Medyaya sızan hakaret videosu Lübnan’da yeni bir krize neden oldu

Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn’ın damadı ve Dışişleri Bakanı Cibran Bassil’in Temsilciler Meclisi Başkanı Nebih Berri aleyhinde konuştuğu bir videonun basına sızdırılması ülkedeki siyasi ve güvenlik krizini daha da tırmandırdı. Emel Hareketi’nden olan Nebih Berri taraftarları başkent Beyrut sokaklarında gösteri düzenleyerek sosyal medyada mezhep merkezli tartışmaları alevlendirdi.

Lübnan güvenlik kaynaklarından Şarku’l Avsat’a ulaşan bilgilere göre Lübnan ordusu ve güvenlik güçleri yaşananlarla birlikte harekete geçti. Ülke yeni bir karışıklığa doğru sürüklenirken Cumhurbaşkanı ve yardımcıları sessiz kalmayı tercih etti. Başkent sokaklarında gerginlik tırmanırken Emel Hareketi mensubu bakanlar da Gibran Bassil’e yönelik sert eleştirilerde bulundu. Bassil ise herhangi bir yorum yapmaktan kaçınarak böyle bir videonun yayınlanmasından dolayı özür dilediğini söyledi.

Hizbullah’a yakın kaynaklar ise krizin yankılarının parlamento seçimlerine kadar süreceği görüşünde. Sorumlulukların farkında olunma gerektiğine dikkati çeken Hizbullah, sokak gösterilerini kontrol altına almak için mümkün olduğunca çaba sarf ettiklerini söyleyerek “Ancak bunun kalıcılığını kim sağlayabilir?” açıklamasında bulundu.

Lübnan’da gerilim tırmanıyor

Söz konusu protestolar, 29 Ocak’ta önce sosyal medyada başladı, ardından da başkent sokaklarına sıçradı. Emel destekçileri, Beyrut ve Baalbek’te bazı yolları trafiğe kapattı. Göstericiler bazı noktalarda lastik yakarken gerginliğin büyüme riski nedeniyle güvenlik güçleri devreye girdi. Ayrıca protestolar sırasında Cumhurbaşkanı Avn’ın fotoğrafları yırtıldı, Berri yandaşları Beyrut sokaklarında Meclis Başkanı’nın fotoğraflarını taşıyarak sloganlar attı.

Videonun medyaya sızdırılması ile Özgür Yurtsever Hareketi ve Emel Hareketi arasındaki siyasi gerginlik de arttı.

Bassil, geçen pazar günü düzenlenen bir seçim toplantısında Berri’ye yönelik hakaret içerikli sözler sarf etmişti. Konuşması sırasında “Bu zorba, Temsilciler Meclisi Başkanı değil” ifadelerini kullanmıştı. Bassil, Berri’yi hedef alan konuşmasında kendisini Afrikalı göçmenlerin bakanlık tarafından düzenlenen bir enerji kongresine katılmamasını istemekle de suçladı. Videoda ayrıca Bassil’in Berri’nin politikalarıyla nasıl baş etmeyi planladığı yönündeki bir soruya “Çözüm, kafamızı kırmamalarını engellemek için onların kafasını kırmamızdan geçiyor” diye yanıt verdi. Video basına sızdırılmasından birkaç saat sonra büyük tepkiye yol açtı.

Medyada ve siyaset arenasındaki tartışmaların hız kazanması üzerine iki tarafın destekçileri arasında krize dair temaslar yoğunlaştı. Hizbullah, Başbakan Saad Hariri ve İlerici Sosyalist Partisi (PSP) Genel Başkanı Velid Canbolat görüşmelerde bulundu. Başbakan Hariri de Cumhurbaşkanı Mişel Avn ile bir araya geldi. Hizbullah’a yakın kaynaklar, siyasi gerilimin kişiler arasında mezhep merkezli saldırılara dönüşerek durumun daha da kötüye gitmesini önlemek için Cumhurbaşkanı’nın müdahale etmesini ve Bassil’in özür dilemesi gerektiğini açıkladı. Kaynaklar tarafından Şarku’l Avsat’a yapılan açıklamada “Yapılan hata açık. Kararname krizi gibi Bassil’in bu eylemi de herhangi bir gerekçeden uzak. Ortada Temsilciler Meclisi Başkanı’na hakaret eden bir Bakan var. Bu hatayı düzeltmesi gerekiyor” denildi. FPM’ye yakın kaynaklar ise halen durumun düzeltilmesi için fırsat olduğunu belirtirken, bunu karşı tarafın krizi tırmandırma veya tırmandırmama niyetine bağlı olduğunu kaydetti. Kaynaklar Şarku’l Avsat’a “Bir çözüme ulaşmak veya sorunun şiddetini düşürmek için çaba sarf ediliyor. Ancak karşı tarafın bu krizi tırmandırma gibi bir niyeti varsa durum ve sonuç farklı olacaktır” açıklamasında bulundu.

Başbakan Hariri, Cumhurbaşkanı ile görüşmesinden sonra yaptığı açıklamada, “Hedeflenen itidali teyit ettik. İnşallah durum sakinleşecek ve olumlu sonuç alınacak. Lübnan’ın ne bir gerginliğe ne de bir krize ihtiyacı var. Çok şey işittik. Bakan Bassil tarafından özür dilendi. Zamanla ateşkesin sağlanacağını umuyoruz. Bu gerginliğin durulması için elimden geleni yapacağım” ifadelerini kullandı. Yöneltilen bir soruya yanıt olarak da “Hepimiz çalışıyoruz. Girişimde bulunacağım” dedi. Görüntülerin medyaya sızdırılmasından dolayı üzgün olduğunu söyleyen Hariri, “Edebiyatımız ve konuşma tarzımız dışında söylenenler toplantı atmosferinde sarf edilmiştir” diye konuştu.

Cumhurbaşkanlığı yetkilileri ise FPM ve Emel Hareketi arasında ortaya çıkan krize dair herhangi bir pozisyon takınmadı. Avn’ın sessiz kalma talimatının uygulandığı belirtildi. Temsilciler Meclisi Başkanı’nın makamına yönelik ziyaretler artarken İçişleri Bakanı Nihat Meşnuk, Bassil’in Lübnan halkından özür dilemesini istedi.

Meşnuk, Berri ile görüşmesinden sonra “Başkan Berri, başkanlık makamlarına saygı duyduğunu ve Dışişleri Bakanı Bassil’in sözlerinden dolayı özür dilemesi gerektiğini belirtti. Başkan, Berri’nin özür dileyecek cesareti taşıması gerektiğini söyledi” ifadesini kullandı.

Aynı şekilde Maliye Bakanı Ali Hasan Halil, “Bassil’den özür talep etmiyoruz. Ama eğer bu isteniyorsa Lübnan ve dünyanın gözü önünde olmalıdır” dedi.

Emel Hareketi başkanlık heyeti, videonun sızdırılmasının ardından acil bir toplantı düzenleyerek bir bildiri yayınladı. Bildiride, “Özgür Yurtsever Hareketi Başkanı tarafından yapılan konuşmadaki ifadeler ülkenin birliğini, istikrarını ve güvenliğini tehdit etmektedir. Bu ifadeler, ülke düzeyindeki her konuya açık bir fitne davetidir” ifadelerine yer verildi.

Hizbullah da Bassil’in Temsilciler Meclisi Başkanı Berri aleyhindeki hakaret içerikli ifadelerine karşı sert bir bildiri yayınladı. Bildiride, “Dil, bir devlet kurmaz ve reform getirmez. Aksine daha fazla kriz yaratır. Saflarda bölünmeye ve ailenin parçalanmasına neden olur” ifadelerine yer verildi. Bildiride ayrıca bu durumun en üst düzeyde bilgelik ve sorumlulukla bir an önce çözüme kavuşturulması çağrısı yapıldı.

Lübnan Yüksek İslam Şii Konseyi de konuya dair açıklamalarda bulundu. Konsey, “Mezhep merkezli bir gerilim atmosferi uyandırma” durumuna dair uyarıda bulundu. Kişisel hedefler için ülkenin bir iç çatışmaya sürüklendiğine dikkat çeken Konsey yapılanı kınayarak durumu normale döndürme çağrısı yaptı. Lübnan’ın içinden geçtiğibu ciddi dönemde devlet idaresindeki sorumsuzluğa son verilmesini talep etti.

Bassil’e tepki Lübnan ile sınırlı değildi. Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenen enerji konferansı öncesinde kriz Afrika’da da yankılandı. Bu çerçevede Lübnan’ın Abican Büyükelçiliği’ndeki Berri yandaşları, Bassil’in ifadelerine karşı sert eleştirilerde bulundu.

Önümüzdeki cuma ve cumartesi günleri gerçekleşecek konferansın kaderi ise hale belirsizliğini koruyor. Fildişi Sahilleri’nin Abican kentinde bir araya gelen bir grup konferansı boykot edeceklerini açıkladı. Ayrıca FPM ve Temsilciler Meclisi Başkanı arasındaki durum sakinleşinceye kadar konferansı erteleme çağrısı yapıldı.