Trump’ın iki devletli çözüm önerisi İsrail’de karışıklığa neden oldu

ABD Başkanı Donald Trump’ın Birleşmiş Milletler’deki iki devletli bir çözüm hakkındaki açıklamaları, İsrail hükümetinde karışıklığa yol açtı. Başbakan Binyamin Netanyahu, bu açıklamaların etkisini hafifletmeye çalışırken yaşanan tartışmalara şaşırmadığını ifade etti. Ülkedeki sol kesim Trump’ın açıklamalarını memnuniyetle karşılarken, aşırı sağcı bakanlar ise, “Başkan Trump’a sevgi ve saygı duymakla birlikte, Filistin devletinin kurulmasını reddediyoruz” ifadelerini kullandılar.

İbranice yayın yapan haber siteleri, Trump’ın Filistin devleti hakkındaki sözlerinin, “İsrail’de sağa bir darbe” olarak kabul edildiğini belirtti.

Netanyahu: Müzakereler yapıyoruz

Netanyahu, Trump’ın ifadesini ilk duyduğunda üstü kapalı bir yorumda bulunarak, “Ortak çıkarlarımızı geliştirmek için sizinle ve ekibinizle birlikte çalışmayı temenni ediyorum. Ortak çıkar ise İsrail’e komşu olan devletler ve bölgedeki ülkelerle güvenlik, refah ve barış içinde olmak. Bunu birlikte yapabiliriz” dedi. Bununla birlikte, kendisine eşlik eden İsrailli gazetecilerin, net bir cevap almak için ısrar etmeleri üzerine Netanyahu, “Müzakereler yapıyoruz. Filistinlilerin bizi tehdit etme yetkisi olmaksızın kendilerini savunma yetkisine sahip olmaları için hazırım. Gazze hariç, Ürdün Nehri’nin batısından Akdeniz’e kadar güvenlik kontrolü, bizim elimizde kalacak. Bu tartışmaya açık değil ve başbakan olduğum sürece de değişmeyecek. ABD Başkanı’nın özel ekibinin hazırladığı barış planı bu ilkeyi yansıtacak” dedi.

Netanyahu, ABD Başkanı’nın iki devletli bir çözümü tercih etmesine “şaşırmadığını” söyledi ve “Herkesin farklı bir devlet tanımı var. Önemli olan tanım değil, mahiyet. Soru şu: Hangi ülke? Kosta Rika gibi mi yoksa İran gibi mi bir devlet olacak? Birçok seçenek var” ifadelerini kullandı.

Bakanlardan tepki: Kabul edilemez

Bu açıklama, Netanyahu ile ittifak yapan ve 2009 yılında yapılan seçimlerden sonra Bar-İlan Üniversitesi’ndeki konuşmasından bu yana, devlet meselesine ilk kez değindiğine işaret eden sağcı bakanların tepkisine neden oldu. “Yahudi Evi” partisinin lideri Bakan Naftali Bennett, hükümet koalisyonunun, silahlardan arınmış bile olsa bir Filistin devletinin kurulmasını kabul eden bir ortağı olmayacağını belirtti. Netanyahu’nun zamanında, Filistin devletinin kurulmasını engellemek için partisiyle ittifak yapmayı seçtiğini söyledi ve “Gazze’de zaten bir Filistin devleti var, İsrail’e giden metre uzağında bir Filistin devletinin kurulmasına asla izin vermeyeceğiz. Bir sonraki başbakan Netanyahu olacak. Sağcı bir hükümet mi yoksa sol partiler tarafından belirlenmiş bir hükümet mi olduğu konusunda hiç kuşku yok. İsrail, kendi çıkarları konusunda ısrar etmeli. Filistin Devleti’nin kurulması için hiçbir formül kabul edilemez. Ülkede hangi vatandaşların ve kaç vatandaşın olduğunu devlet belirler. Suriye’deki milyonlarca Filistinli mülteciyi düşünün, Batı Şeria’ya gidiyorlar ve ansızın ailelerinin Ramallah’tan değil, Yafa’dan geldiklerini söylüyorlar” dedi.

“İsrail’in çıkarına olan tek şey…”

Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Avigdor Liberman dün, Trump’ın açıklamaları hakkında, “Filistin devleti beni ilgilendirmiyor, benim için önemli olan Yahudi devleti. Burada sloganlardan daha büyük sorunlar var. İsrail’deki Araplar nüfusun yüzde 20’sini oluşturuyor ve bunlar ellerinde İsrail’in değil Filistin’in bayraklarıyla gösteri ve protesto düzenliyorlar. Asıl sorun bu. Bir Yahudi devletine sahip olma kaygısı duymak zorundayız. Diğer konular daha az önemli. İsrail’in çıkarına olan tek şey Yahudi ve güvenli bir devlettir” ifadelerini kullandı.

Netanyahu’ya yakınlığıyla bilinen Planlama Bakanı Yuval Steinitz ise, sağcı halkı rahatlatmaya çalışarak, “Likud, Filistinlilerin İsrail güvenliğini tehdit etmeksizin kendilerini yönetme yetkisine sahip olmasını destekliyor. Ancak bu konu hakkında konuşmak şu anda gerçekçi değil, çünkü Filistinliler kendi aralarındaki bölünmeyle meşguller ve Filistin devleti konusunda müzakere etmek için acele etmiyorlar” dedi.

Muhalefetten tepki

Muhalefetteki “Siyonist Kamp”ın lideri Avi Gabbay ise konu hakkında yaptığı açıklamada, “İki devletli çözüm, bizi Filistinlilerden ayıran siyasi bir çözüm. Çünkü böylece Filistin devleti silahlardan arınacak ve güvenlik kontrolü İsrail’in elinde olacak” dedi. Gabbay, Netanyahu’nun çözüme gidecek bir lider olmayacağını düşündüğünü belirerek, “Netanyahu son 10 yıldır başbakan ve hiçbir şey elde etmedi. Bu yıllarda yapmadığı şeyi daha sonra da yapamayacak. Netanyahu çözüm konusunda ciddiyse, onu destekleyeceğiz. Bir barış anlaşmasına giden hükümeti destekleyeceğiz, çünkü en önemli şey bu. Şimdi Filistinlilerle müzakere yapmak için en uygun zaman… Güçlü olduğunuzda müzakereler yaparsınız ve biz bugün güçlüyüz. Amerika başkanı bizim tarafımızda” şeklinde konuştu.