Suudi Arabistan ve Rusya düşman değil

İran’ın yanı sıra Mısır, Türkiye, Irak ve Suriye rejimiyle ilişkilerini geliştiren Rusya’nın son on yılda Ortadoğu sahasına kararlı bir şekilde döndüğü açıkça görülüyor. Bununla birlikte Rusya-Suudi Arabistan ilişkileri, Suriye krizi kapsamında gerilim yaşamadan önce daima kıvrımlı ve dar bir patikadan geçiyordu.

Rusya ve Suudi Arabistan ilişkilerinden bahsederken zihnimize hemen iki ülke arasında büyük bir anlaşmazlığa dönüşen ve çeşitli girişimlere rağmen ilişkilerin geliştirilmesine engel teşkil eden Suriye meselesi gelmektedir. Fakat Haziran 2015, iki ülke arasındaki soğuk ilişkiler döneminden sonra Suudi Arabistan-Rusya ilişkilerinin yeniden kurulması için bir dönüm noktasıydı. Çünkü Haziran 2015’te Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulazîz’in talimatıyla Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman Rusya’ya bir ziyaret gerçekleştirmişti. Bu ziyaret aracılığıyla Riyad ve Moskova ilişkilerini geliştirme konusunda mutabık kaldılar. İki ülke ilişkilerini olumsuz bir şekilde etkileyen meselelerle ilgili anlaşmazlıklardan ziyade ortak çıkarlara yoğunlaşmayı tercih etti. Riyad’ın bu ziyaret sayesinde Moskova’yla aralarındaki buzları erittiği söylenebilir.

İki ülke kendilerini bir araya getiren şeylerin daha önemli ve daha kapsamlı olduğunu anlamalarından sonra Haziran 2015’te yapılan ziyaret, Suriye kriziyle ilgili sorunların aşılmasını sağladı. Kral Selman’ın bugün başlayacak Rusya ziyareti ise, Riyad-Moskova ilişkilerinde önemli bir dönüm noktasını temsil ediyor. Çünkü söz konusu ziyaret kapsamında ikili ilişkileri genellikle olumsuz etkileyen dış etkenler giderilmeye çalışılacak. Suudi Arabistan’daki Rus Büyükelçisi’nin dediği gibi Suudi Arabistan ve Rusya ilişkilerini Suriye meselesi üzerinden vurmaya çalışan taraflar var.

Kral Selman’ın Rusya ziyareti, ortak çıkarlara dayanan Suudi Arabistan-Rusya ittifakının yeni bir döneme girdiğine işaret ediyor. Riyad ve Moskova’nın stratejik hedefi olan bu ittifak, bölgenin güvenliğine ve istikrarına yansıyacaktır. Aynı zamanda Suudi Arabistan, kendisini bölgesel ve küresel düzlemde vazgeçilmez bir oyuncu olarak sunacaktır.

Rusya’yla ilişkilerde Suudi Arabistan’ın dış politikalarını yürütenlerin stratejik çıkarlar üzerinden hesaplar yaparken uzun vadede planlamalar yaptıkları düşünülüyor. Batıyla olan iyi ilişkiler ya da ikincil derecedeki anlaşmazlıklar, Suudi Arabistan-Rusya ortaklığının başarısını engellemesi mümkün değildir. Suudi Arabistan’ın diğer uluslararası güçlere karşı dengeli bir dış politika izlediği gibi Rusya’ya karşı da farklı seçenekler üzerinden açılım yaparak dengeli bir dış politika izlediği söylenebilir.

Nitekim Suudi Arabistan’ın politikası, uluslararası ilişkilerini ortak çıkarlara dayalı dengeli temeller üzerinde yöneterek ortaklarını çoğaltmayı hedefliyor. Açıkçası bu ortaklık iktisadi, ticari ve askeri bakımdan her etkinleştirildiğinde Moskova, İran’la olan karışık ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Bu, Suudi Arabistan’ın dış politikalarını yürütenlerin gözünden kaçmayan bir durumdur. Çünkü Tahran, Suudi Arabistan’ın Kremlin dehlizlerinden uzaklaşmasını iyi değerlendiriyor.

Suriye meselesinde Moskova’yla aynı fikirde olmamasına rağmen Riyad, gerçekçi bir politika izleyerek müttefikler değil de karşılıklı çıkarlar temelinde ortaklar edinmeye çalışıyor. Riyad, Moskova’yla sağlam ilişkiler kurarak pek çok şeyi gerçekleştirebileceğine inanıyor.

Rusya’nın petrol ihracatı, bütçe gelirinin yaklaşık yüzde 60’ını temsil ediyor. Bunun için Riyad, öncelikle Rusya’nın petrol fiyatları ve petrol üretim miktarı çerçevesinde Suudi Arabistan’la koordinasyon ve anlaşma sağlaması gerektiğini biliyor. İlk kez iki ülke beraber küresel petrol piyasasını en tehlikeli krizden çıkarmayı başardı. Çünkü yaklaşık iki yıl önce petrol fiyatları 28 dolara düştükten sonra bugün 60 dolara yeniden çıktı. Dün Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kral Selman’ın Rusya ziyaretiyle eş zamanlı olan Rus enerji haftasının ana oturumunun açılışında ülkesinin OPEC örgütüyle işbirliği yaparak enerji piyasasına istikrarın yeniden dönmesine katkı sağladığını belirtti.

Suudi Arabistan ve Rusya, aralarındaki coğrafi mesafe gibi birbirlerine düşmanmış gibi diplomatik mesafe koydular.

Fakat gerçekler ve hakikatler, iki ülkenin kesinlikle düşman olmadıklarını kanıtladı. Kral Selman’ın ziyareti iki tarafı uzlaşmaya ve yakınlaşmaya sevk edecek tarihi bir an olmasından dolayı yeni ufuklar açacaktır. Ayrıca Riyad-Moskova ilişkileri, iki ülkenin daha derin ve daha kapsamlı işbirliğine dayanan anlaşmalar yapmasını sağlayacaktır.