Rusya, küresel mali krize yönelik uyarılara karşı çıkıyor

Moskova: Taha Abdulvahid

Uluslararası ekonomi uzmanlarının küresel mali bir kriz çıkabileceğine yönelik uyarıları Kremlin tarafından gerçekçi bulunmuyor. Kremlin yönetimi söz konusu uyarılara yönelik yorum yapmayı reddediyor.

Kremlin, Bank of America (BoA) uzmanları tarafından hazırlanan 1998 küresel mali krizinin tekrar edebileceğini öngören rapora ilişkin yorum yapmayı reddetti. Küresel ekonominin yeni bir finansal krize maruz kalabileceği görüşünde olan Rus ekonomistlerin önemli bir kısmı ABD’nin bu konudaki beklentilerinin doğruluğunu sorguluyor.

Her ne kadar uzmanların olası krizin Rus ekonomisi üzerindeki etkilerine dair raporları farklılık gösterse de düşen petrol fiyatları sebebiyle Moskova’nın olası krizden etkileneceği ana sektörün petrol endüstrisi olacağı konusunda yakın görüşlere sahipler.

Bloomberg, BoA uzmanlarının dünyayı 1997-1998 yılları arasında yaşanan mali krize benzer yeni bir krizin beklediğini öngördüklerini aktarmıştı. Uzmanlar söz konusu tahminlerini küresel ekonomideki, özellikle de 98 krizi öncesi döneme işaret eden ABD ekonomisinin büyümesi ve bir önceki krizin en düşük seviyesi olan gelişmekte olan piyasalardaki düşüşe karşı doların değer kazanması gibi önemli göstergelerin analizine dayanarak oluşturdu.

Söz konusu tahminler her ne kadar bazı Rus çevrelerinde endişe uyandırsa da Kremlin konuya ihtiyatla yaklaşarak ulusal ekonomiye güven vermeye devam ediyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov gazetecilere verdiği demeçte BoA uzmanlarının raporlarını ve tahminlerini neye dayandırdıklarını bilmediğini belirtti. “Bu yüzden bu konuda tartışmalara girmeyeceğim” ifadelerini kullandı. Peskov, “Bu, Rusya’daki her şeyin iyi olacağı anlamına mı geliyor?” sorusuna “Muhtemelen” yanıtı verdi.

17 Ağustos 1998’deki krizin Rus ekonomisini vurduğu gün Kremlin yönetimi 73 milyar dolarlık kamu borcunu ödeyemediğini açıklamış, Ruble çökmüş ve değeri dört kat düşmüştü. Bugün aynı krizin tekrarlanabileceğine yönelik beklentiler çoğu kişiye dönemi hatırlatıyor ve endişelenmelerine sebep oluyor. Moskova bankaları tarafından yapılan tahminlere göre Rusya’ya 96 milyar dolara mal olan kriz, gayrisafi yurt içi hasılanın üç kat gerilemesi ve devletin dış borcunun 200 milyar dolara kadar çıkmasına sebep olmuştu.

Rus ekonomistler arasında BoA uzmanlarının görüşlerinin değerlendirilmesinde farklılıklar ortaya çıktı. FİNAM Holding finans uzmanlarından Sergey Drozdov, 98 krizinin tekrarlanma ihtimalini görmez gelemedi. Drozdov, petrol fiyatlarındaki dengesizliğin mali krizlerden önce gelen göstergelerden biri olduğuna dikkat çekti. Varil fiyatının 85 dolara yükselmesi beklentisini vurgulayan Drozdov, bu artışın 100 dolara kadar çıkabileceğine işaret etti. Krizin bu yıl içerisinde gerçekleşme olasılığını düşük tutan Drozdov ancak önümüzdeki yılın başlarında ABD piyasa göstergelerinin izlenmesi tavsiyesinde bulundu. Drozdov, Rusya’daki bu beklentilerle ilgili olarak ‘RIA Novosti’ Haber Ajansı’na verdiği demeçte “Rusya, dış faktörlerden etkilenmeyen ‘sessiz bir liman’ olarak görülmemeli. Finansal kriz gerçekleşirse Rusya’nın gelişmekte olan bir pazar olarak hızla çökebileceği göz ardı edilmemeli” değerlendirmesinde bulundu.

Global FX şirketi yatırım uzmanı Vladimir Rogankowski ise BoA raporlarını yalnızca Batılı büyük finans kurumlarının çok sayıdaki değerlendirmelerinden biri olarak nitelendirerek bu kurumların önceliklerinin müşterilerinin nabızlarını kontrol etmek’ olduğunu söyledi. Rogankowski, her ne kadar mali krizin tekrar etme olasılığını göz ardı etmese de bunun 2008’deki gibi bir kriz olma ihtimaline dikkat çekti. İki kriz arasındaki küresel finans durumundaki farka işaret etti.

Son kriz döneminde sermayenin ABD ve büyük küresel yatırımcılardan Asya pazarlarına doğru aktığına dikkati çeken Rogankowski, bununla birlikte bugün tam tersinin yaşandığına dikkat çekti. Paranın ABD ve gelişmekte olan ülkelerin piyasalarına geri döndüğünü vurguladı.

Ekonomi profesörü Oleg Vaughan yaptığı değerlendirmede küresel ekonominin yakında yeni bir krizle karşı karşıya kalacağını, bununla birlikte bu krizin 98’deki gibi değil 2008’deki gibi olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Krizin petrol fiyatlarındaki düşüş sebebiyle Rusya’yı etkileyebileceğini söyleyen Vaughan, “Eğer pazarda sert bir düşüş olur ve petrol fiyatları varil başına 20-30 dolara gerilerse, rublenin çökme olasılığı daha fazla olacak” ifadelerini kullandı. Ancak böyle bir durumda bile Rusya’nın krizle başa çıkabileceğini belirten Vaughan, Rusya’nın bir ‘güvenlik yastığı’ geliştirerek krizle mücadele edebileceğine inanıyor. Rusya’nın uluslararası rezervinin 450 milyar doları aştığını aktaran Vaughan, krizin yeniden yaşanması durumunda ulusal ekonomiyi desteklemek için bu fonlardan yararlanma olasılığının altını çizdi.