Tahran, Batı’ya tepki olarak Pekin ve Moskova ile ekonomik uzlaşı yoluna girdi!

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı İshak Cihangiri, 22 Mart’ta iktidarın kanatları arasındaki siyasi sorunları çözerek ülkedeki önemli zorluklara çözüm bulma sözü verdi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı Alaaddin Burucerdi, Avrupa Birliği (AB) tarafından hazırlanan üç yaptırım paketine yanıt olarak Avrupa yerine Rusya ve Çin ile ekonomik ilişkiler kurulacağını açıkladı.

İran İşçi Haber Ajansı’nın (ILNA) haberine göre balistik füze programına ilişkin açıklama yapan Burucerdi, Tahran’ın bölgesel rolüne ve insan haklarına atıfta bulunarak, Tahran’a karşı 3 yaptırım paketi uygulamaya yönelen Avrupa yaklaşımına değindi.

Beyaz Saray’daki son gelişmeler

Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’ın görevden alınarak yerine Mike Pompeo’nun getirilmesiyle ilgili Burucerdi, şu değerlendirmeyi yaptı; “Trump’ın bu adayı İran ve nükleer anlaşma karşıtıdır.” Burucerdi ayrıca, Trump’ın Tillerson yerine Pompeo’yu ataması halinde İran’ın, ulusal çıkarları ve öncelikleri uyarınca hareket edeceğini sözlerine ekledi.

İranlı yetkili, Tillerson’ın nükleer anlaşma konusunda Trump’a karşı bir politika izlediğini için görevden aldığını belirtti.

İran’ın AB’nin olası 3 yaptırımına cevap vermeye hazır olduğunu açıklayan Burucerdi, Tahran’ın doğuya yönelme stratejisi kapsamında, İran’daki ekonomik ilişkilere uygun bir alternatif olarak Çin’i ve Rusya’yı gördüklerine dikkati çekti.

Burucerdi, “Avrupa ülkeleri, ABD etkisi altındadır” diyerek, Doğu’ya yönelip Çin ve Rusya gibi önemli devletlerle iş birliğine odaklanacaklarını vurguladı. İranlı yetkili ayrıca, Çin ve Rusya’nın, ülke ekonomisinde bir çözüm olabileceğini belirtti.

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı İshak Cihangiri ise, İran ürünleriyle rekabet eden yabancı ürünlerin satın alınmasını önlemek için bakanlıklara ve ilgili kuruluşlara talimatlar verdi. Devrim Rehberi Ali Hamaney’in yerel ürünleri desteklemek için başlattığı slogan çerçevesinde, hükümetin önümüzdeki günlerde yürütme kuruluşlarını ilgili yasa konusunda bilgilendireceğini vurguladı.

Cihangiri, “İranlılar farklı alanlarda ciddi ve önemli sorunlarla karşı karşıya” dedi. Devlet ajansları tarafından aktarılana göre İshak Cihangiri, hükümetin “uyuşturucuyla mücadele de dahil, ekonomik, birlikte yaşama, işsizlik, ülkenin kalkınmasına” önem verdiğini vurguladı.

Sircan şehrinde konuşma yapan Cihangiri, bölgesel durumların İran sınırına kadar genişletilmesi konusundaki endişelerini dile getirirken, “İran, bölgedeki istikrarlı ülkelerden biri. Bölgenin gergin olmasına izin vermemeli, sınırlarımızı takip etmeli ve halkımızın haklarını savunmalıyız” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın ve Beyaz Saray’ın nükleer anlaşma konusundaki tutumuna değinen İshak Cihangiri, “ABD, İran’a karşı tehlikeli ifadeler kullanıyor. Bölgesel ve küresel meselelerle daha doğru bir şekilde ilgilenmek, bu konulardaki ihlallerin önüne geçmek için önlem almak zorundayız” ifadelerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı İshak Cihangiri, sadece İran sınırı dışındaki meselelere değil, iç politikaya da dikkati çekerek, “İç politik meselelerde birlik ve uyum içinde hareket etme gerekliliğini” vurguladı.

Aynı şekilde İran ile ilgili sorunların çözümünün, “teknik değil siyasi meselelerin çözümüne de bağlı olduğunu” söyleyen Cihangiri, çoğulculuğu ve ayrımcılığı önleme ihtiyacının altını çizdi. İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı, “Halka hizmet etmek yerine güçlerin ve siyasi akımların sürtüşmesine tanık olmamız halinde, sorunları çözemeyiz ve yerimizde sayarız” dedi.

Öte yandan İran Devrim Lideri Ali Hamaney’in İran’daki ifade özgürlüğü iddiaları ve “İran ürünlerinin desteklenmesi” sloganı, İranlılar arasında resmi düzeyde ve sosyal medya sitelerinde tartışmalara neden oldu. Öyle ki Nevruz münasebetiyle halka hitap eden Hamaney, “Hasan Ruhani yönetiminin yeni yılda iç ve dış düzeyde uygulaması gereken siyasi konulara” değinmişti.

Analistler ise İran pazarının Çin mallarına olan bağlılığı göze alındığında İran halkının, söz konusu bu sloganı destekleyip destekleyemeyeceğine dair şüphelerini dile getirdi.

Bu bağlamda Devrim Rehberi Hamaney, nevruza “İran ürünlerine destek verme” çağrısıyla girerken, hükümet kurumlarına da “dirençli ekonomi” politikasını sürdürme çağrısı yaptı.

Devrim Rehberi, uluslararası yaptırımlara cevaben 2011 yılının Şubat ayında ilan ettiği politikanın yeniden canlandırılmasını istedi.

Öte yandan sosyal paylaşım sitelerinde “İran ürünlerini destekleme” hususunda bir hashtag açılarak, İranlılar arasında konuya dair tartışmalar yaşandı. Tartışmalar, “İran devletinin yerel üretimdeki ekonomisi” ve “yabancı mallara kıyasla İran mallarının düşük kalitesi” üzerinde odaklandı.

Bu bağlamda eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad yandaşları, hem Hamaney hem de Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’yi eleştirerek ekonomi politikasını savunmaya çalıştı.

Aynı şekilde sosyal paylaşım sitelerindeki paylaşımların çoğu, “İran’da üretilen yerel otomobillerinin kalitesini” hedef aldı. Birçok kişi, otomobil üretimindeki kalitenin düşük olması dolayısıyla trafik kazalarının ve ölümlerin çokluğuna dikkati çekti. Ayrıca Hamaney’in “bir Mercedes-Benz’den inerken çekilmiş” fotoğrafı da paylaşılırken, fotoğrafın altına “Yerel ürünlere destekten kasıt, Hamaney’in arabası olabilir” denildi.

Paylaşımlar “İran’daki ifade özgürlüğünü” de içerirken, eski vicdan mahkumları da sosyal paylaşım sitelerinde kendilerine yöneltilmiş suçlamaları paylaştı. Bu çerçevede eski cumhurbaşkanlığı adayları reformcu Mir Hüseyin Musavi ve Mehdi Kerrubi’ye dikkati çekerek, bu isimlerin Devrim Liderine karşı tutumları dolayısıyla tutuklandıklarını belirtti.

Bu bağlamda siyasi görüşleri dolayısıyla İran’daki tutuklu düşünce, insan hakları savunucularının ve gazetecilerin isimlerini içeren yüzlerce tweet yayınlandı.