Macron ve “Fransa İslamı”

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ocak’ta yapılan ilk bakanlar kurulu toplantısında seçim kampanyasında halka vaat ettiği düzenlemeleri uygulamaya dönük isteğini duyurdu. Söz konusu vaatler arasında “Fransa’da İslam” dosyası da bulunmakta.

Selefleri gibi O da İslam’ı,  bir Fransa İslamı’na ya da Fransız İslamı’na dönüştürmek istiyor. 2018’in ilk kısmında hedeflediği bu derin değişimi uygulamaya yönelik yol işaretleri koydu.

Fransız devletinin istediği şey, devlete hareket noktası olacak güvenilir ve ciddi ‘eksenler’ ortaya koymak. Hedef ise Fransa’daki Yahudilik Temsil Meclisi’ne benzer bir yapı oluşturmak. İslam, 6 milyon nüfusuyla Fransa’da Katoliklik’ten sonraki ikinci din. Ancak karşılaştığı zorluklar ve problemler oldukça fazla. Mesele sadece gerçek bir temsilcilikten mahrum olması ya da Türkiye’den veya Arap devletlerinden gelip dini yayacak imamlar ve âlimlere ihtiyaç duyması değil. Mesele, Fransız devletinin İslam’ı aşırılıkçı ideolojilerin savaşında ve cihat tartışmalarında referans olarak alma eğiliminde olmasıdır. (bkz. Şarku’l Avsat, 13.02.2018)

Fransa cumhurbaşkanını söz konusu reformları başlatmaya iten şey, Fransa’daki Müslüman cemaatler arasındaki bölünmenin farkına varmış olmasıdır. Zira bazıları, Müslümanların Fransa’ya kendilerine emniyet, istikrar, eğitim, iş, inanç özgürlüğü ve kültürel özgürlük sağlayan bir ülke nazarıyla bakmaları ve bir Fransız vatanseveri olarak dini aşırılık ve ‘İslami Cihad’a karşı yeni vatanlarını savunmaları gerektiğini düşünüyor.

Fransa ve Almanya başta olmak üzere Avrupa devletlerinin çabası, Müslüman azınlıklar arasında bulunan Siyasal İslamcı grupların, Avrupa’da yerleştikleri yeni ülkelerine ya da anavatanlarına karşı bir terör faaliyetine girişmelerinin önünü almaya dönüktür.

Fransalı Müslümanların kalıcılıklarının ve güvenliklerinin, yeni göçmenlerden nefret edip onları kovmaya çalışan aşırı sağı temsil eden ve bugün bu tutuma sıkı sıkıya bağlı Fransız demokrat güçlerini ve seküler-liberal parti ve hareketleri desteklemeye bağlı olduğunu anlamaları gerekir.

Fransız cumhurbaşkanının isteği gerçekçi mi? Ülkesinde bunu gerçekleştirmesi mümkün mü? Başkan Macron, basit bir dille Fransa Müslümanlarının inanç ve mantık arasındaki bir uyum içinde yaşamasını öne sürmektedir. Fransa’nın asıl savaşı, sivil ve dini toplumun arasını ayırmaktır. Başkanın yapmaya çalıştığı şey, Fransalı Müslümanları dini kamusal alanda bilinçli bir şekilde yeniden ifade etmeye teşvik etmektir.

Fransa’da siyasal İslam’ın başarılı olması için herhangi bir ihtimal var mı? İslamcı grupların başarılı olması gerçekten çok zor. Zira onlar, ülkeleri Fransa’da Müslümanları birlik olmaya davet edip Fransız toplumunda mevcut olan işsizlik, toplumsal yalnızlık ve kaynaşma zorluğu gibi olumsuzluklara yoğunlaşarak laiklikle rekabete girişiyorlar. Ancak tüm bunlar, Müslümanların kaynaştırması ve eğitilmesi ile değişebilir.

Fransız cumhurbaşkanının işini zorlaştıran, Fransa’da bulunan ‘İslam radikalizmi’ ile “Fransız ahengi”ni uzlaştırmaya çalışmasıdır. Nitekim radikaller, kültürel izolasyon ve büyük toplumdan kopma çağrısı yapıyor ve yalnızca inanç paylaşımını doğru buluyorlar. Harmoniciler ise inanç sahibinin inançsız biriyle kültürü ve ortak değerleri paylaşmasını mümkün görüyorlar.

Bugün içinde yaşadığımız bilgi toplumu, malumu ilam etmeye indirgenmiş ve kültürden arındırılmış bir bilgi toplumudur. Dinin sömürülmesi ve dinî ve kültürel sabitelerin bugünle uyum içerisinde birbirinden ayrılmasının adı ise dinî olanın modernleşmesidir.

İslam’ın Fransa’daki kaderi İslami bir kaygı değil; stratejik ve düşünsel bir mevzudur. Nitekim iddialarını, Müslüman toplumun oluşturduğu stratejik bir mesele olarak öne sürmektedir.

İslam bugün dinî modernleşme veya yenilik hareketlerinin yansıttığı durumları sona erdirmenin meydan vermediği dönüşümler yaşamaktadır. Fransız başkanın çağrısı da bu noktada Fransa Müslümanları için yeterliklerini artırmak, yeteneklerini geliştirmek ve modern toplumlarla bilimsel entegrasyonu kolaylaştırmak için bir fırsattır.