Tartışmalar tekrar alevlendi: Filistin’in yeni lideri kim olacak?

Ramallah/Kefah Zebun

Hamas’ın, Filistin Yasama Konseyi Başkanı Aziz Duveyk’i, mevcut Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın ardından yerine geçebilecek kişi olarak ilan etmesi, yönetime kimin geleceğine dair tartışmaları tekrar alevlendirdi. Hamas’ın bu hamlesine karşı Fetih Hareketi ise, Duveyk’in Filistin Yasama Konseyi Başkanlığı görevinin artık yasal geçerliliği olmadığı gerekçesiyle alınan bu karara itiraz etti.

Trump’ın ABD Büyükelçiliği’ni Tel Aviv’den törenle Kudüs’e taşımasının ardından bölgeden gelen çatışma haberlerine ve tartışmalara Mahmud Abbas sonrası Devlet Başkanlığına kimin geleceği konusu da eklendi. Hamas ve Fetih arasında bu konuya yönelik derin görüş ayrılığı yaşanırken geçmişte yaşanan tartışmalar tekrar gün yüzüne çıktı. Hamas’ın, Filistin Yasama Konseyi Başkanı Aziz Duveyk’i, yönetimin temel kanunlarına göre mevcut Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın ardından yerine geçebilecek kişi olarak ilan etmesi, Fetih Hareketi tarafından olumsuz karşılandı.

Yerel haber ajansı SAMANEWS’e açıklamalarda bulunan Aziz Duveyk, “Devlet Başkanı’nın herhangi bir sebeple veya durumla görevine devam edememesi, istifa etmesi veya vefatı halinde, Anayasa gereği bir sonraki Devlet Başkanı, Yasama Konseyi Başkanı’dır” açıklamasında bulunmuştu.

Duveyk: Yasama Konseyi Başkanı benim

Duveyk, “Şuan Yasama Konseyi Başkanı benim. Bu makama oturan kişi, Devlet Başkanlığı’na gelebilecek kişi olduğundan, benim yerime geçen, bir sonraki Devlet Başkanı olacak” ifadelerini kullandı.

Duveyk’ten kaos uyarısı

Duveyk verdiği demeçte, Filistin Yönetimi ve onu ayakta tutanların, Filistin Anayasası’nın önüne geçmesi durumunda, kaosun hakim olabileceği uyarısında bulundu. Herkesin hukuka ve anayasal haklara saygı göstermesini, hiçbir koşulda ve şekilde bunun ötesine geçilmemesini isteyen Duveyk, aksi takdirde bu durumun Filistin halkı içinde bir kaos yaratacağını belirtti.

Filistin Anayasası, Devlet Başkanı’nın olmaması ve 60 gün içerisinde yeni bir başkanın seçilmesi halinde, Yasama Konseyi Başkanı’nın geçici olarak Devlet Başkanlığı görevini üstlenmesini öngörüyor.

Fetih ve Hamas arasında siyasi tartışma

2004 yılında, dönemin Devlet Başkanı Yaser Arafat öldüğünde, Mahmud Abbas’ın Devlet Başkanı olarak seçilmesi öncesinde, yine dönemin Yasama Konseyi Başkanı olan Ruhi Fettuh, Devlet Başkanlığı görevine getirilmişti. Ancak bugün Fetih ve Hamas hareketleri arasında Yasama Konseyi ve başkanlığı konusunda yasal ve siyasi bir tartışma yaşanıyor.

Hamas, Yasama Konseyi Başkanı’nın Aziz Duveyk olduğunu söylerken, Fetih, Duveyk’in başkanlık süresinin bittiğini ve Mahmud Abbas’ın Yasama Konseyi’ni toplayarak, yeni bir başkan seçmesi gerektiğini söylüyor. Fetih ayrıca konseyin yaklaşık 10 yıldır işlevsiz olduğunu belirterek, Filistin Merkez Konseyi tarafından Yasama Konseyi’nin geleceği ile ilgili bir karar alınması gerektiğini ifade ediyor.

“Şuanda yasal bir bağlayıcılığı yok”

Fetih Hareketi Seferberlik ve Örgütlenme Komiserliği Müdürü Münir el-Cağub, konuyla ilgili Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Aziz Duveyk, artık Yasama Konseyi’nin başkanı olmadığını biliyor. Görev süresi 2007’de sona erdi ve yeniden seçilmedi. Yasama Konseyi Başkanlığının şuan yasal bir bağlayıcılığı yok. Bunun için, Devlet Başkanı’nın daveti üzerine Konsey’in yeni bir oturum yapması gerekiyordu. Konsey toplanmadı ve başkan da seçilmedi. Tüm konseyin geçerliliği yasal olarak hükümsüz. Ne olacağına dair ise resmi bir karar alınması gerekiyor” dedi.

Duveyk’i, Filistinlilerin önceliklerini saptırmaya çalışmakla suçlayan Münir el-Cağub, “Duveyk, yüzyılın anlaşmasını reddeden ve halkımıza karşı yürütülen projelerle mücadele eden Devlet Başkanımızı ekarte etmeye çalışıyor. Bizim ulusal amacımız insanlarımıza bir bütün olarak hitap etmeyi hedefliyor” dedi.

İkinci plandaki meselelerin tartışılmasını doğru bulmadığını ifade eden Cağub, bu girişimin halkımızın acil ihtiyaç duyduğu çözümlerin ötelenmesine sebep olacağını ve İsrail’in yerleşim yerlerini işgale devam etmesi için ortam hazırlayacağını belirtti. Cağub, 11 yıl önce Gazze’de olduğu gibi, siyasi sisteme karşı bir darbeye başvurmak yerine, Devlet Başkanlığı ve yasama seçimlerinde tek bir güç olmaları gerektiğini ifade etti.

Duveyk’e yönelik eleştirilerine devam eden Cağub, “Duveyk, ABD ve İsrail gibi yaşlı Devlet Başkanı Abbas’ın bir an önce ölmesini beklercesine ifadeler kullanmaktan kaçınmalı. Hiçbir Filistinlinin bu söylemlerin ardından gitmeyeceğini umuyoruz” ifadelerini kullandı.

Cağub’dan Filistinlilere çağrı

Filistinlere de çağrıda bulunan Cağub, tüm Filistinlilerden ne pahasına olursa olsun güç ve makam sevdalısı dar görüşlülerden uzak durmaları, şehitlerin, gazilerin ve esirlerin yolunda yürüyerek, Filistin halkının saflarını sıkılaştırmaları ve herhangi bir boşluk yaratılmasına izin vermemelerini istedi.

Hamas, Yasama Konseyi ile ilgili yasal ve siyasi tartışmayı, ilk kez gündeme getirmiyor. Konunun, gelecek ay yapılması planlanan Filistin Merkez Konseyi oturumunda da tartışılması bekleniyor.

Selim ez-Zanun’un ismi üzerinde duruluyor

Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan kaynaklar, Ulusal Meclis’in yetkilerini devralan Filistin Merkez Konseyi’nin, uygulamada en yüksek Filistin Yasama Organı olduğunu ve Yasama Konseyi yetkilerini de içerdiğini belirttiler. Kaynaklar, Filistin Merkez Konseyi’nin, bir yasama organını feshetme ve genel seçimleri düzenleme hakkı olduğunu ifade ettiler.

Kaynaklar, Yasama Konseyi fesih edilse de edilmese de, Filistin Merkez Konseyi Başkanı Selim ez-Zanun’un Abbas’ın ardından gelecek olan isim olduğunu belirttiler.

Öte yandan Filistin yönetimi ikinci bir senaryoyu tartışırken bu senaryo da Filistin Yönetimi’nin başkan yardımcısının seçilmesine doğrudan başvurulması. Ancak bunun için anayasada değişiklik yapılması gerekiyor. Bu da Yasama Konseyi tarafından yapılacak bir toplantıyla olabilir. Ancak Yasama Konseyi’nin devre dışı bırakılması sebebiyle, bu konuda karar verici mercii Filistin Merkezi Konseyi olacak.

Hamas ile uzlaşı sağlanır mı?

Üzerinde tartışılan son senaryo ise Hamas ile uzlaşıya varmak ve yeni seçimler yapmak.

Ancak Hamas tüm bu senaryoları reddediyor. Hamas liderlerinden ve Filistin Yasama Konseyi Başkan Yardımcısı Ahmed Bahr, Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) Merkez Konseyini, Yasama Konseyi’ne bir alternatif olarak ilan ettiğini ve bunun da Yasama Konseyi’ne karşı ‘bir darbe’ girişimi olduğunu belirtti. Bahr, bu hamlenin anayasayı çiğnemeye ve bölünmeyi derinleştirmeye yönelik tehlikeli bir adım olarak nitelendirdi.