Suriye’nin güneyindeki karşılıklı bombardıman ateşkesi reddedenlerin tahliyesini geciktiriyor

Suriye’nin güneyindeki Dera bölgesinde imzalanan ateşkes anlaşması Esed güçlerinin askeri operasyonlarına devcam etmesi sebebiyle sekteye uğradı. Rejim kuvvetleri Ummu’l Meyadin kasabasını kontrol altına aldıktan sonra muhalifler ile Esed güçlerinin çatışmaları yeniden alevlendi. Çatışmalar sebebiyle sivillerin bölgeden tahliyesi de durdu.

BM Pazar günü yaptığı duyuruda, Ürdün sınırları yakınında bulunan ve sayıları 95 bine ulaşan Suriyeli sığınmacıların çoğunun Suriye içlerine geri dönmeye başladığını duyurmuştu.

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), Ürdün sınır muhafızlarının Ürdün’e geçmeye çalışan göçmenleri hedef aldıklarını belirtti. SOHR Müdürü Rami Abdurrahman AFP’ye, “Rejim güçleri pazar sabahı, Dera’nın güneydoğusundaki Ummu’l Meyadin kasabasına hava saldırıları düzenledi ve üç sivilin ölümüne sebep oldu. Ağır bombardımanın ardından Ürdün sınırındaki Nasib sınır kapısının kuzeyindeki kasabada saldırıya geçtiler. Rejim daha önce varil bombası ve roket saldırıları ile bölgenin kontrolünü ele geçirdiğini duyurmuştu” açıklamasında bulundu.

Aynı kaynağa göre, Esed rejimine bağlı savaş uçakları, muhalif grupların kontrolü altında bulunan Dera kentindeki mahalleleri de hedef aldı ve bölgede birçok sivil kaybı yaşandı. Öncesinde muhalif gruplar, Ummu’l Meyadin yakınlarındaki uluslararası karayolunda rejim güçlerinin bir konvoyunu hedef alarak birçok rejim unsurunun ölümüne ve yaralanmasına neden olmuşlardı. Gözlemevi, Rus uçakları ve rejim güçleri tarafından Dera vilayetinde gerçekleştirilen askeri operasyonlar ile ölen sivil sayısının 162’ye ulaştığını kaydetti.

Rusya’nın muhalefet gruplarıyla anlaşmaya varmasıyla birlikte cuma gününden beri devam eden bir durgunluğun ardından şiddet olayları yeniden alevlendi.

Muhalif grupların sözcüsü Reuters’e verdiği demeçte, “İki taraf arasında karşılıklı bombardımanlar meydana geldi ve böylece anlaşma gereği Suriye’nin kuzeyine nakledilecek muhalif savaşçılarının ilk grubunun tahliyesi ertelendi” dedi.

Tahliyenin yaklaşık olarak iki gün ertelendiğine işaret eden sözcünün açıklamalarına göre, ilk grubu taşıyacak olan 100 otobüsün hazırlanmasından sonra, çözüm istemeyenlerin tahliyesinin pazar sabahı başlaması bekleniyordu.

Dera’daki anlaşma 3 aşamada tamamlanacak. Başlangıç aşaması olarak, şehrin doğu kırsalından başlayıp Dera’nın batı kırsalına yayılan bölgede uygulanacak. Birinci aşama ayrıca, rejim kuvvetlerinin Ürdün’le olan Nasib sınır kapısına girişini de içeriyor.

Söz konusu anlaşma, BM İnsani Yardım Koordinatörü Anders Pedersen yerlerinden edilmiş insanların çoğunun köylerine ve kasabalarına geri döndüklerine dikkat çekerek, “Güney Suriye’den yerinden edilen kişilerin toplam sayısının, şu anki durumdan dolayı tespit edilemediğini” vurguladı.

Yerlerinden edilen binlerce kişi, savaşı durdurmak için Rusya öncülüğünde yapılan bir anlaşmanın ardından Dera’daki evlerine dönmeye başladı. Ayrıca Şam’a, rejime karşı protestoların beşiği olan bütün güney vilayetini geri alma izni verildi.

BM raporları, geçtiğimiz hafta Suriye’nin güneyinde 330 bin göçmenin olduğunu kaydetti.

Pedersen, “Tek bildiğimiz, Suriye’nin güneyinde ve özellikle güneybatısında çok sayıda göçmenin bulunduğu” dedi. Pedersen, Ürdün sınırında BM konvoylarının hazır bulunduğunu vurgulayarak, “BM yardımlarının bölgeye ulaştırılmasını sağlamak için” çatışmanın taraflarına çağrıda bulundu.

Ürdün, kendi topraklarında daha fazla mülteci barındıramayacağını söyleyerek sınırlarını açmayı reddetti. Fakat sınır yakınlarında bulunan mültecilere yardım etti ve onlara hizmet vermesi için iki hastane tahsis etti.

Ürdün, BM’ye kayıtlı yaklaşık 650 bin Suriyeli mülteciye ev sahipliği yaparken, Amman’a, 2011’de Suriye savaşının patlak vermesinden bu yana 1,3 milyon civarında mültecinin sığındığını tahmin ediliyor. Umman, mültecilere ev sahipliği yapma maliyetinin 10 milyar doları aştığını söyledi.

19 Haziran’da rejim ve müttefikleri, kontrolü yeniden ele geçirmek amacıyla Dera eyaletindeki muhalif grupların bulunduğu mevkilere karşı büyük çaplı bir askerî harekât başlattılar. Haftalarca süren bombardımanlar ve Rusların öncülüğünü yaptığı müzakerelerden sonra bir anlaşmaya varıldı.

Son iki yıl içinde, Suriye’nin çeşitli bölgeleri, Şam’ın “uzlaşma” anlaşmaları olarak adlandırdığı benzer anlaşmalara tanıklık etti. Bu anlaşmaların sonuncusu Şam yakınlarındaki Doğu’da yapıldı ve anlaşma gereğince ülkenin kuzeyinde bulunan on binlerce savaşçı ve sivil tahliye edildi. Anlaşmalar çoğunlukla ateşkesi ihlalleri de dahil olmak üzere, uygulanmalarını geciktiren çeşitli engeller ile karşılaştı.