Türkiye, Avrupa’dan ‘Schengen’ ve katılım müzakereleri için ‘somut adımlar’ bekliyor

Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, 26 Mart tarihinde Bulgaristan’da yapılacak Avrupa Birliği (AB) Liderler Zirvesi’ne katılmak üzere Varna’ya gitmeden önce AB’nin Türk vatandaşların Shengen vizesinden yararlanmasının sağlanması, Gümrük Birliği Anlaşması’nın güncellenmesi ve Türkiye’nin AB’ye üyelik müzakereleri ile ilgili somut adımlar atması talebini yeniledi.

Türkiye Avrupa Birliği Bakanlığı tarafından dün yapılan açıklamada, imzalanmasının üzerinden iki yıl geçen ve Türkiye ile AB arasındaki göç krizi kaynaklı çok yönlü iş birliğinin önemli aşamalarından biri olan 18 Mart Uzlaşısı’nın ikinci yıl dönümünün gerçekleştiği belirtildi.

18 Mart Uzlaşısı’nın, Avrupa’yı varoluşsal bir krize sürükleyen düzensiz göç akınını engellemekle kalmadığının altı çizilen açıklamada, 18 Mart Uzlaşısı sayesinde yollarda ölen göçmen sayısının büyük ölçüde azaldığı ve Ekim 2015’te 7 bin olan Türkiye’den Yunan adalarına günlük ortalama düzensiz geçişler 43’e düştüğü kaydedildi.

Son adımlar olumlu

AB’nin Sığınmacı Mali İmkanı konusunda attığı son adımların olumlu karşılandığının belirtildiği açıklamada, ancak yeterince güçlü ve hızlı adımlar atılmadığı vurgulandı.

Türk hükümeti ve AB, 18 Mart 2016 tarihinde Brüksel’de bir araya gelerek birbiriyle ilişkili üç konuda anlaşma sağlamıştı. Bu üç uzlaşıdan ilki, mültecilerin geri kabulü, ikincisi, Türk vatandaşları için vize muafiyeti ve üçüncüsü Türkiye’ye Suriyeli sığınmacılar için iki aşamada toplam 6 milyar avroluk mali yardımda bulunulması.

2011’den bu yana Türkiye’ye, Suriye’den 3.5 milyon mülteci giriş yaptı. AB ise, şimdiye kadar, mültecilere yardım için üç milyar euroluk destekte bulundu.

AB yetkilileri, 26 Mart’ta Bulgaristan’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile bir araya gelmeden öncede, Avrupa Komisyonu’nun, Türkiye’de yaşayan Suriyeli mülteciler için diğer 3 milyar euroluk yardımı onaylama kararı aldığını kaydettiler.

Son yıllarda Türkiye ile AB arasındaki ilişkiler gerildi. Ancak AB, Ortadoğu’dan Avrupa’ya göçü engellemeyi sürdüreceği konusunda Türkiye’ye güveniyor. Bununla birlikte AB Komisyonu’nun göçten sorumlu üyesi Dimitris Avramopulos, Komisyonun, Türkiye’deki Suriyeli mültecilere yönelik projeler için ek mali destek sunacağını açıkladı.

AB, mali destekte bulunma sözü verdi

2015 yılında yaklaşık 1.5 milyon mülteci ve sığınmacı, Türkiye üzerinden AB’ye geçiş yaptı. Brüksel, Ankara’ya Ege üzerinden Yunanistan’a geçmeye çalışan göçmenleri engellemesi için mali destekte bulunma sözü verdi. Bu adım, göçmen sayısının önemli ölçüde azalmasını sağladı. Türk yetkililer ve özellikle Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından alınan tedbirler sayesinde, geçtiğimiz yıl sonuna kadar Türkiye’den Avrupa’ya yasadışı yollarla göç edenlerin sayısı 2015’le kıyaslandığında yüzde 97’lik bir düşüş gösterdi.

Uluslararası Göç Örgütü’nün (IOM) son verilerine göre, Türkiye’den Yunanistan’a geçen göçmen sayısı geçtiğimiz yıl sonuna kadar sadece 28 bin 907 kişiyle sınırlı kaldı. Oysa bu sayı 2015 yılında 853 bin 650 idi.

Yunanistan’a geçmeye çalışan 3 bin 828 kişi yakalandı

Geçtiğimiz üç yıl boyunca Sahil Güvenlik, Jandarma ve Türk güvenlik güçlerinin yasadışı yollarla kaçak geçişleri kontrol altına altına almak için Ege Denizi ve Akdeniz’de aldığı tedbirler göç hareketini azalttı. Türk yetkililer, bu yılın ilk iki ayında yasadışı yollarla Yunanistan’a geçmeye çalışan 3 bin 828 kişiyi yakalarken, 2 bin 818 göçmen geçmeyi başardığını kaydetti. Bununla birlikte Türkiye’nin aldığı önlemler sayesinde Ege ve Akdeniz’deki yasadışı yollarla Avrupa’ya gitmeye çalışırken boğularak ölen göçmen sayısında yüzde 80’lik bir azalma yaşandı.

2015 yılında 279 olan boğulma vakası sayısı, Türkiye’nin tedbirleri sayesinde 2016’da 192’ye, 2017’de 56’ya gerilerken, bu yılın ilk iki ayında sıfıra düştü. Türk Sahil Güvenlik ekipleri, daha iyi bir yaşam arayışıyla ülkelerindeki savaşlardan, çatışmalardan ve krizlerden kaçarak Avrupa’ya ulaşmaya çalışan birçok göçmeni kurtarmayı başardılar. Sahil Güvenlik ekipleri, geçtiğimiz Aralık ayı ortalarında İzmir’de kayalık bir alanda bulunan lastik bir botta mahsur kalan tüm göçmenleri kurtardı.

Vizelerin kaldırılması için 72 şart!

Türk vatandaşların vize muafiyeti ile ilgili olarak, Türkiye, AB’nin öne sürdüğü 72 standarda uyum için gerekli şartları yerine getirdikten sonra AB’ye vizesiz giriş hakkı da dahil olmak üzere bir eylem planı sundu. Üzerinde ayrıca görüşmeler yapılan ve AB’nin, Türkiye’nin muhaliflerine karşı kullandığını düşündüğü Terörle Mücadele Kanunu’nda değişiklik yapılmasına Ankara karşı çıkmış ancak nihayetinde, AB’nin taleplerine cevap olarak bazı değişiklikler kabul edilmişti.

Ankara tarafından AB’ye sunulan planda, ifadeler ve gazetecilik çalışmalar, sınırların ötesine geçmediği takdirde, ifade özgürlüğünün suç sayılmayacağı belirtildi.

Planda, Ankara’nın kişisel verilerin korunmasına ilişkin kanunda olumlu değişiklikler yapmayı ve bu yasanın maddelerini gözden geçireceğini ya da Avrupa standartlarına uygun olarak değiştireceği vurgulandı. Ankara’nın kişisel verilerin korunmasıyla ilgili yasa değişikliklerinin onaylanmak üzere meclise gönderilmesi, Türkiye’nin Avrupa polisi ‘Europol’ ile bir işbirliği anlaşması imzalamak istemesi ile aynı zamana denk geldi.

Avrupa tarafındaki pek çok kişinin, bu toplantının Türkiye’nin AB’ üyeliği yolunda ilerleme kaydetmesi ihtimaline yönelik şüpheleri olmasına rağmen, AB kurumları temsilcileri, 26 Mart Pazartesi günü Bulgaristan’ın Varna kentinde Cumhurbaşkanı Erdoğan bir araya gelecekler.

Ankara, AB ile gerginliği düşürmek istiyor

Türkiye, AB ile ilişkilerinde ivme kazanmayı ve yıllardır devam eden üyelik müzakerelerinde bir ilerleme kaydedilmesini hedefliyor. Ankara, özellikle 16 Nisan’da yapılan başkanlık sistemine geçiş referandumu sırasında olmak üzere son dönemde tırmanan AB ile gerginliği yatıştırmaya yönelik yeni bir eğilim başlattı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, AB’yi, ‘Nazizm ve faşizm kalıntısı’ olarak tanımladığı ve terörizmi desteklemekle suçladığı açıklamalar, son dönemde büyük ölçüde azaldı. Türkiye, AB’ye ‘stratejik bir hedef’ olarak katılmayı beklediğini vurguladı.

Son dönemde yaptığı açıklamalarda Türkiye’nin AB’ye tam üyeliği konusundaki ısrarını vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un alternatif bir formül olarak Türkiye’nin ayrıcalıklı ortak olması önerisini ise reddetti.

Darbe sonrası AB -Türkiye ilişkileri

AB, Türk hükümetinin, 15 Temmuz 2016’dan bu yana devam eden ve başarısız darbe girişiminin arkasında olduğunu düşündüğü Fethullah Gülen’e bağlı Hizmet Hareketi içerisinde yer aldıkları gerekçesiyle 60 binden fazla insanın hapse atıldığı ve 160 binden fazla kişinin çeşitli devlet kurumlarındaki işlerinden çıkarıldığı veya uzaklaştırıldığı, ‘temizlik operasyonu’ olarak isimlendirilen operasyonlarını eleştirmişti. AB, Erdoğan’ın bunu muhaliflerine karşı ve diktatörlük rejimi kurmak için kullandığını söylemişti.

AP’den Ankara’ya OHAL’i kaldırın çağrısı

Avrupa Parlamentosu (AP) Türkiye’de ilan edilen olağanüstü halin yeniden uzatılması kararını, olağanüstü halin, (OHAL) muhalifler ve gazetecilerin ‘keyfi bir biçimde’ tutuklanması için kullanıldığı gerekçesiyle eleştirdi.

AB geçtiğimiz yıl Türkiye’nin bir aday olarak hak ettiği bazı fonları dondurma ve uzun zamandır devam eden üyelik müzakerelerini askıya alma karar aldı. AB, Nisan ayında Türkiye’nin AB’ye katılma teklifine yönelik ‘eleştiriler raporu’ olarak nitelendirilen raporunu yayınlayacak. Ayrıca, Avrupa Sayıştayı, katılım öncesi politikaları kapsamında Türkiye’ye ödenen milyarlarca euronun, bu ülkedeki reformlar üzerinde çok az etkisi olduğuna dikkat çekti.

Avrupa zirvesinin ana gündemi Türkiye

Öte yandan, gelecek Pazartesi günü Bulgaristan’ın Varna şehrinde Erdoğan ile Avrupa kurumlarının temsilcileri arasında gerçekleşecek toplantı öncesinde, Perşembe ve Cuma günü yapılacak olan Avrupa zirvesinin ana gündem maddesi Türkiye’nin AB üyeliği konusu olacak.