Ruhani: Avrupa, nükleer anlaşmayı korumak istiyor

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ABD’nin çekilmesinin rağmen Avrupa ülkelerinin İran’la nükleer anlaşmayı korumak istediklerini söyledi.

İslam Cumhuriyeti Haber Ajansı’nın (IRNA) aktardığı dünkü açıklamalarında Cumhurbaşkanı Ruhani, Avrupa ülkelerinin nükleer anlaşmayı sürdürmeye yönelik isteklerini gerçekleştirmeleri ve bu süreç içersinde pratik eylem ve özel kararlar almaları gerektiğini belirtti.

Bakanlar bir araya geldi

Fransız Haber Ajansı’nın (AFP) Viyana’dan aktardığı habere göre, Cumhurbaşkanı Ruhani’nin konuşmasından bir gün sonra İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, nükleer anlaşmadaki beş büyük gücün dışişleri bakanlarıyla Viyana’daki toplantıda bir araya geldi. Bu güçler, geçtiğimiz Mayıs ayında nükleer anlaşmadan çekilen ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulama tehdidine rağmen İran’ın petrol ihraç etme hakkı olduğunu vurguladılar.

Avrupa yaptırımlara rağmen İran’ın yanında

AFP haberinde, İran ve beş büyük gücün dışişleri bakanlarının, Temmuz 2015’te imzalanan anlaşmayı korumak ve Tahran’ı uluslararası ticaret ve finans sisteminde aktif tutmaya çalışmak için bir yol haritası belirlediklerini kaydetti. Bakanların Cuma günü gerçekleştirme niyetinde oldukları 11 hedefi açıkladıkları aktarılan haberde, ABD’nin İran’dan petrolü ithal eden tüm ülkelerin 4 Kasım 2018’de bu ithalatı tamamıyla durdurmalarını istediği bir dönemde ilk hedefin, ‘İran doğalgazı ve petrolü ihracatının devam etmesi’ konusuna odaklanıldığı kaydedildi. Bununla birlikte ABD yaptırımlarına uymayı reddedenler, Washington’un İran’la çalışan tüm şirketlere uygulayacağı yaptırımlara tabi olacakları biliniyor.

İran son durumdan memnun

Toplantı sonrası açıklamalarda bulunan İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, nükleer anlaşma ortakları tarafından temsil edilen ABD’de karşı koyan ‘siyasi iradeye’ övgüde bulundu. Bakan Zarif açıklamasında, “Bu toplantıda, Washington’un üç müttefiki de (Berlin, Paris ve Londra) dahil bütün üyelerin, ABD’ye karşı harekete geçecek ve direnecek ‘siyasi iradeye’ sahip olduklarını gördüm” ifadelerini kullandı. Ancak ABD yaptırımları yabancı yatırımcıları İran’ı terk etmeye zorladığı bir dönemde, toplantı sonunda yayınlanan bildiriyi imzalayan taraflar, yaptırımların getireceği zorlukların üstesinden gelecek pratik yolları belirlemiş değil.

CMA CGM şirketi İran pazarından çekildi

Öte yandan AFP’nin Cumartesi günü CMA CGM şirketi İcra Kurulu Başkanı (CEO) Rodolphe Saade’den aktardığı bilgilere göre, dünyanın en büyük üçüncü konteyner işletmecisi Fransız CMA CGM şirketi, ABD yaptırımları nedeniyle İran pazarından çekilme kararı aldı. CMA CGM ile İran Denizcilik Hatları arasında, 2016’da, ortak hatların işletimi, faaliyet alanları değişimi veya kiralanması ile terminallerin kullanımı gibi konularda bir protokol anlaşması imzalanmıştı.

Fransız petrol şirketi Total CEO’su Patrick Pouyanne ise, İran Milli Petrol Şirketi (NIOC) ile bölgenin en büyük doğal gaz sahası Güney Pars’ın 11. safhasının geliştirilmesi için yapılan anlaşmadan çekildiklerini, çünkü ABD’nin şirketin yaptırımlardan muaf tutulma talebini kabul etmediğini belirtmişti. Ekonomik Forumun oturum aralarında Alman ‘RTL’ televizyonunun sorularını yanıtlayan Pouyanne, başka bir ‘seçenekleri’ olmadığını söylemişti.

“İran’dan ayrılmak zorundayız”

130 ülkede yatırımları olan uluslararası bir grubun ABD finans çevrelerine girmeden yatırımlarını sürdürmesinin imkansız olduğunu ifade eden Pouyanne, “Bu nedenle, ABD kanunu yürürlükteyken, İran’dan ayrılmak zorundayız. Ancak umarım bir gün İran’a geri dönebiliriz” şeklinde konuştu.

40 milyon dolarlık kayıp

Güney Pars projesinden çekilmeleri sebebiyle 40 milyon dolar kaybettiklerine dikkat çeken Total CEO’su, bunun yıllık toplam 15 milyar dolarlık yatırım yapan şirketin standartlara göre büyük bir kayıp olmadığını kaydetti.

Süreç nasıl gelişti?

ABD Başkanı Donald Trump, Mayıs ayı başlarında ülkesinin İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekildiğini, İran’a yönelik yaptırımların yeniden uygulanacağını ve İran’da faaliyet gösteren tüm şirketlerin bundan etkileneceğini açıkladı. Bunun sonucunda, Fransız otomobil şirketi Peugeot ve Danimarka’nın Maersk Tankerleri gibi yabancı yatırımcılar İran’ı terk etmeye başladı.

Nükleer anlaşmaya olan bağlı kalacaklarını vurgulayan Avrupa ülkeleri, İran’ın nükleer bir silah edinmeme sözü karşılığında imzalanan anlaşmaya uymaya devam edeceğini aktardı.

“Trump her gün, piyasalarda endişeye yol açan yorum yayınlıyor”

Öte yandan İran Petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene, dün yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Trump’ın, Twitter üzerinden yayınladığı ‘yorumlar’ ve ‘mesajlar’ ile ‘petrol piyasasını istikrarsızlaştırdığını’ belirtti. AFP’nin haberine göre, İran devlet televizyonuna konuşan Bakan Zengene, “Trump Twitter’dan her gün, piyasalarda endişeye yol açan yeni bir mesaj yayınlıyor” ifadelerini kullandı. Bakan Zengene ayrıca, ABD’nin baskısının, İran’da petrol üretimi ve ihracatnda herhangi bir değişime sebep olmadığını kaydetti.