileyecek” dedi. Ayrıca ‘Lübnan’a destek konusunda gösterilen başarısızlığın mültecileri alternatif başka bir mekân aramaya mecbur edeceğine’ de işaret etti.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği Lübnan Temsilciliği kayıtlarında da geçtiği üzere Lübnan topraklarında hâlihazırda 995 bin 512 mülteci yer almakta ve tüm bölgelere dağıtılmış durumda. Bu sayı son yıllarda 1.5 milyona ulaştı.

Mültecilerden sorumlu devlet bakanı Muin Murabi, BM Mülteciler Yüksek Komiseri Flippo Grandi ile 7 Mart’ta mülteciler dosyasını ele aldı. Murabi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada Grandi’nin ‘Mülteciler Yüksek Komiserliği ile geri dönüşün ayrıntıları konuşmaya başlandığında özellikle duyarlı göründüğüne’ ve ‘bu çabanın Lübnan’da bulunan mültecilerin evlerine ve topraklarına geri dönmelerini mümkün kılacak yasal malzeme ve evraklarının güvence altına alınmasına odaklandığına’ dikkat çekti. Murabi açıklamasına, “Yüksek Komiserlik, gerekli olan adımların atılması için Suriye ile alakalı taraflarla doğrudan iletişim kuruyor. Özellikle de rejimin evrakların oraların onların malı olduğunu ispatlamadığı gerekçesiyle ülkelerine dönen mültecilerin bazı mülklerini iade etmeyi reddetmesinden sonra. Bu tapuların çoğu ya çalındı ya da savaş esnasında yakıldı.” sözleri ile devam etti.

Murabi, ‘önümüzdeki haftalarda Lübnan’ın Brüksel’e taşıyacağı belgelerde son dokunuşların yapılması için yabancı elçilerle toplantıların yoğunlaşacağına ayrıca mülteciler dosyasından sorumlu bakanlık komisyonu ile de toplantılar yapılacağına’ işaret etti. Söz konusu belgelerde özellikle Lübnan devletinin son iki yılda ihtiyaçlarının yalnızca yüzde 50’sinin karşılandığı belirtilmekle birlikte Lübnan toplumunun ve dönmeyi bekleyen Suriyeli mültecilerin ihtiyaçlarının da karşılanması talep edilecek.

IMF’ye göre Lübnan devleti ekonomik sıkıntılarla boğuştuğu bir süreçte Lübnan, mültecilerin yaklaşık yedi milyar doları tutan yükünü omuzluyor. Nitekim Suriye krizinden önce büyüme oranı yüzde 8 iken bugün yüzde 1.1’e geriledi.

Lübnan’ın mültecilerin geri dönmesi konusunda resmiyette gösterdiği hevese rağmen Mülteciler Yüksek Komiserliği bazı Lübnanlı dostları ile birlikte Suriye’deki koşulların geri dönmek için elverişsiz olduğunu düşünüyor.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği Lübnan Temsilciliği Sözcüsü Lisa Ebu Halid bu durumu şu sözlerle ifade ediyor: “Suriye’deki mevcut koşullar hala güvenli değil ve Suriyelilerin yararına bir dönüşü sağlamıyor. Doğu Guta’da, İdlib ve Afrin’de yaşananlar bunun en büyük kanıtı.” Ebu Halid, Şarku’l Avsat’a ‘Lübnan’daki Suriyeli mültecilerin büyük çoğunluğunun vatanlarına geri dönmeyi istediklerini belirttiklerini ancak bu kararın sürdürülebilir güvenlikle bağlantılı olduğunu’ ifade etti.

Eski İçişleri Bakanı Mervan Şerbel’e göre, ‘Suriye krizinin siyasi bir çözüme kavuşması ile Suriyeli mültecilerin ülkelerine geri dönmesi arasında bir ilişki kurmak mantıklı ve kabul edilebilir bir şey değil.’ Şerbel, ‘Suriye’deki birçok bölgenin güvenli hale geldiğine ve vatandaşlarının geri dönmesi için hazır olduğuna bunun için geri dönüş sürecinin bir an önce başlatılması gerektiğine’ dikkat çekti. Şerbel, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada ‘Lübnan’ın daha fazla yükü kaldıramayacağına ve Suriyelilerin yerlerini almasından sonra Lübnanlılar arasında yüzde 35’e varan işsizlik oranı ile birlikte hapishanelerin bile genişlediğine’ dikkat çekti ve şöyle dedi: “BM mevcut aşamada Suriyelileri topraklarına geri göndermeye hazır değilse o zaman Arap ülkelerinin Suriye’ye dönmelerini beklediğimiz mültecilerimizin bir kısmına ev sahipliği yapması gerekiyor.”