Polonya’da yargı ile iktidar arasındaki anlaşmazlık büyüyor

Polonya hükümeti Yüksek Mahkeme’de görev yapan 27 hâkimi emekliye ayırma kararı aldı. Tansiyonun yükselmesine neden olan karar ülkede protestolara neden oluyor.

Polonya Yüksek Mahkemesi Başkanı, 4 Temmuz’da destekçileri tarafından kuşatılan ofisine ulaştı. Polonya Başbakanı ise ülkesinin “yargı sistemini kendi gelenekleri uyarınca inşa etme” hakkına sahip olduğunu ifade ederken Avrupa Komisyonu da erken emekliliği ve yasa değişimini eleştirdi.

Polonya Yüksek Mahkemesi Başkanı Malgorzata Gersdorf, kendisine destek vermek üzere mahkeme önünde toplanan kalabalığa, “Siyaset yapmıyorum. Hukukun üstünlüğünü savunuyor ve anayasa ile anayasanın ihlali arasındaki sınırları belirlemeye çalışıyorum” dedi. Fransız Haber Ajansı’nın (AFP) aktardığına göre Gersdorf, “Yasal sistemin Polonya’ya geri dönmesini umuyorum” ifadelerini kullandı.

Yüksek Mahkeme’deki duruma ilişkin açık ifadeler kullanmaktan kaçınan Polonya Başbakanı Mateusz Moravetski de 4 Temmuz’da Strazburg’daki Avrupa Komisyonu’nda yaptığı açıklamada ülkesinin “yargı sistemini kendi gelenekleri uyarınca inşa etme” hakkına sahip olduğunu vurguladı.

Varşova’da sayısı 3 ila 4 bin arasında olduğu tahmin edilen göstericiler, Gersdorf’u alkışlarken, “Anayasa!”, “Özgür Mahkemeler!” ve “Seninleyiz!” sloganları attı. Göstericiler, Yüksek Mahkeme hâkimlerinin emeklilik yaşının 70’ten 65’e indirilmesiyle Gersdorf da dâhil 27 hakimi zorunlu emekliliğe iten yasayı eleştirdi.

Başkentte yaşayan 57 yaşındaki Inieshka Makovitska, AFP’ye “Anayasayı, bağımsızlığı, adaleti ve demokrasiyi savunmak için her hafta olduğu gibi bugün de buradayım” açıklamasında bulundu.

Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda, geçen salı günü Gersdorf ile bir araya geldi. Henüz hâkimlere görevinin sona erdiğini içeren bir belge teslim etmeyen Duda, üstü kapalı bir şekilde Yüksek Mahkeme hâkimi Jozef Iwulski’nin başkanlık görevini üstleneceğini söyledi.

Ancak Malgorzata Gersdorf, önümüzdeki haftadan itibaren tatile çıkacağını ve bu süre zarfında kendisine meslektaşı Jozef Iwulski’nin vekâlet edeceğini duyurdu. Gazetecilere açıklamada bulunan Gersdorf, Duda ile konu üzerine mutabık kaldığını ifade ederken, Iwulski’nin “iyi bir hâkim” olduğunu vurguladı.

Dziennik Gazeta Prawna (DGP) gazetesi söz konusu gelişmelere dair “İki başkanlı mahkeme” manşeti attı. Wyborcza Gazeta ise Yüksek Mahkeme’ye saldırdı.

Yüksek Mahkeme hâkimlerinin birçoğu ile iktidar arasındaki ihtilaf, Varşova ve Avrupa Komisyonu arasında “bu otoritenin performansını geliştirmek adına yapılan yargı reformlarına” dair daha geniş bir anlaşmazlığa dönüşüyor.

27 hâkim emekliye ayrılıyor

3 Temmuz salı günü yürürlüğe giren değişiklik, 65 yaşına ulaşan hâkimlerin emekliliğini ön görüyor. Bu bağlamda 27 Yüksek Mahkeme hâkimi zorunlu emeklilikle karşı karşıya. Muhalifler, reformların iktidarın lehine alındığını savunuyor.

Değişiklikleri eleştiren Avrupa Komisyonu, geçen pazartesi günü Varşova’ya karşı “Avrupa Birliği’ne bağlı Adalet Mahkemesi’ndeki dahlini etkileyebilecek ve mali yaptırımların uygulanmasına yol açabilecek” acil tedbirlerin alınabileceğini duyurdu.

Gösteriler sürüyor

Ülkede düzenlenen gösterilere Liberal Parti başkanı Katarzyna Lubnauer, Varşova Belediye Başkanı Hanna Gronkiewicz Waltz ve eski Adalet Bakanı Boris Podka da katıldı.

Binlerce Polonyalı geçen salı günü çıkartılan yasaya karşı protesto düzenlemek üzere Yüksek Mahkeme binası önünde toplandı. Eylemcilere teşekkürlerini ileten Yüksek Mahkeme Başkanı Gersdorf ise anayasa tarafından belirlenen 6 yıllık görev süresi boyunca 2020 yılına kadar görevini sürdüreceğini belirtti.