Moritanya seçimleri ülkenin siyasi haritasını yeniden şekillendiriyor

Moritanyalılar dün, yerel, bölgesel ve yasama seçimlerinin ilk turunda oy kullandılar. Seçim kampanyası, yaklaşık 12 yıl sonraki ilk yasal ve yerel seçimlere katılan muhalefet partiler ve cumhurbaşkanlığı çoğunluk kampı arasında güçlü bir medya rekabetine tanık oldu.

Oy verme merkezleri dün akşam saat 19’da kapanırken bazı merkezlerde seçmen kuyrukları nedeniyle oylama devam etti. Daha sonra ise sayım işlemleri başladı. Sonuçlar önümüzdeki günlerde açıklanacak.

Ancak, dün sabahın ilk saatlerinden itibaren, özellikle de oy verme merkezlerinin önemli bir bölümünde, 4 binden fazla oy verme merkezinde, oylama sırasında bazı problemler yaşandı. Bu oy verme merkezleri, oy verme işlemlerinin eşzamanlı olarak başlaması işin Bağımsız Ulusal Seçim Komisyonu tarafından belirlenen zaman olan sabah saat yedide kapılarını açamadı.

Şarku’l Avsat’a konuşan bir komisyon üyesi “En iyi teknik hazırlıkların güvence altına alınması için alınan tedbirler sebebiyle bazı merkezlerde oylama gecikti. Ancak bu gecikme 30 dakikayı geçmedi” açıklamalarında bulundu. Ancak bu gerekçe, bu gecikmeyi protesto eden muhalefet partilerin temsilcilerini ikna etmedi.

Birçok kaynak, oy kullanma merkezlerinin “açık ve hazır” olmasına rağmen, şiddetli yağışların ve fırtınaların, ülkenin güney kesimindeki seçmenlerin oy kullanmalarını birkaç saat boyunca engellediğini ve bu alanların bazılarında yağışların 4 saatten fazla sürdüğünü belirtti. Başkent Novakşot ve pek çok büyük şehirde ise, sabahın erken saatlerinden itibaren oy verme merkezlerinin önünde kuyruklar oluşmaya başladı. Saat onda katılım oranı iyice arttı. Yüksek sıcaklıklar ve güneşin kavurucu ışınları, insanların oy kullanmak için saatlerce kuyrukta beklemesini engellemedi. Bağımsız Ulusal Seçim Komisyonu tarafından oylama zamanından birkaç saat önce yapılan oy verme merkezi nakilleri ve değişiklikleri nedeniyle seçmenlerin birçoğu, erken saatlerde oy verme merkezlerini bulmada zorluk yaşadı. Bu değişiklikler, oy verme işlemlerinde birkaç saat boyunca büyük karışıklığa neden oldu ve bazı seçmenlerin oy kullanmalarını engelledi.

Bağımsız Ulusal Seçim Komisyonu Başkanı Muhammed Veled Bilal, ihlaller olarak isimlendirilmesini reddettiği bu sorunlar üzerine yaptığı bir yorumda şunları söyledi: “Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin herhangi bir şey yapmaktan aciz kaldığı zamanlarda genellikle söylediği şey dışında söyleyecek bir şeyim yok… O, böyle durumlarda üzüntü ve endişesini dile getirir.”

Komisyon Başkanı, bilgi verilmeksizin adının Novakşot’taki bir oy verme merkezinden ülkenin 600 kilometre doğusundaki bir şehirdeki bir oy verme merkezine nakledilmesini protesto eden bir vatandaşa yanıt olarak şöyle dedi: “Bağımsız Seçim Komisyonu konuyla ilgili hiçbir şey yapamayacağı için pişmanlık duyuyor ve özür diliyor.” Bu “hatalar” nedeniyle kaç seçmenin oy kullanamadığı ise bilinmiyor.

Oy verme merkezlerinden birinde Şarku’l Evsat’a konuşan ve “Seçimleri İzleme Ulusal Gözlemevi” nin üyesi olan yerel bir gözlemci şunları söyledi: “Genel olarak oy verme merkezlerindeki atmosfer, seçim günü boyunca sakin ve normaldi. Seçim sonuçlarını etkileyecek büyüklükte bir olay veya ihlal yoktu.” Fakat bu gözlemevi, 2013 yılında hükümet tarafından kurulduğu için iktidara yakın sayılır.

Öte yandan, Afrika Birliği’nin Seçim Gözlem Misyonu, başkent Novakşot’taki oy verme merkezlerini gezdi ve merkezlerin açılış ve kapanış sürecinde ve oy sayma işlemlerinde hazır bulundu. Afrika Misyonu, seçimin gerçekleştiği koşulları izleyerek iki gün içinde bir rapor yayınlayacağını duyurdu.

Bu seçimler, Moritanya’daki hakim rejim ve muhalefet için büyük bir rekabet oluşturuyor. Devlet Başkanı Muhammed Veled Abdulaziz, Cumhuriyet İçin Birlik Partisi’nin (UPR) parlamentodaki “ezici çoğunluğunu” sürdürmesi için çalışıyor. Veled Abdulaziz bunun gerçekleşmesi için kampanyada kişisel olarak faaliyet gösterdi ve Moritanyalılara iktidar partisine oy verme çağrısında bulundu. İlk kez bir Moritanya Cumhurbaşkanı yasama seçimleri kampanyasına dahil oldu.

Başkanlık çoğunluk kampı, meclisteki koltukların üçte ikisini elde etmek için çalışıyor. Çünkü bu çoğunluk sağlanırsa anayasa, parlamento aracılığıyla gözden geçirilebilir ve belki de Veled Abdulaziz’in üçüncü başkanlık dönemine kapı açabilir. Çünkü mevcut anayasa tarafından bu yasaklanıyor. Bu siyasi partiler, bir yıldan kısa bir süre sonra yapılacak başkanlık seçimleri için Veled Abdulaziz’i aday gösterme konusundaki güçlü isteklerini saklamıyorlar.

Moritanya Devlet Başkanı Veled Abdulaziz dün Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınlarındaki bir oy verme merkezinde oyunu kullandıktan sonra, gazetecilere şu ifadeleri kullandı: “Bu mübarek seçim gününün ilk saatlerinde, yasama, yerel ve belediye seçimleri için hazırlanan seçim kampanyasının yapıldığı atmosferden dolayı Moritanya halkına bu münasebetle teşekkür ediyorum ve tebriklerimi iletiyorum.” İlk eşinin eşlik ettiği Veled Abdulaziz, seçimlerin yapıldığı atmosferi “demokrasinin himayesinde sakin ve disiplinli” olarak nitelendirdi. Ayrıca, “Başarı, Allah’ın yardımıyla Moritanya halkının olacaktır” ifadelerini vurguladı.

Veled Abdulaziz, oy kullandıktan hemen sonra “Çin-Afrika İşbirliği Forumu 2018 Pekin Zirvesi” ne katılmak için Çin’e gitti.

Bu seçimler muhalefete göre “rejimin iktidara devam etme planları” karşısında kritik bir seçim savaşı niteliğinde. Muhalefet partilerin koalisyonu, parlamentodaki koltukların üçte birinden fazlasını kazanmayı amaçlıyor; bu da başkanlık çoğunluk kampının planlarını engellemek anlamına geliyor.

Öte yandan bu seçimler, muhalefetin kendi içindeki siyasi haritayı yeniden çizmesi için bir fırsat sayılıyor. Bu seçimler, İslamcı parti “Tevasul” u riske atacak. Söz konusu parti, ülkenin en büyük muhalefet partisi olmak için önceki yasama seçimlerinde denk bir muhalefetin olmayışından yararlanarak mecliste 16 koltuk elde etmişti.

Moritanya’daki muhalefetin tarihi ve geleneksel lideri Ahmed Veled Dâde başkanlığını yaptığı ve 12 yıldan uzun bir süredir yasama ve yerel seçimlere katılan bir parti olan Demokratik Güçler Bloku Partisi başta olmak üzere dün bütün muhalefet partileri seçimlere katıldı.

Muhalefet partileri, seçimlere geri dönmeye ve katılmaya karar vermelerine rağmen sürekli olarak, “asgari şeffaflığın sağlanmayacağını” düşündükleri koşullar hakkındaki “endişelerini” dile getiriyorlar. Veled Dâde oy kullandıktan sonra yaptığı basın açıklamasında bu bağlamda şunları söyledi: “Moritanya, oylama saatlerinden bu yana pek çok suistimal ve ihlale tanık oldu, büyük bir hile yapıldı. Oy verme merkezlerinin başkanlarını çoğu iktidar partisinin mensubu.”

Veled Dâde, Veled Abdulaziz’in seçim kampanyasında iktidar partisinin tarafında yer almasına işaret ederek Moritanya Başkanı’nı sert bir şekilde eleştirdi: “Tüm Moritanyalıların başkanı olmalısın ve herkese eşit bir mesafede olmalısın.”

İlerici Halk Birliği Partisi’nin başkanı ve Moritanya’da tanınmış bir muhalif sima olan Mesud Veled Bilhayr ise seçimlere hile karıştırılmasından endişe duyduğunu belirtti. Bu bağlamda, partisinin ülke içinde birçok “ihlal” e şahit olduğunu söyledi.

Seçimlerin nihai sonuçlarının eşzamanlı üç seçim sayım sürecinin karmaşıklığı nedeniyle gelecek hafta başlarında açıklanması bekleniyor. Söz konusu seçimler: Yasama, yerel meclis ve anayasa değişikliği ile kaldırılan Senato’nun yerini almak için geçen yıl kurulan bölgesel kalkınma meclisleri seçimleri.

Bu seçimlerde dikkat çeken şey, yüksek aday sayısı. Adayların sayısı daha önce görülmemiş bir şekilde 6 bine ulaştı. 98 siyasi partiden 6 bin aday, 1 milyon 400 Moritanyalı’nın güvenini kazanmak için yarışıyor. Bu güçlü rekabet, dün oylamaya katılımda artışa neden oldu, bu da bu seçimde katılım oranının yüksek olacağı anlamına geliyor.