Ruhani, iç sorunların çözümü için referandum teklif etti

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, dün İran Devrimi’nin 39. yıldönümü münasebetiyle yaptığı konuşmada ülkedeki siyasi taraflara iç sorunları aşmak için referandum teklifinde bulundu. “Devrim trenine binen bazı tarafların zorla trenden indirildiğini” savunan Ruhani, cumhurbaşkanlığına aday olanların yeterlilik açısından denetlenmesi ve İranlıların özel hayatlarına müdahale edilmesini reddederek, İranlı vatandaşların seçim yarışına girmesinin sınırlandırılmaması gerektiğini söyledi. Kirman’da ise İran Devrim Muhafızları’nın Sınır ötesi operasyonları kuvveti olan Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani, devrimin yıldönümü münasebetiyle yaptığı konuşmada son dönemde açıklamalarında İran Dini Rehberi Ayetullah Ali Hamaney’i hedef alan devlet yetkililerini eleştirdi.

Alışılagelmiş söylemlerini tekrarlayan Süleymani, dış politikada ABD’ye mesaj gönderirken iç politikada da son zamanlarda iç ihtilafları körüklediğini iddia ettiği Cumhurbaşkanı Ruhani’yi hedefe koydu.

Cumhurbaşkanı Ruhani, Tahran’daki Azadi Meydanı’nda büyük bir kalabalığa hitap ettiği konuşmasında İran Devrimi’nin gelecek yıl 40’ıncı yılını geride bırakacağına dikkat çekerek, “Bu devrim yıldönümünün ayrı bir önemi var. Gelecek yıl, devrimin olgunlaşma yılı olan 40’ıncı yılını geride bırakacağız. İstesek de istemesek de tarihi bir aşama olan devrimin 40’ıncı yılına ulusal birlik içinde girmeliyiz” dedi.

Ulusal birlik talebini başta Anayasa Koruma Meclisi olmak üzere devlet kurumlarından istekleri için bir basamak yapan Ruhani, devlet kurumlarının İran vatandaşlarının seçim yarışına girmesini kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı. Tüm siyasi yönelimlerin temsilcilerinin seçimlerde aday olmasına izin verilmesini istedi. “Devrimi korumak vatandaşların katılımı olmadan imkânsız” diyen Ruhani, “Devrimin şu ana kadar ayakta kalmasının temel nedeni seçimlerin var olmasıydı” diye konuştu.

Konuşmasında, İran’daki siyasi eğilimler arasındaki mücadeleye de değinen Ruhani, herkesin devrim trenine davet edilmesi gerektiğini vurgulayarak, “Bazı çevreleri devrim treninden indirdik oysa bunu yapmayabilirdik” ifadelerine yer verdi.

İran’da yaşanan siyasi krizden çıkış için çözüm yolları sunan Ruhani, siyasi dağınıklıktan çıkış yolunun siyasi tarafların aralarındaki anlaşmazlıkları sandığa ihale etmelerini ve sonuca halk oylamasıyla ulaşılmasını önlemek olduğunu söyledi. Ruhani konuşmasında “Anayasa siyasi çatışmayı ortadan kaldırmıştır. Büyük bir enerjiye sahibiz. Bir konuda anlaşmazlığa düştüğümüzde anayasanın 59’uncu maddesine ve halkın oyuna başvurabiliriz” cümlelerini kullandı.

İran anayasasının 59’uncu maddesinde “Siyasi, toplumsal, ekonomik ve kültürel konulardaki temel esaslara dair kanunlara halk oylamasıyla karar verilebilir” ifadeleri yer alıyor. Söz konusu maddede referandum yapılması halinde sonucun Temsilciler Meclisi’nin onayından geçmesi şart koşuluyor.

Cumhurbaşkanı Ruhani, geçen hafta yaptığı bir açıklamada da İran’da son zamanlarda ortaya çıkan ve 80’i aşkın şehre yayılan halk protestolarının sebebinin sadece ekonomik sıkıntılar olmadığını, siyasi, toplumsal ve dış politika sorunlarının da sebepler arasında yer aldığını söylemişti.

Ülkenin içinden geçtiği süreçte anayasa üstünlüğüne inanan muhafazakâr, reformist ve ılımlı bütün siyasi taraflara ihtiyacı olduğunu dile getiren Ruhani, İran’daki siyasi tarafların ülkedeki ortak karar alma mekanizmasını işletmekte sıkıntı yaşadığına işaret ederek İranlı yetkilileri şeffaf olmamakla suçlamıştı.

Açıklamasında bütün dini, mezhep ve etnik gruplara saygıyla yaklaşılması gerektiğinin ve anayasaya saygı duyan herkesin devrimci olduğunun altını çizen Ruhani, vatandaşların özel hayatlarına müdahale edilmemesi çağrısı yapmıştı.

Tahran’daki Azadi Meydanı’nda dün düzenlenen İran İslam Devrimi’nin 39’uncu yıldönümü anmalarına binlerce İranlı katılırken AFP’nin geçtiği habere göre meydanda ABD ve İsrail’e karşı yoğun tepki vardı. Törenler kapsamında Tahran’ın orta bölgesindeki Veli Asr caddesinde yeni üretilen 2 bin kilometre menzilli “Kader” ismi verilen balistik füzenin sergilenirken İran medyası gösterilerin yapıldığı yollardan geçirilen füze savunma sistemlerine ait görüntüler yayınladı.

Ruhani, devrimin yıldönümü vesilesiyle yaptığı konuşmasında İran’ın Suriye ve Irak’ta üstlendiği rolü savunurken bu ülkelerde müttefiklere destek verildiğini belirtti. Bu destek sayesinde teröre karşı zafer kazanıldığını kaydetti. Ruhani, “İran, bazı Iraklılar ve bölge ülkeleri tarafından Irak’ın bölünmesi yönünde uygulanmaya çalışılan planları başarısızlığa uğrattı” dedi. Lübnan’daki siyasi duruma da değinen İran Cumhurbaşkanı, ABD’yi Lübnan’da uzun vadeli bir kaos yaratarak bu ülkeyi savaş alanına çevirmekle suçladı.

Konuşmasında, İsrail ve İran arasında, Suriye’de yükselen gerilimi göz ardı ettiği görülen Ruhani, daha önce yaptığı bir açıklamada çözümün siyasi alanda olduğuna işaret etmiş, Suriye’deki istikrar ve güvenin yeniden tesis edilebilmesi için diğer ülkelerle ortak çalışılması gerektiğini söylemişti.

Ruhani, Azadi Meydanı’ndaki konuşmasında İran ile 5+1 ülkeleri arasında imzalanan nükleer anlaşmaya da değindi. ABD’nin anlaşmayı sonlandırma girişimlerinin defalarca başarısızlığa uğratıldığını ifade eden Ruhani nükleer anlaşma konusunda İranlı yetkililerin alışılagelmiş açıklamalarını yineledi. “İran, karşı taraf uydukça anlaşmaya uyacaktır. ABD, anlaşmadan çekilmesi halinde zarar görür” diye konuştu.

Kasım Süleymani’den sert çıkış

Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani, İran Devrimi’nin 39’uncu yıldönümü münasebetiyle Kirman’da katıldığı bir mitingde yaptığı konuşmada Ruhani’nin açıklamalarından farklı konuştu. Süleymani, “Toplum, korkuyla değil hikmetle idare edilmelidir” dediği konuşmasında, “Bazıları düşmanlara karşı savaşmaktan korkarak bu korkusunu topluma yayıyor. Bu büyük bir hatadır. Hâlihazırda düşmanlar bizden korkuyor” dedi.

Kirman’daki mitinge askeri üniformayla katıldığı görülen Süleymani konuşmasında, son zamanlarda İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’e eleştiriler yönelten bazı siyasi liderleri devrimden faydalanırken aynı zamanda muhalefet rolü de üstlenmekle suçladı. “İmama tabi olduklarını söyleyen bazı çevreler, hastalıklı kişileri eleştireceklerine savaşın ön cephesinde duran Veliyy-i Fakih’i eleştiriyorlar” ifadelerini kullandı.

Süleymani’nin sözleri ev hapsindeki muhalif reformist lider Mehdi Kerrubi’nin Hamaney’e ülkedeki siyasi, ekonomik, kültürel ve toplumsal durumun sorumluluğunu yükleyerek geniş çaplı reform çağrısı yaptığı açıklamasından bir hafta sonra geldi.

Kerrubi, İran Devrim Lideri Ayetullah Humeyni’nin ilkelerine bağlı olmaya işaretle kendisine “İmamın takipçileri” adı veren muhalif bir gruba bağlı bulunuyor.

Süleymani, daha önce yaptığı açıklamada da Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye eleştiriler yönelterek isim vermeden “Bazıları diyor ki İmam, 1. Körfez Savaşı döneminde zehirli kâseden su içerek savaşı bitiren 598 sayılı kararı aldı. Biz de aynısını yaparak ABD ile müzakerelere başlamalıyız diyorlar. Bu nasıl bir kıyas? İçmeyi istediğiniz bu zehir İslam ruhunu öldürdü. İran’ın cesaret ruhunu ele geçirdi” diye konuşmuştu.

Kudüs Gücü Komutanı’nın işaret ettiği söz konusu açıklama, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani tarafından 11 Haziran 2017’de yapılmıştı. Ruhani, söz konusu açıklamasında “Düşmana barış eli uzatmak cesaret meselesidir” demiş, “Barış, savaştan daha zordur. Barışa tahammül etmek de savaşa tahammül etmekten zordur. İslam toplumunun çıkarı için düşmana barış eli uzatmak cesaret ister” ifadesini kullanmıştı.

Ruhani söz konusu açıklamasında, “İmam Humeyni, devrim ve savaş günlerinde değil savaşı bitirme kararını (598 sayılı karar) alırken zehirli kâseden içtiğini söylemiştir” ifadelerini kullanmıştı.

Kasım Süleymani, daha önce yaptığı açıklamalarda da Hamaney’e karşı çeşitli eleştirilerde bulunan eski cumhurbaşkanlarından Mahmud Ahmedinejad’ı hedef tahtasına oturtarak, “Bazıları kendilerini belli bir açıya hapsetti ve oradan muhaliflik yapıyorlar” demişti.

Ahmedinejad, söz konusu eleştirilerinde Hamaney’den başta İran yargısının başkanı Sadık Laricani olmak üzere bazı devlet yetkililerini azletmesini talep etmişti.