Rusya, 40 yılın en büyük askeri tatbikatı ile gövde gösterisi yapıyor

Moskova:Râid Cabir/Şarku’l Avsat

Rusya’da 1981’den bu yana düzenenlenen en büyük askeri tatbikatlar dizisi 11 Eylül itibariyle başladı. Tatbikata Rus ordusunun hava, kara ve deniz birimlerinden farklı birlikler katılıyor.

Askeri yetkililerin yorumuna göre bu haliyle Rusya, Batı’ya şu güçlü mesajı vermiş olacak: Rus askeri güçleri, ‘eski sağlığına kavuştu’ ve Rusya, çağdaş meydan okumalara ve tehditlere karşı koymaya hazır hale geldi.

NATO, Rusya’nın büyük gösterisini yakından takip ediyor ve bunu, ‘geniş kapsamlı bir çatışmaya girmek için antreman’ olarak görüyor. Öte yandan Japonya, Çin’in tatbikatlara katılmasından ve bu tatbikatların Rusya ile tartışma konusu olan Koril Adaları yakınlarında yürütülüyor olmasından ötürü endişeli.

Tatbikatlar, Sibirya ve Uzak Doğu eyaletlerindeki geniş bir coğrafi alanda gerçekleştiriliyor. Savunma Bakanlığı, tatbikatları bizzat Sergey Şoygu’nun denetleyeceğini açıkladı. Bunun yanı sıra Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılımı bekleniyor. Özellikle de gerçek savaş koşullarına benzeyen şartlara daha önce katılmayan yeni askeri güçler ve cihazların denendiği aşamalarda.

Bakanlık dün internet sitesinde tatbikatların başının kaydedildiği bir video kesiti yayımladı. Videoda çok sayıda tank, savaş uçağı, savaş gemisi ve füze savunma sistemi gösteriliyor. Moskova, bu tatbikatlara farklı birimlerden 297 bin Rus askerinin katılacağını açıklamış; ayrıca aralarında doğrudan savaş koşulları olarak yakın zamanda ilk kez Suriye’de denenen yeni ‘Sukhoi 57’nin de aralarında bulunduğu çeşitli tiplerde 1000 savaş uçağının da yer alacağını bildirmişti. Bunların yanı sıra 36 bin askeri araç ile savaş gemisi, sürat teknesi, tedarik ve ilk yardım gemileri de dâhil olmak üzere 80 deniz aracı bulunuyor.

Dün Moskova’da kara, hava ve deniz birimlerine bağlı iniş ekiplerinin yanında yer alan 6 bin paraşütçünün yanı sıra Kuzey Denizi Filosu’ndan başka gemilerin de tatbikata katılacağı duyuruldu. Askeri açıklamada Kuzey Filo’sunun ‘Doğu 2018’ tatbikatına katılmak üzere Arktik Okyanusu’nu geçerek Çukotka sahillerine vardığı söylendi. Bununla beraber büyük anti-denizaltı gemisi Kulakov Takımı ile Kondopoga ve Alexander Otrakovsky adlı amfibi gemilerinin donanımsız bir sahile amfibi yanaştırma operasyonu için hazırlıklara başlandığına dikkat çekildi.

Bakanlık, amfibi gemilerin arkasında deniz kolordu birlikleri ile Kuzey Kutbu zırhlı birliklerinin bulunduğunu ve bunların daha önce Yakutsk bölgesinde Tiksi köyü yakınlarında eğitim gördüğünü ifade etti. Savunma Bakanlığı verilerine göre tatbikatlar, operasyon uygulama bölgelerinde yapılacak hava keşifleri ile saldırı ve doğrudan savaş eğitimini de içerecek.

Eğitimin bir kısmında farklı cephelerden saldıran hayali bir düşmanla karşılaşma durumu canlandırılacak. Bu arada paraşütçülerin donanmasındaki ‘İnsansız Hava Uçakları Birimleri’ne bağlı Air-İon 3 ve Orlan 10 tipi 10 seyir uçağı ilk kez bu düzeyde bir eğitime katılıyor.

Dün Rus Silahlı Kuvvetler Komutanlığı’nın toplantısı sırasında yapılan bir konuşmada Rus Savunma Bakanı, bu askeri tatbikatın katılımcı donanmalar için belirlenen 5 eğitim alanında yürütüldüğünü ve aynı şekilde Ohotsk Denizi, Bering Boğazı ve Doğu Rusya’daki Japon Denizi’nde hava ve uzay kuvvetleri ile Rus savunma kuvvetlerine bağlı 4 eğitim alanı olduğunu açıkladı. Bakan, tatbikatlardan önceki sürpriz denemelerin ayrılmaz bir parça olduğunu söyledi. Nitekim Rus ordu birlikleri, daha önce görmedikleri alanlarda eğitim görüyorlar.

Çin ve Moğolistan da katılıyor NATO ve Japonya endişeli

Daha önce yaklaşık 3 bin Çin askeri ile birkaç yüz Moğol askerinin hava birliklerine eşlik edeceği duyurulmuştu. Çin ve Moğolistan’ın tatbikata katılması, istisnai bir olay. Moskova, Rusya’nın iki temel askeri müttefiki sayılan Çin ile Moğolistan’ın katılımını ilişkileri güçlendirmenin bir vesilesi olarak sunmuştu. Ancak bu katılım, Rusya’nın bu eğitimlerini ‘geniş çaplı bir çekişmeye dalmak için alıştırma’ olarak nitelendiren NATO’nun korkularını ikiye katladı.

Öte yandan Japonya da benzer endişelerini dile getirdi ve bu güç gösterisi ile Moskova ve Tokyo arasında tartışma konusu olan Koril Adaları’nın bulunduğu Uzak Doğu bölgesi için açık bir mesaj gönderilmek istendiğini belirtti.

Bununla birlikte aynı zamanda Rus Genelkurmay Başkanı olan Rus Savunma Bakanı Baş Yardımcısı Valery Gerasimov şu açıklamada bulundu: ‘Doğu 2018’ adını taşıyan askeri tatbikatlar, ‘saldırgan’ bir eğilim taşımamaktadır. Gerasimov, birkaç gün önce Rusya’da bulunan yabancı askeri ataşeleri karşılama esnasında da ‘Tatbikatların Avrupa ve NATO’ya yönelik olduğunu söylemenin bir manası yok’ ifadelerini kullanmıştı.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Rus askeri yetkililer, ‘Rusya’nın Batı sınırına binlerce km uzakta yürütülecek’ olan bu tatbikatlardan NATO’nun neden endişe duyduğunu anlamadıklarını dile getirdi. Bir Savunma Bakanlığı yetkilisi, 50’den fazla ülkeden ve aynı şekilde NATO ile AB’den katılacak gözlemcilerin tatbikatların bir aşamasında hazır bulunacağını ifade etti. Ancak bu teminatlar yine de Japonya’nın kaygılarını hafifletmedi ve Dışişleri’ne yaptığı bir açıklamada bunu ‘ciddi bir endişe’ olarak niteledi.

Tatbikatlar 60 ülke temsilcisine gösteri niteliğinde

Büyük askeri gösteri, tatbikat noktasından çok da uzak olmayan Vladivostok bölgesindeki Doğu Ekonomi Forumu’nun tanıtımı ile eş zamanlı olarak gerçekleşiyor. Bu yılın dördüncü oturumunu gerçekleştirecek olan Forum’da yaklaşık 60 ülkeden 6000’den fazla katılımcının yer alması bekleniyor. Bu katılımcılar arasında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Japonya Başbakanı Şinzo Abe, Güney Kore Başbakanı Lee Nak-yeon ve Moğolistan Devlet Başkanı Battulga Haltama da bulunacak.

Moskova, Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un’un da bu etkinliğe katılacağını umuyordu. Ki bu, Jong-un’un katıldığı ilk geniş çaplı ve uluslararası etkinlik olacaktı. Putin birkaç gün önce Federal Meclis (Senato) Başkanı Valentino Matviyenko’yu Kuzey Kore Lideri’ne etkinlik davetiyesi sunması için gönderdi. Ancak Pyongyang, Kim’in Putin ile daha sonraki bir vakitte görüşmek istediğini iletti.

Forum’da ekonomik boyut ve Rus Uzak Doğu bölgesindeki artan yatırımlar odak konusu olacak. Ancak gözlemciler, Uzak Asya’nın devlet başkanları düzeyindeki bu geniş katılımın, Rusya’nın bölgede daha büyük rol oynama isteğini yansıttığına dikkat çekti. Özellikle de Moskova ve Washington arasında tarafların rolünü ve varlığını pekiştirmek için verilen rekabetin kızıştığı bir zamanda.

Bu çerçevede Rus Lider, Rusya ve Çin’in rekor seviyesine ulaşmak üzere büyüyen ticari alışverişlerinde doların değil de ulusal para birimlerinin kullanımını artırmaya niyetlendiğini vurguladı. Öte yandan Fransız haber ajansının aktardığına göre Çin Devlet Başkanı, Vladivostok’taki forum sırasında şu ifadeleri kullandı: “Rus ve Çin tarafı, ortak alışverişlerinde ulusal parayı kullanma noktasındaki hassasiyetini ortaya koydu. Bu, küresel pazarda devam eden tehlike havasında ithalat ve ihracat süreçlerinin üstesinden gelmede bankaların istikrarını artıracaktır”.

Bu açıklamalar, Batı’nın 2014 yılındaki Ukrayna krizinden bu yana Rusya’ya uyguladığı ekonomik yaptırımların şiddetlenmesinin ardından geliyor. Washington, Amerikan başkanlık seçimlerine Rus müdahalesi olduğu ve Rus bir casus ile kızının Mart 2018’de İngiltere’de zehirlenmesi yönündeki suçlamalar karşısında yaptırım kartını son aylarda daha da sık kullanmaya başladı.

Diğer yandan Çin, Washington’un bazı Çin mallarına gümrük vergisi uygulamasına misilleme yaptığından beri Washington ile ekonomik bir savaşa girmiş durumda. Putin, ülkesi ve Çin arasındaki ticaret hacminin yılın ilk yarısında üçte bir oranında arttığını ve bunun yıllık olarak 50 milyar dolara ulaştığını belirtti. Putin, “Yıl sonunda 100 milyarlık rekor seviyesine ulaşacağımıza inanmak için yeterli sebebimiz var” derken Çin Devlet Başkanı, “Dostluğumuz gittikçe güçleniyor” ifadelerini kullandı.