BM: Afganistan seçimlerindeki ölü ve yaralı sayısı rekor seviyeye ulaştı

İslamabad: Cemal İsmail / Şarku’l Avsat

Birleşmiş Milletler (BM), Taliban’ın geçtiğimiz ay Afganistan’daki parlamento seçimlerine karşı yürüttüğü saldırıları dolayısıyla sivil kayıpların, rekor seviyeye ulaştığını bildirdi.

BM yayınladığı bir raporda, 20 Ekim seçim gününde kayıtlı en az 435 kişinin 56’sının yaşamını yitirdiğini ve 379’unun da yaralandığını duyurdu. Raporda, oylamaların ertelendiğine de dikkati çekildi. Bu oranın eski seçimlere oranlara çok daha büyük olduğu belirtilen raporda, “Kampanya, seçim sürecini aksatmayı ve zayıflatmayı hedefledi” ifadelerine yer verildi. Aynı şekilde yabancı kuvvetlerin geri çekilmesi ve Batı destekli hükümetin devrilmesi için mücadele veren Taliban, seçimlerden önceki günlerde birçok tehditte bulunmuş ve uyarı yayınlamıştı.

Afganistan Seçim Komisyonu Başkanı tarafından yapılan açıklamaya göre, Afganistan’daki güvenlik koşulları dolayısıyla oylamaya katılan seçmenlerin oranında keskin bir düşüş yaşandı. Kabil, Celalabad ve Herat şehirlerinde, kabul edilebilir bir oylama sürecine tanık olunurken, 15 vilayette de 20 Ekim’de seçimlere yönelik herhangi bir oylama gerçekleştirilmedi. Aynı şekilde Afganistan’daki NATO kuvvetleri komutanı General Scott Miller’in de katıldığı bir toplantının hedef alınmasıyla Kandahar Polis Şefi General Abdul Rezzak, İstihbarat Şefi General Abdul Mümin ve bir ordu komutanının öldürülmesinin ardından oluşan güvenlik durumu dolayısıyla hükümet, Gazne, Helmend ve Kandahar vilayetlerinde de oylama sürecini erteledi. Diğer taraftan hükümet, oylamadan 2 gün sonra seçmenlerin güvenlik nedeniyle oy merkezlerine gidememesinden dolayı 14 vilayette daha sonra uygun bir vakitte oy kullanılacağını açıkladı. Öte yandan raporda ayrıca, çoğunluğu Taliban tarafından olmak üzere, hükümet karşıtı unsurların gerçekleştirdiği saldırılar sırasında roketler, el bombaları, havan topları ve el yapımı patlayıcıların kullanıldığı belirtildi. Seçim süreci öncesinde ülkede çok sayıda sindirme, gözdağı ve taciz amaçlı kaçırma eylemleri yürütüldüğü ifade edilen BM raporunda, Taliban’ın çok sayıda Afganlıyı “siyasi sürece katılmama veya kişisel güvenliğini tehlikeye atma” seçenekleri arasında seçim yapmaya zorladığı vurgulandı. Parlamento seçimlerinin sonuçları ise henüz açıklanmadı.

Öte yandan Taliban hareketi, geçtiğimiz hafta bir helikopter kazasında ölen 13 kişinin bedenlerinin teslim edilmesi karşılığında harekete mensup unsurlardan birinin cesedinin iade edilmesi için Afganistan makamlarıyla takas müzakerelerine başladı. Hareketin sözcüsü Kari Yusuf Ahmedi Whatsapp aracılığıyla yaptığı açıklamada, “Kızılhaç aracılığıyla helikopter kazasının kurbanlarını ailelerine teslim etmek istiyoruz. Ancak düşman da bize Kandahar Vilayeti’ndeki Afgan polis şefi General Abdul Rezzak’ı öldüren savaşçı Zebihullah Ebu Ducane’nin cesedini teslim edecek” açıklamasında bulundu. Taliban, Kandahar polis şefini öldüren unsurun cesedinin teslimi için Afganistan’daki Uluslararası Kızılhaç kuruluşu ile temasa geçtiğini de belirtti. Birçok yetkili tarafından aktarılana göre bir helikopter, 31 Ekim’de hava koşulları nedeniyle düşmüştü. Taliban, Anna Dara bölgesinde düşen helikopterin sorumluluğunu üstlenmişti.

Farah vali sözcüsü Nasir Mehri’ye göre şu ana kadar ise 25 kurbandan 12’sinin bedeni teslim edildi. Mehri, “Ancak hiçbir askerin naaşı iade edilmedi” dedi.

Öte yandan Farah Vilayeti polis sözcüsü Muhibullah Muhib de kabile şeyhlerinin çabaları sayesinde 12 kişinin bedenlerinin teslim edildiğini belirtti. Muhib, “Geri kalanlar hala düşman Taliban’ın elinde” dedi. Taliban’ın elinde bulunan kişiler arasında, Afganistan’ın batısındaki ordu komutan yardımcısının ve Farah bölge konseyi başkanının naaşı da bulunuyor.

Hükümet ile Taliban arasındaki takas uygulaması yeni bir durum değil. Taliban’ın Kandahar polis şefi Abdul Rezzak’ı öldüren militanın cesedini talep etmesi ise sembolik bir durum olarak nitelendiriliyor. Abdul Rezzak, 18 Ekim’de öldürüldü, ancak bir Taliban militanı Kandahar muhafızını öldürmek ve valilik merkezinde çalışmaları engellemek üzere alana sızdı. O sıralarda Afgan yetkililer, Afganistan’da ABD ordu komutanı General Scott Miller ile bir toplantı gerçekleştirmekteydi. Bu çerçevede Afgan hükümetinin aktardığına göre General Miller, toplantıyı hedef alan saldırıdan kurtuldu. Bir sağlık görevlisi de yaptığı açıklamada, Taliban’a mensup unsurun cesedinin Kandahar’daki Mirwais Hastanesi morgunda korunduğunu belirtti.

Öte yandan aktarılana göre bir Afgan hükümet heyetinin, bu ay Rusya’nın ev sahipliği yapacağı Afganistan konulu uluslararası barış görüşmelerine katılması kararı alındı. Rusya tarafından belirtilene göre Afganistan ve Taliban temsilcilerinin katılımıyla, 9 Kasım’da Afganistan konulu uluslararası barış müzakerelerine ev sahipliği yapılacak. ABD de geçtiğimiz haftalarda, Taliban’ı barış müzakerelerine katılmaya ikna etmek için çaba sarf etmeye başlamıştı. Sözcü İhsan Tahiri’nin Fransız Haber Ajansı’na (AFP) belirttiğine göre, Kabil tarafından Taliban ile barış görüşmesi yürütmek için görevlendirilmiş bir organ olan Afganistan Yüksek Barış Konseyi, uluslararası müzakerelere katılmak için 4 temsilci belirledi.

Diğer taraftan Afganistan Dışişleri Bakanlığı, Kabil ve Taliban arasındaki barış görüşmeleri başlatılmasını amaçlayan konferansa katılmak için bir heyet gönderileceğini duyurdu.

Bakanlık sözcüsü Sıbgatullah Ahmedi, “Rus yetkililerle görüşüyoruz. Afganistan için tüm barış çabalarını memnuniyetle karşılıyoruz” dedi. Afganistan hükümeti, Taliban ile yapılan barış görüşmelerinin kendi başkanlığında gerçekleşmesini veya geçtiğimiz Eylül ayında planlanan Moskova barış görüşmelerinin eş bakanlığını yürütmek istiyor. Afganistan, aynı zamanda Rus hükümetine Pakistan, İran, Çin, Orta Asya ülkeleri ve Hindistan’ı içeren görüşmelerin, Afgan hükümeti ve Taliban arasında bir barış inisiyatifi geliştirmek için ertelemesini de istemişti.

Diğer taraftan Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, Taliban’ın Rusya hükümeti tarafından davet edildiği konferansa katılma kararı vermesinden sonra hareketin hala seçenekleri üzerinde çalıştığını söyledi. Sözcü, Afgan hükümetinin Rusya hükümetiyle birlikte konferansa başkanlık etmesi halinde Taliban’ın müzakerelere katılımının pek olası olmadığını ve Taliban’ın Afgan hükümetiyle herhangi bir doğrudan görüşmeyi de reddettiğini belirtti.

Aynı şekilde Pakistan ve Katar’daki Taliban’a mensup heyetler, ABD’nin Afganistan Özel Temsilcisi Zalmay Halilzad’ın yanı sıra ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Güney ve Orta Asya yetkilileriyle bir araya geldi.

Öte yandan Moskova; ABD, Hindistan, İran, Çin, Pakistan ve Orta Asya’daki beş eski Sovyet cumhuriyeti temsilcisinin de konferansa davet edildiğini söyledi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Muhammed Faysal ise AFP’ye yaptığı açıklamada, ülkesinin uzun bir süredir Afganistan’daki Taliban hareketini desteklemekle suçlandığını belirtti.

ABD’nin Kabil büyükelçiliği ise konuya dair herhangi bir yorum yapmadı.

Moskova konferansının geçtiğimiz Eylül ayında gerçekleşmesi bekleniyordu, ancak Kabil’in görüşmelerin Afganistan liderliğinde düzenlenmesi talebi dolayısıyla ertelendi.

Geçtiğimiz hafta yayınlanan bir ABD raporu da Kabil yönetiminin Afgan toprakları üzerindeki kontrolünün son aylarda azaldığını ortaya koydu.

Diğer taraftan Afganistan hükümeti, ülkenin kuzeyindeki Belh Vilayeti’nde Taliban ile çatışmaların yaşandığını duyurdu. Afganistan ordusu, Çar Bulak bölgesinde patlak veren çatışmalarda 5 Taliban militanının öldüğünü ve yaraladığını belirtti. Aynı şekilde Afgan güçlerinin, kuzeydeki Beğlan Vilayeti’ndeki Berka bölgesinde Taliban tarafından döşenen çok sayıda mayını imha ettiğine dikkat çekildi.

Ayrıca Taliban’ın Uruzgan Vilayeti’nde yer alan Tarin Kot şehrinde önemli bir askeri üssü ele geçirdiği aktarıldı. Afganistan hükümetinde İcra Otoritesi Başkanı Abdullah Abdullah, bölgede yaşanan çatışmaların etnik ve mezhebi farklılıklarla patlak verdiği iddialarını reddederken, çatışmaların Taliban ve hükümet güçleri arasında yaşandığını vurguladı.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin ikinci yardımcısı Server Daniş, Uruzgan’da Taliban ve hükümet güçleri arasındaki çatışmalar sırasında askeri üssün düşmesi ve bölgedeki birçok insanın yerlerinden edilmesinden Afgan güçlerini suçladı.