Riyad Maliki: Çok yönlü, uluslararası kararlara uygun bir çerçeve istiyoruz!

Filistin Dışişleri Bakanı Riyad Maliki, ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıma kararı ve devam eden İsrail tırmanışına yönelik, Filistin liderliğinin gelecek aşamadaki hareket eksenine dair değerlendirmede bulundu. Şarku’l Avsat’a açıklamada bulunan Maliki, Filistin’in bölgesel ve uluslararası taraflarla istişarelerde bulunarak, Ortadoğu’daki çözüm sürecini yönetecek mekanizmalar geliştirmek üzere başarı unsurlarını olgunlaştırmak için çalışacağını belirtti. Bakan bu mekanizmaların ABD’nin tekelini kıracağını, çok yönlü uluslararası kararlara ve iki devletli çözüm ilkesine uygun olacağını ifade etti.

Maliki, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Rus mevkidaşı Vladimir Putin ile Moskova’da gerçekleştirdiği görüşmelerin sonuçlarından memnun olduklarını kaydetti. Abbas, geçtiğimiz günlerde Rusya ile istişarede bulunma ve koordinasyonun tamamlanması çerçevesinde Moskova’ya ziyarette bulundu. Bu bağlamda iki lider, Filistin ve bölgesel meseleler hakkında fikir alışverişinde bulunmak üzere konumlarını koordine etme ve periyodik toplantılarına devam etme konularında mutabık kaldı.

Maliki, ABD Başkanı Trump’ın ‘Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıması ve ABD büyükelçiliğini Tel Aviv’den Kudüs’e taşıma’ kararının ardından bu toplantının “özel önemine” dikkati çekti. Bakan toplantıda, “ABD’nin bu adımının etkileri, karara yönelik Filistin’in tepki ve çabalarının” ele alındığını kaydetti ve bir sonraki adımda diplomatik, siyasi ve hukuki seviyelerde kararlar alınacağını vurguladı.

Rusya, Avrupa ve Afrika anlayışı

Maliki, Filistin tarafının Rusya’dan bir talepte bulunmadığını, ana hedefin Rus liderliğinin görüşlerini ve Filistin çabası için sunacağı önemli tavsiyeleri dinlemek olduğunu belirtti. Filistinli bakan konuyla ilgili olarak, “Talepte bulunmadığımız için toplantıdan belirli çıktılar yok. Ancak görüşmelerin atmosferinin gerçekten olumlu olması önemli” dedi.

Riyad Maliki, Filistin’in konumunun ilk günden itibaren siyasi sürece dair ABD yanlılığının ve hegemonyasının sona ermesinden yana olduğunu söyleyerek uluslararası meşru kararlara dayalı dengeli bir siyasi süreci destekleyerek çok yönlü bir uluslararası mekanizma kurulması çağrısında bulundu. Aynı şekilde Bakan, Filistin Devlet Başkanı Abbas’ın bu konumu Ankara zirvesinde, Avrupa, Afrika ve diğer turları sırasında yapılan görüşmelerde birçok defa tekrar ettiğine dikkati çekti. Dışişleri bakanı, Filistin tarafının Rusya, Avrupa ve Afrika anlayışlarının yanı sıra İslam ülkelerinin Filistin hakkındaki tutum ve motivasyon anlayışına da değindiğini belirtti.

Öte yandan Filistinli Bakan, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’nin birkaç gün önce Mahmud Abbas ile görüşmesi sonrasında Filistin’in konumunu onayladığını söyledi. Maliki’nin açıklamasına göre, Mogherini ABD yönetiminin, herhangi bir siyasi süreçten ayrı tutulacağını ve barış süreci yönetimine dair Washington’un rolünden konuşulamayacağını ifade etti.

Yeni çerçeveler

Filistin Dışişleri Bakanı Maliki, Washington’un birçok taraf arasında tek oyuncu değil, tek taraf olması gerektiğini vurguladı.

Riyad Maliki, Filistin’in uluslararası temaslar yoluyla mevcut tırmanış sürecinde tek bir konumda kalmaya çalıştığını söyledi. Bu bağlamda Filistinli bakan, bu konumu aydınlatacak önemli noktalara dikkati çekerken, “Nihai sonuçlar hakkında konuşmak için henüz erken” dedi. Aynı şekilde “Bu durum, bir grup ülke veya taraf arasında ortak bir anlayış konusudur. Ancak önemli olan şey şudur ki, Filistin Devlet Başkanı, tüm taraflara Filistin’in yeni bir çerçeveyi kabul etmeye hazır olduğunu ve mevcut mekanizmaların uygulanabileceğini hatırlattı” ifadelerini kullandı. Bakan, birçok konuda karşılıklı fikir alışverişinde bulunulduğunu söylerken, Moskova’da bir barış konferansı çağrısını destekleyecek bir fikir birliğinin varlığına da dikkat çekti. Riyad Maliki konuyla ilgili olarak, Moskova’nın 2007 yılında düzenlenen toplantıya benzer bir toplantı çağrısında bulunduğunu da sözlerine ekledi.

Mayıs 2017 yılında gerçekleştirilen Paris Konferansına da değinen Bakan, İsrail’in yokluğuna rağmen, ABD’nin ve uluslararası varlığın büyük bir önem taşıdığını vurguladı. Maliki ayrıca, o günden sonra tamamlayıcı bir konferans konusunda da mutabık kalındığını kaydetti.

Filistin Dışişleri Bakanı, Filistin’in seçeneklerini, sadece bu önerilerle sınırlandırmadığını söylerken, uluslararası toplum tarafından fikir birliğine dayalı mekanizmaların varlığına da dikkati çekti.

Diğer taraftan Maliki, Filistin’in Ortadoğu’daki bir çözüm sürecini yönetecek mekanizmalar geliştirmek üzere başarı unsurlarını olgunlaştırmak için çalışacağını belirtti. Bakan bu mekanizmaların ABD’nin tekelini kıracağını, çok yönlü, uluslararası kararlara, iki devletli çözüm ilkesine uygun ve Filistin Devleti’nin kurulmasına odaklı olacağını belirtti. Aynı şekilde müzakere süreci için net bir zaman çizelgesi üzerinde çalışıldığını kaydeden Bakan, “Tüm bunlar, farklı ülkelerle istişareler kapsamında yürütülüyor” dedi.

Filistinli bakan, İsrail ile değil aksine ABD ile çatışma durumu da dahil, yeni ve karmaşık bir aşamaya girildiğini de kaydetti.

Filistin’in hareket düzeyi

Riyad Maliki, Filistinlilerin ileri bir aşamaya geçtiklerini ve geri çekilmeyeceklerini belirtti. Baskıların devam edeceğini vurgulayan Dışişleri bakanı, “İşgal anlamında bir İsrail, siyasi ve mali anlamda da bir ABD olmayacak. Diğer taraflardan birçok şekilde baskı uygulanmaya devam edecek” ifadelerini kullandı.

Bakan, İsrail’in tırmanışı sürdürmeyi devam ettirmesi halinde Filistin’in yeni hareket düzeylerine başvurabileceğini söyledi. İsrail işgalinin bir tür sömürgecilik haline gelip gelmediğini belirlemek için Uluslararası Adalet Divanı’na başvurulabileceğini kaydeden Maliki, bu durumun işgalci güç olarak yasal sorumlulukların İsrail’den alınması anlamına geldiğini belirtti. Bakan ayrıca, BM’ye bağlı Özel Politika ve Sömürgeciliğin Sonlandırılması Komitesi’ne de harekete geçme çağrısında bulundu. Maliki ayrıca, Filistin’in, İsrail’in apartheid bir rejime dönüştüğünü kanıtlamaya ve ilgili uluslararası kanun ve antlaşmaların uygulanmasını sağlanmaya yönelik kararlı olduğunu ifade etti. Bakan, İsrail tarafından işlenen savaş ve diğer suçlar konusunda Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne tekrar başvurulacağını kaydetti.

Filistin Dışişleri Bakanı, “Filistin, bu noktada tek başına hareket edemez. En yakın bölgesel ve uluslararası ortaklarıyla koordine içinde bir tutum sergilemesi çok önemli” dedi.

Riyad Maliki aynı şekilde “Şu anda Filistin liderliğinin Rusya’ya ziyareti de dahil sarf ettiği aktif çaba ve temasların özü budur” değerlendirmesinde bulundu.