Suriye muhalefeti, İran’ı perde arkasından Cenevre sürecini baltalamakla suçladı

Suriye muhalefeti, müzakerelerin sekteye uğraması ve Suriye’de barışa ulaşılamamasında İran’ın perde arkasından oynadığı rolün büyük etkisi olduğunu duyurdu. Bu durumun oluşmasında Rusya’nın da pay sahibi olduğunu belirtti. İran ve Rusya’nın müzakereleri baltalamaya yönelik çalışmalarında farklı amaçlar güttüklerini belirten muhalefet, İran’ın Suriye’de kalmak için ideolojik nedenlerle hareket ettiğini, Rusya’nın ise Suriye’de seçimlere gitmeden kontrolü sağlamaya çabaladığını vurguladı.

Muhalefet, İran’a yönelik suçlamalarında Tahran’ın son olarak Cenevre ve Astana müzakerelerinde meydana gelen gerilimi azaltmaya yönelik atılan adımları engellemesini delil olarak gösterdi. Muhalefetin Cenevre Müzakere Yüksek Komitesi (MYK) Resmi Sözcüsü Yahya Aridi, konuya dair Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“İran’ın yürütülen çalışmalara müdahale ederek çözümü engellediğini görmemek için kör olmaya ihtiyaç yok. Kesin olarak biliyoruz ki eğer rejim heyetinin Şam’a dönmesinden sonra müzakerelere dönüp dönmeyeceğine dair kararı Tahran verseydi, rejim Cenevre’ye asla dönmezdi.”

Rejim heyetinin Cenevre’ye dönüşü meselesinin Rusya ve İran arasında siyasi ve askeri ihtilaf başlığı olduğuna dikkat çeken Aridi, “Astana görüşmelerine katılan Ahrar’uş Şam liderlerinden biri bana İranlı bir yetkilinin İdlib ittifakının uygulanmayacağını söylediğini aktardı. Nitekim Heyet-i Tahrir’uş Şam’ı (HTŞ) bahane göstererek İdlib ittifakını kâğıt üzerinde bıraktılar. İran’a bağlı militanların İdlib sınırına yığılması bu durumu ispatlıyor” ifadelerini kullandı.

Müzakerelerin sekteye uğramasında Rusya’nın rolüne de değinen Aridi, “Çıkarları tarafları adeta çekiç ve örs arasına sıkıştırıyor. Rusya, karada İran’a ihtiyaç duyarken İran da Rusya’yı ABD’ye karşı kullanıyor” değerlendirmesini yaptı. Rusya ve İran’ın Suriye’de farklı hedefleri olduğunu sözlerine ekledi.

Aridi Rusya’nın stratejisini ancak savaşla uygulayabileceğini, İran’ın ise Esed rejimi ile yakın ilişkilere dayanan ideolojik yöntemi seçtiğini dile getirdi. MYK Sözcüsü, “Rusya, askeri alanda kontrolü sağladığını ve artık siyasi süreci başlatması gerektiğini düşünürken İran ise ideolojik hedeflerini gerçekleştirmek için daha uzun bir süreye ihtiyaç duyuyor. Bu yüzden Suriye’deki krizin şimdi bitirilmesi İran’ın işine gelmez. Esed rejimi de İran’a uyuyor” ifadesini kullandı.

Lübnanlı araştırmacı Dr. Baha Bu Kerum da Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede İran ve Rusya’nın Suriye’de farklı hedefleri olduğu ve ihtilaf ettikleri görüşüne katıldığını söyledi. Ancak İran’ın çıkarlarını gerçekleştirmek için krizin devam etmesine ihtiyaç duyduğunu kabul etmekle birlikte Rusya’nın da Orta Doğu’daki varlığını sürdürebilmesi için Esed ve rejimini iktidarda tutmaya ihtiyacı olduğunu kaydetti. Esed rejimiyle anlaşmalar imzalayarak rejime on yıllar boyunca meşruiyet sağladığına dikkat çekti.

Kerum, Rusya’nın bu stratejisini “Akıbetlerine Suriyeliler karar vermeli” söylemiyle Esed’in katılacağı bir seçimi kapsayan siyasi çözümle yürüttüğünü belirtti. Diğer yandan da İran’a Suriye’de zafer kazanmış bir ülke muamelesi yaparak müzakere ya da geçiş süreci olmadan Esed’in iktidarda kalması için çalıştığını kaydetti.