Netanyahu’dan müttefiklerine erken seçim tehdidi

Tel Aviv/Nezir Mecli

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni askere alım yasasıyla ilgili ortak bir formül bulunamaması halinde erken seçime gitme konusunda sağcı müttefiklerini tehdit etti. Her ne kadar kamuoyu anketleri seçimlere hazır olunmamasına rağmen çoğunluğu elde edeceklerine işaret etse de Netanyahu’nun tehdidi sağ partiler arasında endişe yarattı. Netanyahu’nun erken seçim tehdidi sağ partiler arasında ciddiye alınıyor.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre karar alınsa bile seçimlerin en erken 2019’un şubat ayında yapılması bekleniyor. Yeni yasa, mevcut askerlik yasasını reddeden Yahudi din adamlarının dini eğitim gören gençlerin askerlikten muaf tutulmasını istemelerine yönelik bir çalışma olarak biliniyor. Yüksek Mahkeme, yeni askere alım yasası hakkındaki kararı aralık ayının ikinci yarısına kadar ertelemişti. Böylece Knesset (İsrail parlamentosu) mahkemenin kararına uygun olarak kanunu değiştirebilecek.

Knesset ilk okumada yasanın yeni düzenlemesini onayladı. Fakat dini partiler buna karşı çıktı. Netanyahu ise bu partilerle uzlaşı sağlanabilecek bir formül üzerine çalışıyor. Ancak Netanyahu’nun müttefiki sağcı partiler, dindar Yahudilerin de askerlik hizmetini yerine getirmelerinde ısrarcı. Din adamları ise laik Yahudilerin büyük çoğunluğu tarafından reddedilen Tevrat’ı mesleki olarak incelenmesi maddesine göre gençlerin dini eğitimlerine devam etmeleri ve dini öğretiler üzerine yaptıkları çalışmaları sürdürmeleri için askerlikten muaf tutulmalarını istiyorlar. Din adamlarına göre zorunlu askerlik görevi Harediler (Ultra-Ortodoks Yahudiler) üzerinde büyük bir yük oluşturuyor. Haredilerin askere gitmelerinin onları farklı yönlere ittiğine ve dini eğitimlerine devam etmelerini engellediğine inanıyorlar.

18 yaşına basan Haredilerin askere alım ve adaptasyon süresinin birkaç yıl uzatılmasına ilişkin 2015 yılında askerlik kanununda yapılan değişiklik Haredilerin Netanyahu hükümetine destek vermesini sağladı. Değişiklik ayrıca askerlikten kaçan din okulu öğrencilerine cezai yaptırım uygulanmasının 2023 yılına kadar ertelenmesini de içeriyordu.

Yeş Atid Partisi ve İsrail’de Kaliteli Yönetim Hareketi tarafından Yüksek Mahkeme’ye sunulan dilekçenin ardından mahkeme yapılan değişikliği eylül ayında, 9 hâkimden 8’nin kabulüyle erteledi. Kanunun bir yıl sonra yürürlüğe girmesi yönünde karar verdi. Yani Knesset’in yeni yasayı önümüzdeki eylül ayında yürürlüğe koyması bekleniyor.

Şu ana kadar Knesset tarafından bir kez okunan yeni yasa taslağı İsrail İç Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlandı. Yasa tasarısına göre 2018’de 3 bin 348 Haredi acemi olarak askere alınacak. Bu sayı önümüzdeki iki yıl içinde yüzde 8 artırılacak. Tasarı aynı zamanda 648 Haredinin daha ulusal hizmet muhafızı olarak askere alınmasını ön görüyor. Daha sonra acemi Haredi sayısı her yıl yüzde 6,5 artarak 2023 yılında 5 bin 635’e çıkarılacak. Ardından da her yıl yüzde 5 artışla 2024-2027 yılları arasında askere alınan acemi Haredi sayısı yıllık 6 bin 844’de yükseltilecek. Bununla birlikte yeni yasa tasarısında askerlik hizmetinden kaçanlara yönelik cezai yaptırımlardan ise bahsedilmiyor.

İsrail Başbakanı Netanyahu, yeni askerlik yasasına destek vermek karşılığında ‘Yahudi ulus devlet’ yasasına destek olmaları için dindarlarla anlaştı. Netanyahu sözlerini tutmaya çalışırken müttefikleri ise yasayı iptal etmek için bir kampanya başlattı. Bu yüzden Netanyahu müttefiklerini erken seçimlerle tehdit etme yoluna gitti. Kendisine yakın kaynaklara göre Netanyahu, genel seçimleri daha önce resmi olarak belirlenen 2019’un kasım ayı yerine 2019’un şubat ayında yapmayı planlıyor.

Eğer genel seçimlerin olması gereken resmi tarihte yapılması yönünde karar alınırsa Netanyahu bu kez Knesset Fshetme kanunu ile çözmeye çalışacak. Özellikle 61 milletvekilinin bu kanunu destekliyor olması Netanyahu’nun işini kolaylaştıracak. Bununla birlikte milletvekillerinin ekim ayı sonunda, yaz tatilinin bitiminin hemen ardından yasa çıkarabilmesi için kasım ayından önce kendisini feshetmeyeceği ön görülüyor.