Singapur Zirvesi’nde zor seçenekler

ABD Başkanı Donald Trump, uluslararası medyaya şu soruyu sordu: “Kore Savaşı’nı sona erdirmekten söz ettiğimize inanıyor musunuz?”

Trump, Cuma günü, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile Singapur’da yapılacak zirvenin daha önce kararlaştırılan tarihte yapılacağını teyit etti. Kuzey Kore liderinden kişisel bir mesaj ileten Pyongyang’dan üst düzey bir elçi ile Beyaz Saray’da bir saatten fazla süren görüşmelerin ardından gazetecilere verdiği demeçte Trump “12 Haziran’da Singapur’da buluşacağız” dedi. Ancak birçok gözlemci, zirvenin başarısının boyutlarını aylar hatta yıllar sonra bile bilinemeyeceğine inanıyor.

Zirve kıdemli diplomatların çoğuna meydan okuyacak. Sadece bir yıl önce siyaset dünyasına girmiş olan Trump, Kim’e “küçük roket adam” diyerek onunla dalga geçerken Kuzey Kore lideri ise Trump için “akıl hastası, dengesiz” ifadelerini kullanmıştı.

Görüşmelerin zamanı ivme kazandığından beklentiler artmış olabilir belki ama Trump, ilk toplantıda öyle büyük sonuçlara ulaşamayacağını bilmektedir. Bununla birlikte o, 2021’de başkanlığı bitmeden önce bir kazanç kaydetmek istiyor.

İlk olası atılım, anlaşmanın önünü açan zorlu diplomatik hamlelerin bir meyvesi olarak Amerika ile Kuzey Kore arasında bir anlaşma imzalanması olabilir. İki devlet teknik olarak onlarca yıldır bir savaş halinde.

Ancak Pyongyang uzun zamandır saygın bir nükleer güç olma konusunda ısrar etti ve eğer nükleer ve füze denemelerini askıya aldığını açıklarsa İmkansız görünen şey nasıl gerçekleşebilir? Amerika’nın Kuzey Kore’den istediği yarımadanın tamamen silahsızlanması konusunda nasıl taraflar anlaşmaya varabilirler ? Anlaşmaya varsalar da bundan geri dönüş mümkün değil mi? Bu çerçevede pek çok kişinin şüpheleri var.

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Merkezi analistlerinden Boris Tocas “zirvenin başarısızlığa uğradığını hemen anlarız” diyerek şu açıklamada bulundu: “Kim, nükleer silahsızlanma konusunda bir teminat planı vermezse ya da yol haritası sunmadan sadece niyetini ilan ederse”

Kuzey Koreli liderler, görevdeki bir Amerikan başkanı ile doğrudan bir toplantı yapmak için çeyrek asırlık bir süredir çabalıyorlar ancak yalnızca Trump, Kim’le Mart ayında buluşmayı kabul etti ve şimdi bu zirvenin gerçekleşmesi için acele ediyor. Aciliyet o kadar büyük ki, Washington’daki pek çok kişi, Trump’ın Kuzey Kore’nin cephaneliği hakkında güvence vermeden safça davranarak büyük ödünler vermesinden korkuyor.

Bazı kıdemli yetkililer anlaşmalarla ilerleme kaydedileceğine inanırlarken Trump’ın toplantıyı yalnızca sürecin başlatılması olarak değerlendirilmesi analistleri rahatlatıyor.

ABD’nin saygın Kuzey Kore Özel Temsilcisi Joseph Yoon, zirveyi bir başarı olarak görmek için iki tarafın nükleer silahsızlanma ve normalleşme sürecine yol açacak daha uzun bir süreçten önce güven tesis etmek için hızlı tavizler vermesi gerektiğini söyledi.

Amerikan Barış Enstitüsü’nün şu anki danışmanı Yoon, “ABD’nin Kuzey Kore’ye anlatmaya çalıştığı temel öneri: Nükleer silah olmadan daha fazla güvendesiniz” oldu ancak Kuzey Koreli liderler her zaman bunun tam tersini varsaymışlardır: Sadece silahlarla, Kim Hanedanlığının devam etmesini sağlayabilirler ve Hindistan gibi saygın bir nükleer güç olarak kalabilirler. Ancak belirli bir takım güvenlik güvenceleri verilirse Kim, zirveden sonra diplomatik yolu seçmeye ikna edebilir.

Yoon şunları söyledi: “Öncelikle bu adımla 1953’te ateşkesle teknik olarak sona eren Kore- Amerikan savaşının tam olarak sona erdiğinin ilan edilmesi gerekir. Ardından barış anlaşmaları gelmeli ve tabii ki buna paralel olarak diplomatik normalleşmeye ihtiyaç var. Bunun çok uzun bir süreç olduğu açıktır.”

Trump Pyongyang’da diplomatik bir irtibat bürosu açmasıyla savaşı bitiren barış görüşmelerine başlamayı onaylarsa Kim görüşmelerin yararlı olduğunu görebilir.

Amerikan Barış Enstitüsü uzmanı Frank Ohm nükleer silahsızlanmanın sadece bombaları teslim etmekten ibaret olmadığını diğer rampa vs. ekipmanlarının da yasaklanması anlamına geldiğini söylerken şöyle soruyor: “Kim, neyin karşılığında bunlardan vaz geçmek zorunda?”

Yoon, “Kuzey Kore, günün sonunda bütünüyle nükleer silahsızlanma için hazır olduğunu söyleyebilir ancak bu değişiklikler metin ve son bir düzenleme ile yapılacaktır” dedi. Anlaşmalar konusunda mahir olan Trump, Kim’in uluslararası diplomatik ve ekonomik yaptırımlar azalmaya başlasa da nihai olarak anlaşmadan dönemeyeceği kesin ifadeyi müzakere etmek zorundadır.

Lyon için, Kim’in ciddiyeti ve Singapur zirvesinin göreceli başarısı, yalnızca “somut ve hızlı taahhütler söz konusu olduğunda ve bu da bizim tarafımızın aradığı şeydir” söz konusu olacaktır. Uzmanlar Rusya ve Çin’in teşvikiyle Kuzey Kore’nin bu süreci uzatmasının Amerika’nın Kim’le iş yapmasını kolaylaştırmayacağından korkuyorlar.
Kuzey Kore aşamalı bir süreç istiyor. Rusya ve Çin de öyle. Buna karşılık Amerika birçok nükleer silahsızlanmayı ön plana çıkaran ve Güney Kore’nin aracı olduğu hızlı bir süreç işlemesini istiyor.

Yoon, her iki tarafın da taviz vermesi halinde bir yıl içinde sürecin başlatılabileceğini söyledi. Ancak süreç çökerse, Kim muhtemelen teknik bir zaferin tadını çıkarmaktan memnuniyet duyacaktır. Tocas AFP’ye verdiği demeçte, “Zirvenin kendisi, her şeyden önce, Trump için büyük bir ödündür. Günün sonunda başarısız olsa bile Kim’e, uluslararası ve yerel düzeyde büyük meşruiyet vermiş olacaktır. “