Tarihi eserler için Libya-ABD anlaşması

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile Libya Milli Mutabakat Hükümeti tarafından imzalanan anlaşma, 11 Şubat 2011 devriminin patlak vermesinden bu yana arkeolojik mirası yağmalayan hırsızların kabusu oldu.

Yerel basında çıkan haberlere göre, 23 Şubat’ta Trablus ve ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri arasında imzalanan anlaşmada “bazı Yahudi eserlerinin dahil edilmemesi” ile ilgili bilgiler mevcut.

Libya, farklı zamanlarda ortaya çıkan yaklaşık 50.000 Yahudi cemaatine ev sahipliği yapmakta, Libya’daki Libyalı Yahudiler Birliği’ne Rafael Luzon başkanlık ediyor. 1949’da Libya’dan göç eden Yahudi bir ailenin oğlu olan Moşe Kahlon’un, İsrail’in gelecekteki başbakanı olması bekleniyor.

Yerel medya, “Yahudi Yaşam Haberleri” sitesine atfedilen tercüme edilmiş bir haberi değiştirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden yapılan bir açıklamada, “Bazı Yahudi eserler anlaşmaya dahil edilmediğini, ancak site, bu konuda verilen Libya talebinin yayın için mevcut olmadığını söyledi

Yetkililer “Arkeolojik kazılar sayesinde bulunan MÖ 1200 ila 1750 yıllarına ait Yahudi eserler anlaşmayla karşılanacak, bu da 1768 yılına uzanan Yahudi tarihi eserlerinin ABD’ye getirilebileceği anlamına geliyor” dedi.

ABD’de Yahudi işlerine önem veren siteye dikkat çekti, “ABD Dışişleri Bakanlığı, riskli olan ve dış tarafların görüşlerini dikkate alan materyal türleri hakkında karar alırken göz önünde bulundurulduğunda, Libya Yahudi topluluğunu da içeriyor. “Dışişleri Bakanlığının, Yahudi tarihi eserleri de dahil olmak üzere Libya arkeolojik mirasının yağma riski altında olduğu bir zamanda olduğuna inanarak, Yahudilik de dahil olmak üzere bazı parçaların benzer bir tehlikede olduğunu kanıtlamak için yeterli kanıt yoktu.”

ABD Dışişleri Bakanlığı Libya’dan getirilecek tarihi eserlerle ilgili bir kısıtlama kararnamesini ve Libya’nın arkeolojik ve kültürel varlıklarını önümüzdeki beş yıl boyunca korumaya kararlı olduğuyla ilgili bir mutabakat anlaşması imzaladılar. Mutabakat, Libya Devlet Müsteşarlığı tarafından Libya Ulusal Uzlaşma Hükümeti’nden Lütfi el-Magribi ve ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Stephen Goldstein arasında imzalandı.

Öteyandan İç savaşın belini büktüğü Libya’nın başkenti Trablus’a 120 kilometre uzaklıktaki antik Roma kenti Leptis Magna, ülkede 2011’den bu yana devam eden çatışma ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle restore edilemiyor.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Mirası listesindeki kent, Akdeniz kıyısında, Kuzey Afrika’nın en önemli arkeolojik kalıntıları arasında yerini alıyor.

Muammer Kaddafi’nin devrildiği 2011’den bu yana istikrarsızlığın hüküm sürdüğü petrol zengini ülkedeki tarihi eserler, iç savaş ve çatışmalarla gelen sorunlar nedeniyle ihmal ve bakımsızlık kurbanı oldu.