Mikdad: İran ve Hizbullah güçlerinin çekilmesi söz konusu değil

Esed rejiminin Dışişleri Bakanı Yardımcısı Faysal Mikdad, önceki gün yaptığı açıklamada, “Hükümet’in çağrısı üzerine Suriye topraklarında bulunan İran ve Hizbullah güçlerinin kalması veya çekilmesi Şam’ın bileceği bir şey” diyerek “çekilmenin söz konusu olmadığını” açıkladı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen hafta basına yaptığı konuşmada “Suriye’deki yabancı birliklerin çekilmesi yakındır” şeklindeki ifadelerine cevaben Rus merkezli Ria Novosti ajansına demeç veren Mikdad, İran ve Hizbullah güçlerinin çekileceğine ilişkin iddialara değinerek, “Çekilme söz konusu değil. Zira bu konu Suriye Arap Cumhuriyeti’nin egemenlik alanına girer. Bu topraklarda kimin yer alıp kimin yer almayacağına Şam Hükümeti karar verir” dedi.

Putin, Perşembe günü Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed ile yaptığı görüşme sonrasında ‘ülkedeki yabancı güçlerin çekilmesi Suriye’deki siyasi sürecin başlamasına katkı sağlar’ demişti.

Putin’in söz konusu açıklamasını yorumlayan Rus yetkililerden konuyla ilgili gelen açıklamalar çelişkiler içeriyor. Zira Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Aleksandr Lavrentyev, açıklamanın “Suriye’de bulunan Amerikalıları, Türkleri, Hizbullah ve elbette İran güçlerini” kastettiğini söylerken, Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, bununla ‘uluslararası hukuka aykırı olarak yasal olmayan yollarla Suriye’de bulunan yabancı güçlerin’ kastedildiğini ifade etti. Ancak Peskov, bu görüşüyle aynı zamanda İran’ın Suriye rejiminin müttefiki olduğunu göz ardı ediyor.

Mikdad açıklamasının devamında, “Suriye, dostlarını ve müttefiklerini terörle mücadele için ülkeye davet etti. Tüm taraflar; Rusya ve İran’a ait birlikler, İranlı askeri danışmanlar ve Hizbullah örgütündeki kardeşlerimiz terörle mücadele kapsamında burada bulunuyor. Ayrıca bu, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve egemenliğinin ihlali anlamına da gelmez. Suriye Devleti terörle mücadelede söz konusu taraflarla tam bir koordinasyon içinde çalışıyor” diye konuştu.

Mikdad, Rus ajansına yaptığı açıklamada, “Ben şahsen Rus arkadaşların, Suriye Devleti’nin onayıyla meşru bir şekilde burada bulunan güçleri kastettiğini düşünmüyorum” dedi ve ekledi “Rusya, Suriye Hükümeti’nin bilgisi ve onayı dışında yasal olmayan yollarla bu topraklarda bulunan güçlerin; örneğin ABD, Türkiye, Fransa ve diğer güçlerin çekilmesini talep etti”

Suriye Dışişleri Bakan Yardımcısı’ndan gelen bu çıkışa karşılık Rusya’nın Suriye’deki Hmeymim üssünden yayın yapan merkezi kanaldan, Suriye’deki bütün yabancı güçlerin çıkarılıp çıkarılmamasına ilişkin anket önerisi geldi. Anketin bir hafta süreyle sosyal medya hesapları Facebook ve Telegram üzerinden yayımlanmasını öneren Kanal, anket sorusunu ise “Ülkedeki krizin sona ermesi için dostane bir şekilde Suriye’deki bütün yabancı güçlerin çıkarılmasını destekliyor musun? Yoksa bu güçlerin savaş hesapları olsa bile kalmasını mı tercih edersin?” olarak belirledi.

Rusya’nın son zamanlarda Suriye’deki yabancı güçlerin çekilmesiyle ilgili çağrılarda bulunması, İran’la olan ittifakında bir dönemece girdiği şeklinde yorumlanıyor. Ancak bazı analistler iki ülke arasındaki ortaklığın daha uzun süreceği görüşünde.

Şimdiye kadar İran ve Rusya, Suriye’de yaptığı faaliyetlerde tam bir koordinasyon içinde bulunuyordu. Zira Rusya hava desteği sunarken İran’a sahada zor görevler verildi.
Washington’daki araştırma merkezlerinden Avrasya Topluluğu’nda İran’la ilgili araştırmalar yapan Henry Rom, “Putin’in açıklaması elbette İran ve Rusya arasındaki ittifakın sona erdiği anlamına gelmez, ancak şüphesiz ittifak için tehlikeli bir handikap oluşturur” yorumunda bulundu. Öte yandan analistler, genellikle kelimelerini özenle seçen Putin’in bu açıklamayla Suriye’deki krizin evrilerek İran-İsrail arasında daha büyük savaşlara yol açmaması gerektiğini ifade eden bir mesaj niteliğinde görüyorlar.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi üyesi Julian Barnes Desi “Ruslar bölgedeki farklı gruplar arasında adeta bir denge unsuru görevini görüyor. Rusya, Suriye’deki yabancı güçlerin çekilmesine ilişkin yaptığı açıklamayla, İran’a Suriye’deki nüfuzunun sınırları olduğu mesajını vermek istiyor. Fakat bunun uygulamaya konulması noktasında onları büyük zorluklar bekliyor. Geçtiğimiz iki yıllık süre zarfında birçok kez Rusya’nın güçlerini çekeceğine ilişkin açıklamalar gelmiş, ancak bu gerçekleşmemişti” dedi.

Barnes Desi Suriye’deki anlaşmalarda aslan payını İranlı şirketler yerine Rus ve Türk şirketlerinin almasından İranlıların rahatsız olduğuna işaret ederek, son zamanlarda Suriye’deki İran mevzilerini vurması için İsrail’e Rusya tarafından izin verildiğine dair İranlılarda ciddi endişelerin olduğunu ifade etti.

İran, Suriye’de kök salmış vaziyette. Ancak Tahran, Rusya’nın kendisini aradan çıkararak ülkeyi yeniden imar noktasında meyveleri toplamasından korkuyor. Fakat buna rağmen Rusya ve İran Suriye’deki işbirliğini sürdürüyor. Zira Rusya’nın havadan destek verdiği İranlı güçler sahada verdiği mücadelede Rus ittifakını önemsiyorlar.

Rom, bu durumu, “İki taraf da birbirinden olabildiğince uzun bir süre istifade etmeye çalışacaktır” şeklinde yorumladı.

Ancak İran’ın Suriye’deki varlığının uzun vadeli olmadığını vurgulayan İran’lı analistler ise iki taraf arasında çatlak olduğuna ilişkin iddiaların abartılı olduğunu savunuyorlar.

Tahran Üniversitesi’nde görev yapan siyasi analist Muhammed Murandi, “İranlıların Suriye’den ayrılma gibi bir problemleri bulunmuyor. Zira Amerika ve müttefikleri Suriye’de kaosa sebep olmasalardı, şimdi İran orada olmayacaktı” değerlendirmesinde bulundu.

AFP’ye konuşan Rus analist Vladimir Sotnikov, “İran Rusya için kolay bir ortak olmasa da Putin, İran’la olan stratejik ortaklığa zarar vermek istemiyor. İki ülke arasındaki bağlar kopmayacaktır” dedi.

Sotnikov, Putin’in Suriye’deki yabancı güçlerle ilgili açıklamasını ise “Kastedilmek istenen Esed tarafından izin verilmeyen güçler. Bu konuda İran’a izin verilmiş” şeklinde yorumladı.