Özbekistan, Kabil ile Taliban arasında barış görüşmelerine ev sahipliği yapmak istiyor

Özbekistan dün komşusu Afganistan’da onlarca yıldır devam eden anlaşmazlığın çözümünde aktif bir rol oynamak üzere Afgan hükümeti ile Taliban arasındaki barış görüşmelerine ev sahipliği yapmayı teklif etti.

Eski Sovyet cumhuriyetlerinden olan Özbekistan’ın Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, onlarca yıl süren tecrit ve ekonomik durgunluğun ardından ülkesine yabancı yatırım çekmek için izlediği açıklık politikası bağlamında uluslararası konumunu güçlendirmeyi amaçlıyor.

Mirziyoyev, Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin de katıldığı ‘Barış süreci, güvenlik alanında iş birliği ve bölgesel ortaklık’ konulu Afganistan Hakkında Taşkent Konferansı’nın açılış konuşmasında, “Özbekistan toprakları üzerinde, Afganistan hükümeti ve Taliban arasında doğrudan görüşmeler düzenlemek için barış sürecinin her aşamasında gerekli tüm şartları oluşturmaya hazırız” ifadelerini kullandı. Taşkent konferansına Avrupa Birliği (AB) Dışişleri ve Güvenli Politikası Sorumlusu Federica Mogherini’nin yanı sıra Rusya, Çin ve Türkiye Dışişleri başta olmak üzere bazı ülkelerin dışişleri bakanları da katıldı. Ancak Taliban temsilcileri konferansta yer almadı.

Mirziyoyev, Sovyet döneminden itibaren 2016 yılındaki ölümüne kadar ülkeyi yöneten Cumhurbaşkanı İslam Kerimov’un ardından göreve geldi. Özbekistan’ın Batı ile ilişkileri, ülkesinin insan hakları sicili sebebiyle sıkça eleştirilen Kerimov döneminde gerildi.
Mirziyoyev ise ülkeye yabancı yatırımcıları çekmek ve ticareti güçlendirmek için adım attı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, Afganistan Cumhurbaşkanı Gani, AB Dış Politika Sorumlusu Mogherini, Kazakistan, Pakistan, Rusya ve Türkiye Dışişleri bakanlarının yanı sıra ABD Dışişleri Müsteşarı Thomas Shannon ile gerçekleştirdiği basına kapalı görüşmelerin ardından konferansın açılış konuşmasını yaptı.

Görüşmeler öncesinde Fransız Haber Ajansı’na (AFP) verdiği demeçte “Bir mucize beklenmesin” diyen Özbekistan Dışişleri Bakanı Vladimir Norov tarafından yayınlanan konferans ortak bildirisi aktarıldı. Dışişleri Bakanı Norov yaptığı açıklamada “Hedef bölgede güven ortamı oluşturmak. Taliban’ın konferansın sonucuna verdiği önem ortada. Barış görüşmelerine katılmak için her yönden hazırlıklı olmaları gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Konferans, Özbekistan’ın 30 yıllık İslam Kerimov yönetimi döneminde uluslararası arenada yıllarca süren tecridin ardından bölgesel bir rol üstlenmek için Afganistan’da ilerleme kaydedilmesi amacıyla düzenlendi.

Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, bir Orta Asya ülkesi olan Özbekistan’ın komşularıyla ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor.

AB devrede

AB Dış Politika Sorumlusu Mogherini, AB’nin Afgan sivil toplumuna daha fazla destek sağlama ve adaleti geliştirmeye hazır olduğunu duyurdu. Mogherini ayrıca “Günlük yaşamda yer alan Taliban üyelerinin ailelerini silahsızlandıracak ve destekleyecek insanlarla da çalışabiliriz” dedi.

Afganistan Cumhurbaşkanı Gani, Taliban ile barışçıl bir diyalog başlatmak üzere şubat ayı sonunda düzenlenen ‘Kabil Süreci’ adlı ikinci uluslararası konferansın açılış töreninde, ‘ön şartlar olmaksızın hükümetle Taliban arasında müzakerelerin yapılması’ çağrısında bulunmuştu. Ayrıca Taliban’ı meşru bir siyasi güç olarak kabul etmeye ve Kabil’de resmi bir ofis açmaya hazır olduğunu da vurgulamıştı.

Birleşmiş Milletler de kısa süre önce yaptığı açıklamada Özbekistan’ın ‘istikrarlı ve güvenli bir bölge’ oluşturma çabalarına ve Afgan hükümeti ile Taliban arasında doğrudan müzakerelerine ev sahipliği yapma teklifine verdiği desteği ifade etmişti. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kabil Süreci Konferansı’nda yaptığı konuşmada, “Uyuşturucu ve terörizmin yasadışı dolaşımı gibi tehditlere karşı barış süreci çerçevesinde Afganistan yönetiminin doğrudan müzakerelere verdiği desteği memnuniyetle karşılıyorum. Birleşmiş Milletler, güvenli ve müreffeh bir bölge oluşturma çabalarınızı desteklemeye hazır” ifadelerini kullanmıştı.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da Afganistan Hakkında Taşkent Konferansı’nda yaptığı konuşmada Afganistan’daki tüm taraflara meşru hükümeti tanıması ve siyasi sürece katılması çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu yaptığı çağrıda şu ifadeleri kullandı:

“Afganistan Ulusal Birlik Hükümeti, Afgan toplumunun tüm kesimlerinin temsilcilerini içeriyor. Bu nedenle nadir bir potansiyele sahip olan bu hükümet uzlaşı sürecini başlatmalıdır. Afganistan’daki bütün tarafları Afgan hükümetini tanıma, şiddeti kınama ve meşru siyasi sürecin bir parçası olmaya çağırıyoruz.”