Sadık Laricani, İran’a yaptırım kararı alan ABD’ye sert çıktı

ABD tarafından insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine alınan İran Yargı Erki Başkanı Sadık Laricani’den Washington’a cevap geldi. Laricani, Yargı Erki Başkanı olarak kendisinin kara listeye alınmasını “Haddi aşmak” olarak nitelendirerek İran’ın bu konuda sessiz kalmayacağını söyledi. ABD’nin bu tutumunun İran’ın doğru yolda olduğunu gösterdiğini söyledi ve bununla gurur duyduklarını vurguladı.

İran Dini Lideri Hamaney tarafından doğrudan atanan Laricani, ABD’nin yaptırımlar listesine aldığı en üst düzey yetkili. Laricani 2012 yılında da insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle AB tarafından oluşturulan yaptırım listesine eklenmişti.

Laricani kendisine yönelik uygulanan yaptırımlara cevap vermekle yetinmeyerek Trump’ın nükleer anlaşmadan çekilme tehdidine de sert çıktı. Laricani anlaşmanın mevcut şekliyle uygulanacağını, değiştirilmesinin mümkün olmadığını ve başka konularla irtibatlandırılamayacağını söyledi.

İran’daki gösterilerde internetin rolüne de dikkat çeken Laricani “Teknik konulardan bağımsız olarak bizim için en önemli olan konu güvenlik” ifadesini kullandı. Laricani internet ve sosyal medya hesaplarına yönelik kısıtlamalarla ilgili eleştirileri reddederek değerlendirmeleri hatalı olarak nitelendirdi.

Laricani, bir emniyet yetkilisinin verdiği bilgilere dayanarak 80 ilde gerçekleştirilen eylemlerin ülkenin düşmanları tarafından internet aracılığıyla kışkırtıldığını belirtti. “Bu açıdan düşmana izin vermememiz gerektiğini düşünüyoruz” ifadesini kullandı.

Yargı Erki Başkanı Laricani internet konusunda ihmallerinden dolayı bazı hükümet yetkililerini de suçladı. İran yargısının tutumuna ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

“Beytülmal tarafından yönetilen vergileri alan organlar güvenli bir internet ortamı sağlamalıdır. Bu konu düşmanların hâkimiyetine bırakılmamalıdır. Bizler halka bu alanın düşmanların kontrolü altında olmasının dışında bir seçenek bıraktık mı?”

İran’da protestolar devam ediyor

Halk protestoların oluşturduğu depremin başlamasından bu yana bir hafta geçmesine rağmen gözaltında ölümlerle ve depremin artçı sarsıntıları sürüyor.

Tahran Başsavcısı Devlet Abadi ülkede devam eden gösterilere katılanların büyük çoğunluğunun yoksul halk tabakasından olduğunu açıkladı. İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Mathari ise olan biteni anlamak için parlamenterlerin Evin Hapishanesi’ni ziyaret çabaları sonuçsuz kalsa da hapishanede ölen göstericiler hakkında bir durum tespit komisyonunun kurulmasın yönelik taleplerinin devam ettiğini belirtti.

Yaşanan son olaylarla ilgili düzenlenen bir toplantıda konuşan Abadi gözaltında bulunanların çoğunun yaşlarının 18-35 arasında değişen gençlerden oluştuğuna dikkat çekti. Reuters’in geçtiği haberde Abadi’nin “Gözaltında elit kesimden yok denecek kadar az sayıda kişi var” ifadesini kullandığı aktarıldı.

Abadi tutuklananlardan bazılarının bayrak yakmak ve kamu malına zarar vermek gibi ülke menfaatleri aleyhine eylemlerde bulunduklarını da söyledi. İSNA Haber Ajansı da Abadi’nin hükümetin son Tahran gösterilerinde 440 kişiyi yakaladığını açıkladığını bilirdi.

Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan bir diğer isim de İran meclis başkan yardımcısı Ali Mathari oldu. Mathari, reformist Emel grubunun talebinin sonuç vermeyeceğini söyledi.

İran parlamentosu internet sitesinden verilen bir habere göre bir grup milletvekilinin Evin Hapishanesi’nde olan biteni öğrenmek için içeriye girmek istediler. Haber sitesinde İran Meclis Başkanı’nın hapishanedeki ölümlerle ilgili araştırma yapmak için bir tahkik komisyonu üzerinde çalıştığına da dikkat çekildi.

Açıklamalar, son olaylarda tutuklananlar arasında ölenlerin sayısındaki artıştan sonra geldi. Milletvekilleri daha önce Yeşil Hareket protestocularının Kehrizek Hapishanesi’nde öldürülmesini hatırlatarak bu olayların tekrarlanmaması konusunda uyarılarda bulundular.

Gözaltında ölenlerle ilgili olarak insan hakları aktivistleri de bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulmasını talep ettiler. İran yargısı ise iki kişinin gözaltındayken öldüğünü kabul et ti ancak ölüm nedenlerinin intihar olduğunu duyurdu.

Milletvekillerinden Mahmud Sadıki önceki gün 40 milletvekilinin Meclis Başkanı Ali Laricani’ye hapishanelerde ölenlerle ilgili bir meclis komisyonu kurulması talebini ilettiğini açıkladı.

Aralık ayının sonlarında ekonomik sıkıntıya karşı protesto gösterisine başlayan gösteriler, 80’den fazla şehre ve kasabaya yayılmış ve 25 kişi bu gösterilerde ölmüştü.

Gösterilerin hedefinde ilk başta yolsuzluk ve fiyat artışları varken zaman içinde protestolarda Hamaney’in istifasını isteyenlerin sayısı da arttı. Gösteriler siyasi bir hal aldı.

Yargı yetkilileri İran’da tutuklanan kişilerin sayısının 1000’i aştığını söyledi. Ancak milletvekili Mahmud Sadıki geçen hafta en az 3700 kişinin tutuklandığını duyurmuştu. Protestolarda tutuklananların sayısı tam olarak bilinmiyor.

Eski cumhurbaşkanı adayı ve İran Rejim Maslahatını Belirleme Komisyonu üyesi Mustafa Mir Selim, internet yasaklarını ve Telegram uygulamasına konan kısıtlamayı savunarak, “Hiç kimsenin yanlış yapmasına izin vermemiz mümkün değildir” açıklamasında bulundu.

Cemaran web sitesi aracılığıyla açıklama yapan Mir Selim, internetle “hıyanet” suçunun işlendiğine dikkat çekerek göstericilere müdahale eden güvenlik güçlerini savundu. Mir Selim açıklamasında “Durum kaçınılmaz olarak tutuklamalara sebep verebilir. Bu ülkede 70-80 şehirde gösteriler düzenleniyorsa yargının suçlulara tutuklama emri vermesi doğaldır” dedi.