Rusya ve Suriye’de Putin’in dördüncü dönemi

Putin’in Kremlin’de dördüncü, Rusya’da birinci dönemi, liderlik koltuğuna doğru ilerliyor. Tarih ve güç çarının marşı, kendisinden önde gidiyor. Rus geçmişinden birçok şey, eski ve yeni Vladimir Putin’in şahsiyetinde bir araya geliyor ve kendisine Rusya’nın herhangi bir çağda şahit olmadığı özellikleri ekliyor. Çarlık döneminden komünist döneme kadar Rusya ‘başkan’ modelini yaşamadı. Rusya’da bu isimde bir görev yoktu. Çar, mutlak güce sahiptir. Yönetimi ve ülkeyi miras olarak alır ve ülkeyi tek bir akılla yönetir. Büyük alanlara uzanan Rusya İmparatorluğu, savaştan savaşa ve ittifaktan ittifaka hareket ediyor. Bolşevik Devrimi’nden sonra sosyal ve siyasi yaşamda, yönetim şeklinde büyük bir inkılâp meydana geldi.  Geniş imparatorluktaki merkeziyetçiliğin civar ülkeleri içine alan ideolojik ve otoriter bir uzantısı var.

Stalin’in kanlı ve diktatörlük dönemi, Sovyetler Birliği’nin öncesinden veya sonrasından farklı bir yapı meydana getirdi. İktidardaki Komünist Parti, çok başlı bir bileşenle yönetiliyor: Siyasi Büro, Merkezi Komite. Partinin genel sekreteri, rejimin başıdır. ‘Başkan’ ne isim ne de merkez olarak mevcuttu. Gorbaçov döneminde, özellikle de Gorbaçov’un son zamanlarında Komünist rejim sarsıldı. Ne başkan ne lider ne de komutan vardı. İktidar, siyaset günlerinin sonlarında Gorbaçov’un ellerinin arasından kaydı. Komünist Parti çevrelerinden gelen Yeltsin’in titrek elleri, gizemli saraydan (Kremlin) yönetilen geniş bir ülkede yönetimi kabzasına alamadı.

Çöküş sarsıntıları, ülkedeki her şeyi vurdu. Taraflar bölündü. Uzakta ve yakında çatışmalar çıktı. Mafyalar sızdı. Ülke, üçüncü mü dördüncü mü dünyaya ait olduğunu anlayamadı. Ya da içinde yer alacağı yeni küresel siyasi bir boşluğu mu keşfetmesi gerektiğini bilemedi. Çekirdek imparatorluk, çarlardan Marksist ve devrimci Lenin’e, yanında ve karşısında olanları öldüren korkunç Stalin’e, Krusçev’e, korkunç lider Brejnev’e, liderliğin ve rejimin yaşlanmasına kadar eski bir yörüngede şaşkın bir gezegene dönüştü. Sonra genç şahsiyet olan Gorbaçov ortaya çıktı.  Gorbaçov, sosyalizm adı altında kapalı bir ideoloji nedeniyle siyasi ve ekonomik bakımdan bitkin olan yapıyı yeniden rehabilite edecek yeni bir Sovyet Birliği tasarladı. Gorbaçov’un dönemi ve hayali, Sovyetler Birliği’ni şeytan olarak resmeden ABD başkanlığıyla aynı zamana denk geldi. Başkan Ronald Reagan, şeffaflık aracılığıyla reform yapmayı hayal eden genci silahlanma yarışına çekti ve ekonomik olarak bitkin düşürdü. Sovyet Rusya’nın istasyonları ve sonrası, yüksek komuta mekanizmasının birleştiği siyasi formatta endişe, çalkantı ve istikrarsızlıkla nitelendirildi. Putin, Rusya’da yeni bir isim ve yeni bir rumuz. Rusya, tarih boyunca onun gibisini tanımadı.

Bugün ‘başkan’ın konumu ya da şahsiyeti, yeni siyasi ve iktisadi haritalarla ülkeyi yeniden inşa ediyor. Küresel anlamda kapsamlı, stratejik bir vizyonla hareket ediyor. Rusya’ya has başkanlık sisteminin gerçek kavramını sağlamlaştırıyor. Ana başlıkları benzerlik gösterse de dünyadaki siyasi sistemler farklılık gösteriyor. Her devletin yapısında, uygulamalarında ve yürütme organında kendine has detayları bulunuyor. Rusya, eski ve yeni tarihinde demokrasinin tarihi yolculuğunu ve demokrasi kavramını yaşamadı. Putin, karizmatik liderin merkeziyetçi karara, içeride siyasi ağırlığa ve uluslararası aktif bir role sahip olduğu siyasi kültürü ve federasyon yapısıyla uyumlu bir Rus tecrübesi kazanmak istiyor.

Rusya, siyasi ve ekonomik istikrar yaşarken Putin, dördüncü başkanlık dönemine doğru ilerliyor. Rusya, Sovyet Birliği yıkıldıktan ve soğuk savaş bittikten sonra görülmemiş bir atılımla uluslararası siyasi arenaya geri dönüyor.

Putin, Birleşik Rusya Partisi’nin bir adayı olarak değil de bağımsız bir kişi olarak seçimlere gidiyor. Seçim komisyonuna şahsen giderek, başkanlığa aday olan normal bir Rus vatandaşı gibi ismini kaydettirdi. Bu durum, Putin’in Rus demokrasisinin siyasi şekli için çizmek istedikleriyle bağlantılı birçok mesaj içeriyor.

İngiltere’de iki esas parti (Muhafazakâr Parti ve İşçi Partisi) var. Bu iki parti, çevresinde siyasi hareketin döndüğü sabit ve daimi bir sütundur. ABD’de Cumhuriyetçi ve Demokrat Partiler var. Batı Avrupa’da ise, Hıristiyan demokratik partiler, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra pek çok devleti yöneten siyasi yapıyı oluşturuyordu. Putin, Rus başkanlık yönetim sisteminin Rus formatı olarak kendisini görüyor. Partilerin ötesine geçen başkan vatandaş, ulusal ve uluslararası Rus gücünü canlandıran lider…

Rusya’nın yerel ve uluslararası durumu, vizyonunun harflerini yazacağı mürekkep ve kâğıdı Putin’e takdim ediyor. Gelecek seçimlerde içeride Putin’in gerçek anlamda bir rakibi yok. Komünist Parti, tarih müzesinden bakan solmuş bir isim ve slogandır. Yeni nesil, Komünist Parti’den gerçek bir rakip isim çıkartamadı.

Aleksey Navalnıy, yolsuzlukla mücadele eden idari ve hukuki reform ile ekonomik gelişme bekleyen Rus vatandaşların sorularını cevaplayacak proje öneren siyasi ve vatansever bir şahsiyetten ziyade, kavgacı bir karakterdir. Ülkeyi bir nevi silahlı uluslararası siyasi savaş alanına götürüyor. Bu şekilde Putin, eski askeri deneyim, rütbe ve tecrübe taşıyan liderlik kabı olacaktır. Putin’de çar mirası, komünist yumruğu ve uluslararası mücadele ruhu var.

Rus Suriye’si, gelecek Rus başkanlık seçim sandıklarındaki geniş bir boşluktur. Suriye savaş alanında Rus askeri atılımı, hesaplanmış Napolyon sıçrayışıdır. Tarih, zamanın periyodik alanlarında geçiyor. Fakat tarih, vatansever halkın vicdanında aktiftir. Rusya, tarih boyunca uluslararası arenada aktif bir katılımcıydı. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yeni dünyayı oluşturmada etkili mühendislerden birisiydi. Vurucu bir güç olan Rusya’nın emri altında uluslararası bir kütle var. Bu kütle, dünyanın siyasi ve askeri bakımdan yönetimini ABD ve Batı Avrupa’yla paylaşıyor. Sovyet Birliği’nin yıkılmasından sonra yenilgi hissi; hayal kırıklığına, hatta ümitsizlik duygularına ve ekonomik sıkıntılara eklenen bir durumdu. Nüfuzu olmayan bir imparatorluğun sınırları dışında bir kıymeti yoktur.

Putin’in Rusya’da iyileşmeyi yeniden sağladıktan sonra yurtdışına yayılması ve siyasi bir çıkartma yapması gerekiyordu. Siyasi çıkartma da ancak askeri indirmeyle olur. Siyasi çıkartma yeri Suriye’dir. Rus güçleri, Suriye topraklarına gitti. Rus uçakları, gökyüzünü kapladı. Rus füzeleri, silahlı Suriye muhalefetini vurmak için mesafeler kat etti. Bu, tam olarak bölgesel ve uluslararası siyasi bir savaştı.

Bugün Suriye, soğuk ve sıcak uluslararası savaş alanıdır. Yeni dünya hatları burada çatışıyor: İsrail, Türkiye, İran, ABD. Aynı şekilde Irak, çatışma sahasıdır. Rusya’nın Hmeymim’de hava üssü ve Tartus’ta deniz üssü kurma kararı, açık ve sürekli çatışma cephesi açmak anlamına geliyor. Rusya, bu üslerle Ukrayna’da savaşıyor, Rusya sınırında NATO’nun askeri bakımdan yayılmasına karşı koyuyor, yaptırımlar konusunda Avrupa ve ABD ile pazarlık yapıyor. Komünist dönemde Doğu Almanya Cumhuriyeti’nde çalışan askeri istihbarat adamı Putin, çatışma kurallarını yakından biliyor. Sovyet Birliği’nin yıkılmasından sonra Rusya yönetimi, kendisine uzaktan manevra yapmayı öğretti. Putin, Suriye’deki söz konusu iki üssün Rusya’nın güvenliğini savunmak için olduğunu söyledi. Bugün Putin, dördüncü döneminde hem güçlü hem de yumuşak seçim paketiyle geri dönüyor. Seçim paketi, Putin’in ana başlığı ve vatan kimliği ile yeni yönetim sisteminde Rus formatının işaretleridir.